22 می 2007

طرح مارشال اروپا را در مسیر اتحاد قرار داد

"باید بین کشورهای اروپایی توافقی به دست آید..."

آغاز متن

نوشتۀ: وینس کراولی
عضو هیئت تحریریۀ یو. اس .اینفو.

این دومین مقاله از یک رشته مقالات در بارۀ طرح مارشال است.

واشنگتن– طرح مارشال که 60 سال پیش اعلام شد، اروپا را در مسیر آن گونه همکاری قرار داد که در نهایت به تشکیل ناتو و اتحادیۀ اروپا منجر شد – ولی به قیمت تقویت پردۀ آهنین و تشدید جنگ سرد.

جورج سی. مارشال در سخنرانی تاریخی خود در 5 ژوئن 1947 گفت پیش از آنکه ایالات متحده کمک مالی ارائه کند، "باید توافقی بین کشورهای اروپایی به دست آید" که پول را چگونه خرج کنند. او عمداً جزئیات را مبهم باقی گذاشت تا ببیند که بعداً چه پیش می آید.برای مشاهده مقاله مربوط به این موضوع به تارنمای زیر رجوع کنید:
(See related article.)

در لندن، ارنست بوین، وزیر امور خارجۀ بریتانیا، از بی بی سی به سخنرانی مارشال گوش کرد و فوراً واکنش نشان داد. او با ژرژ بیدو، وزیر امور خارجۀ فرانسه، که همفکرش بود تماس گرفت تا ببیند که آنها چگونه می توانند کنفرانسی را در مورد اقتصاد اروپا برنامه ریزی و رهبری کنند. بوین بعدها به مجلس عوام گفت: " من بلافاصله به خودم گفتم ... این به عهدۀ ما است که به آنها بگوییم که ما چه می خواهیم. این به عهدۀ ما است که طرحی بدهیم."

پیشنهاد مارشال برای کمک، در خلاء سیاسی ارائه نشد. نه ماه پیش از آن، در سپتامبر 1946، سلف مارشال، جیمز بایرنز، "سخنرانی امید" را در اشتوتگارت در آلمان ایراد کرده بود. بایرنز قول داد که ایالات متحده به بازسازی آلمان شکست خورده و وارد کردن مجدد آن به اقتصاد اروپا کمک خواهد کرد. او همچنین در پاسخ به حضور نظامی گستردۀ اتحاد جماهیر شوروی در منطقۀ تحت اشغال شوروی، قول داد که ایالات متحده به تخصیص درازمدت نیرو خواهد پرداخت. برای آگاهی از مقاله مربوط به این موضوع به تارنمای زیر رجوع کنید:

(See related article.)

کمتر از دو هبته بعد، در 19 سپتامبر 1946، در زوریخ، سوییس، وینستون چرچیل، سیاستمدار بریتانیا، از "بازآفرینی خانوادۀ اروپایی" در اروپایی که از نظر سیاسی متحد باشد سخن گفت. وزارت امورخارجۀ ایالات متحده یکپارچگی اروپا را همچنین به عنوان راهی برای تقویت استقلال اقتصادی و در عین حال کاهش تهدیدات امنیتی از طریق افزایش وابستگی کشورها به یکدیگر می دید.

پاسخ اروپا به طرح مارشال

در ابتدا، طرح مارشال اتحاد شوروی و کشورهای اروپای مرکزی را نیز که تحت اشغال شوروی بودند در بر می گرفت. در اواخر ژوئن 1947،، ویاچسلاو مولوتف، وزیر امور خارجۀ شوروی در پاریس با بوین و بیدو دیدار کرد تا در مورد طرح مارشال گفتگو کند. ظاهراً هدف های شوروی بر روی برنامه های کشور به کشور متمرکز بودند، نه همکاری وسیع کشورهای اروپایی و شوروی اصرار داشت که آلمان به پرداخت غرامت برای بازسازی اقتصاد شوروی که در اثر جنگ ویران شده بود، ادامه دهد. هنگامی که مشخص شد بریتانیا و فرانسه از این هدف ها پشتیبانی نخواهند کرد، مولوتف در 2 ژوییه از مذاکرات کناره گیری کرد.

ده روز بعد، نمایندگانی از 16 کشور اروپای غربی در پاریس دیدار کردند تا در اولین نشست کمیتۀ همکاری اقتصادی اروپا (CEEC) که تازه تشکیل شده بود شرکت کنند. اتحاد جماهیر شوروی قویاً می خواست که کشورهای اروپای شرقی را به عنوان منطقه ای حفاظتی نگاه دارد و به چکسلواکی، لهستان و سایرین اجازۀ حضور نداد.

بیدو به هیئت های نمایندگی در کمیتۀ همکاری اقتصادی اروپا CEEC گفت: "برای نسلهای متمادی، افرادی از همۀ کشورها که ملی گرایی خودخواهانه را نفی می کردند منتظر این مجمع که امروز در اینجا تشکیل شده است بوده اند. بگذارید از اینکه شاهد آن هستیم مغرور باشیم و برای وظیفه ای که برای چندین سده رویای آن وجود داشت و در حال حاضر به شدت مورد نیاز است، سازندگان خوبی باشیم."

کمیتۀ همکاری اقتصادی اروپا برای تهیۀ فهرست دقیقی از طرح های اقتصادی شش هفته وقت صرف کرد. مقامات آمریکایی پیشنهادها را رد کردند و گفت که این فهرستها به جای یک طرح منسجم، نمایانگر "16 فهرست خرید جداگانه اند." چند هفته بعد، CEEC یک گزارش اصلاح شده را به ایالات متحده فرستاد که درخواستهای آمریکا را برآورده می ساخت. در مقدمۀ این گزارش نوشته شده بود که این گزارش نشان دهندۀ مرحلۀ جدیدی در همکاری اقتصادی اروپا است. در دوره ای که ظرفیتهای تولید معمولاً به عنوان اسرار ملی تلقی می شدند، این گزارش در بر گیرندۀ ارزیابی بسیار دقیقی از اقتصاد اروپا بود. این پیش نیاز برای شفافیت اقتصادی یکی از دلایلی بود که اتحاد جماهیر شوروری حاضر به مشارکت نشد.

در پاسخ به CEEC، در سپتامبر 1947، شوروی دفتر اطلاعات کمونیست (کمینفورم) را دایر کرد تا سیاستهای اقتصادی را در اروپای شرقی هماهنگ و حمایت غرب از طرح مارشال را تضعیف کند. تاریخ دانان، استراتژی شوروی را یک اشتباه محاسباتی می دانند. به احتمال بسیار قوی، مشارکت شوروی منجر به توقف منابع مالی طرح مارشال از جانب کنگرۀ ایالات متحده می شد.

در عوض، پیش نیاز طرح مارشال برای همکاری اقتصادی منجر به زنجیره ای از رویدادها و تصمیمات سیاسی شد که به صورت نهادهای امروزین ثبات و همکاری در اروپا تکامل پیدا کردند.

در مارس 1948، بریتانیا، فرانسه و کشورهای بنه لوکس (بلژیک، هلند و لوگزامبورگ) معاهده ای برای ایجاد یک پیمان نظامی امضا کردند که هدفش دفاع جمعی و در عین حال تقویت یکپارچگی فرهنگی و اقتصادی بود. با این همه، آنها به دنبال مشارکت بیشتر ایالات متحده بودند و در آوریل 1949، مذاکرات منجر به تشکیل ناتو شد که هنوز هم دفاع کشورهای دموکراتیک عضو را یکپارچه می کند.

در مه 1950، روبرشومان، نخست وزیر اسبق فرانسه، ، پیشنهاد مدیریت مشترک صنایع ذغال سنگ و فولاد فرانسه و آلمان غربی را مطرح کرد. در 1951، "طرح شومان" منجر به تشکیل جامعۀ ذغال سنگ و فولاد اروپا توسط آلمان غربی، فرانسه، ایتالیا و کشورهای بنه لوکس شد. در 1957 این امر به معاهدۀ رم منجر شد که اولین اتحادیۀ گمرکی کامل اروپا – جامعۀ اقتصادی اروپا -- را که به عنوان سازمان بنیان گذار اتحادیۀ اروپایی (EU) مدرن محسوب می شود، ایجاد کرد.

در شصتممین سالگرد سخنرانی مارشال، اتحادیۀ اروپا در برگیرندۀ 17 کشور و 500 میلیون نفر جمعیت است و مجموع تولید ناخالص ملی آن به 14 تریلیون دلار بالغ می شود که بر تولید ناخالص ملی ایالات متحده فزونی دارد.

برای آگاهی بیشتر به تارنمای زیر رجوع کنید:
“Marshall Plan for Rebuilding Europe Still Echoes After 60 Years.”

پايان متن

اين تارنما توسط دفتر برنامه های اطلاعات بين المللی وابسته به وزارت امور خارجه ايالات متحده منتشر می شود.
پيوند با ساير تارنماها نبايد به منزله تاييد نظرات ذکر شده در آنها تعبير گردد.