20 جولای 2007

کتابخانه دیجیتال پروژه گوتنبرگ می خواهد سطح دانش را بالا ببرد

کتابخانه اميدوار است یک میلیون کتاب الکترونیکی را به صد زبان ارائه دهد.

آغاز متن

نوشته جفری تامس، عضو هيئت تحریریه یو.اس.اینفو

واشنگتن- سی و شش سال پیش یک دانشجوی دانشگاه ایلینوی نسخه اعلامیه استقلال آمریکا را وارد کامپیوتر مرکزی کرد و آن را از شبکه ای که بعدها اینترنت شد، در اختیار دیگران گذارد. 6 کاربر آن فايل را دانلود کردند و آن چیزی شد که مايکل هارت، بنیانگذار آن می خواست به افتخار یوهان گوتنبرگ، مخترع صنعت چاپ در قرن نوزدهم که تحول گسترده در مطبوعات و چاپ قابل حمل را آغاز کرده بود، پروژه گوتنبرگ ناميده شود.
هارت در ساعت استفاده رایگان از کامپیوتر دانشگاه، کار صد کتاب اول را خودش انجام داد و از آن پس، همه عمر خود را به آن پروژه اختصاص داد. امروزه او را به عنوان کسی می شناسند که بينشی فراتر از زمان خویش داشت، او خودش را یک رمانتیک علاج ناپذیر و یک ایده آلیست پرکار و مفرط ذاتی ناميده است. هارت از ابتدا می دانست ایده کتابخانه دیجیتال او می تواند جهان را دگرگون کند و سطح دانش را بالا خواهد برد. پروژه گوتنبرگ نخستین منبع تهیه اطلاعات در اینترنت شد و قدیمی ترین کتابخانه دیجیتال دارای بزرگترین گنجینه منحصر بفرد کتابهای الکترونیک رایگان یا e-book است.

به گفته هارت، پروژه گوتنبرگ هفته ای 3 میلیون كتاب الكترونيكی از طریق فقط یک تارنما در دانشگاه كارولينا شمالی، به آدرس: http://www.ibiblio.org/www.obolio.org به نمایش می گذارد. غالب آنها کتابهایی هستند که حق انحصاری چاپ آنها در آمریکا به انقضا رسیده اما همچنین کتابهای گویا، موزیک ضبط شده، نت موسیقی، تصاویر متحرک و ثابت هم در آن وجود دارد. مثلاً نسخه اصلی فیلم فرود آپولو11 به سطح ماه در سال 1969 درست از چهارساعت پیش از آنکه نیل آ. آرمسترانگ فضانورد آمریکایی نخستین کسی باشد که بر سطح ماه قدم می گذارد بخشی از این مجموعه است.

هارت گفت: هدف پروژه گوتنبرگ این است که منابع تمام اطلاعات و فرهنگ را همان طور که مطبوعات گوتنبرگ در اواسط هزاره دوم انجام داد، به شیوه مدرن در اختیار مردم قرار بدهد.
کتاب های مجموعه شامل بسياری کتاب از زبان های غیرانگلیسی هم می شود. برای مثال، 1053 کتاب به زبان فرانسه، 451 جلد به آلمانی، 396 جلد به زبان فنلاندی، 279 جلد به هلندی، 155 جلد به اسپانیایی، 114 جلد به ایتالیایی، 113 جلد به پرتغالی، 54 جلد به تاگالوگی و حتی كتاب هايی به زبان فريزی، كاتالونيايی، ناهواتالی، سانسکريت، و ايركويانی هم وجود دارد.
هارت گفته بود قصد دارد در نهایت، یک میلیون کتاب به صد زبان مختلف و سایر مطالب در حوزه استفاده عموم از جمله گرافیک، موزیک، فیلم، مجسمه، نقاشی و عکس ارائه کند.

هدف هارت ساده است : می خواهیم تا جای ممکن کتاب های الکترونیکی در فرمت های مختلف آماده کنیم به طوری که مردم همه دنیا با زبان های مختلف بتوانند تا جای ممکن آنها را بخوانند وی افزود کتابهای الکترونیک در ترویج فرهنگ، دانش، دموکراسی و جامعه مدنی موثر است.

پروژه گوتنبرگ بر مطالبی که منتشر می کند ادعای حق چاپ انحصاری جديد ندارد. بلکه هارت طرفدار باز تولید و انتشار رایگان مجموعه توسط پروژه هایی مثل eGranary است که منابع اینترنتی را در کامپیوتر واحدهای دانشگاهی کشورهای درحال توسعه که امکان اتصال به اینترنت در آنها کم است یا وجود ندارد، قرار می دهد. مراجعه شود به:
http://usinfo.state.gov/xarchives/display.html?p=washfile-enylish&y=2007& m=july& x = 200707171533521Cjsamoht0.8280146
هارت هزینه كاربری یا مبالغ هنگفت نمی خواهد بلکه تاکید دارد مجموعه کتاب های الکترونیکی وی رایگان باشد، پروژه مجازی باشد و نه مادی و بر ماهیت و اتکا به داوطلبان تاکید می کند. وی گفت تاکنون بیش از 50 هزار نفر کمک کرده اند. هیچ هزینه و شرایط عضویتی لازم نیست و هنوز کلی ترين رهنمودها برای ساخت کتاب های الکترونیکی پروژه گوتنبرگ به کار می رود.

پروژه هارت به ساخت کتابخانه های دیجیتال دیگری نظیر Projekt Gutenberg- DE برای ادبیات کلاسیک آلمان و Projekt Runeberg برای ادبیات کلاسیک اسکاندیناوی منجر شده است.

از مهمترین اصول هارت راحت گذاردن داوطلبان است. وی گفت: بهترین کاری که پرسنل و سازمان پروژه گوتنبرگ و بطور کلی می توانند انجام بدهند این است که یک سری ابزار و زیربناهایی برای ساخت و انتشار کتاب های الکترونیکی فراهم کنند و سپس به داوطلبان فعال و خلاق اجازه دهند هرطور که صلاح می دانند عمل کنند.

یک DVD رایگان که مطالب آن قابل دانلود شدن هم هست شامل 17 هزار عنوان از 19 هزار عنوان اول مجموعه است.
هارت گفت به نظر او کتابهای الکترونیکی از نظر محيط زيستی، جایگزین مناسبی برای کتاب های چاپی سنتی است. وی افزود اغلب مردم دنیا نمی توانند کتاب های سنتی را تهیه کنند. هرگاه قرار باشد کتابخانه کاملی داشته باشیم، بهتر است به صورت کتاب های الکترونیکی باشد.

بیش از 20هزار نسخه کتاب رایگان در تارنمای زیر فهرست شده است.
http://www.gutenberg.org/catalog.
هیچ وسیله خاص خواندن کتاب های الکترونیکی ، نرم افزار یا ابزار دیگری لازم نیست. بیش از صد هزار عنوان کتاب در پروژه گوتنبرگ وجود دارد.
تارنمای http://www.gutenberg.org/wiki/Gutenberg:Partners,_Affiliates_and_Resources در تارنمای Gutenberg:The_CD_and_DVD_Project
پروژه گوتنبرگ در دومین نمايشگاه و بازار سالانه http://worldlibrary.net که شامل بیش از 750 هزار کتاب الکترونیکی از جمله اسناد تاریخی، ادبیات ملی، ادبیات کودکان، پزشکی و مرجع است و دانلود آن تا 4 اوت رایگان است، شرکت می کند.

پايان متن

اين تارنما توسط دفتر برنامه های اطلاعات بين المللی وابسته به وزارت امور خارجه ايالات متحده منتشر می شود.
پيوند با ساير تارنماها نبايد به منزله تاييد نظرات ذکر شده در آنها تعبير گردد.