28 اکتبر 2009

مقدمه ای بر گزارش سالانۀ وزارت امور خارجه دربارۀ آزادی جهانی مذهب

آغاز متن

مقدمه ای بر گزارش سالانۀ وزارت امور خارجه دربارۀ آزادی جهانی مذهب

آزادی مذهبی نقش مهمی در توانایی مردم برای زیستن در کنار یکدیگر دارد.

-- پرزیدنت باراک اوباما

پرزیدنت اوباما در نطق تاریخی خود در دانشگاه قاهره، دربارۀ دیدگاه خود راجع به "آغازی جدید" بین ایالات متحده و مسلمانان سراسر جهان -- رابطه ای بر اساس منافع مشترک و احترام متقابل -- سخن گفت. وی اظهار داشت که ایجاد روابطی محکم تر به "تلاشی مستمر برای گوش کردن به یکدیگر، آموختن از یکدیگر، احترام به یکدیگر و جستجوی زمینه های مشترک" نیاز دارد. این تعامل جدید، ما را ملزم می کند که از مسائل بحث انگیز و مورد اختلاف طفره نرویم، بلکه برعکس، "با تنش ها مستقیماً روبرو شویم" و برای حل این مشکلات با یکدیگر همکاری کنیم.

وزارت امور خارجه، گزارش سالانۀ خود دربارۀ آزادی جهانی مذهب را بر اساس همین روحیۀ گفت  وشنود همکاری ارائه می دهد. مذهب پدیده ای جهانی است؛ همۀ کشورها با چالش ها و فرصت های ناشی از تنوع مذهبی روبرو هستند و هیچ کشوری دارای سابقه ای بی نقص در مورد آزادی مذهبی نیست. ما آمریکایی ها، به حق، به میراث خود در مورد آزادی مذهبی افتخار می کنیم؛ پناهندگان مذهبی بی شماری از خطر آزار و اذیت در کشورهای خود گریخته و در کشور ما، امنیت خویش را بازیافته اند. البته، ما متأسفانه از سوء رفتارهای گذشته علیه برخی از گروه های اقلیت در کشورمان نیز آگاه هستیم. از اعدام علنی کویکرها  در نیمۀ قرن هفدهم در مستعمره نشین خلیج ماساچوست تا تبعید مورمون ها از میسوری در سال های 39-1938 و تبعیض علیه مسلمانان آمریکایی پس از حملات 11 سپتامبر، جامعۀ ما همواره در تلاش برای سازگاری با تنوع مذهبی خود بوده است. با این حال، به تجربه برای ما ثابت شده است که نوعی از کثرت گرایی در کشور ما وجود دارد که توسط دولت تأیید و از طرف جامعه پذیرفته شده است. ما از طریق گزارش سالانه و تلاش های دیپلماتیک دیگر، تمامی کشورها را به حفظ آزادی مذهب و ترویجِ تساهل مذهبی برای همۀ گروه ها و افراد تشویق می کنیم. همانگونه که پرزیدنت اوباما در قاهره اظهار داشت:

"مردم همۀ کشورها باید این آزادی را داشته باشند که دین خود را بر اساس اعتقادات ذهنی، قلبی و روحی خود برگزینند و با آن زندگی کنند. این تساهل برای شکوفایی مذهب لازم است، ولی هم اکنون به روش های گوناگونی در معرض چالش قرار دارد."

گزارش سالانه این "روش های گوناگون" را در 198 کشور و قلمرو بررسی می کند. در گزارش سالانه، با پوشش دادن اخبار در مورد وخامت و بهبود شرایط و میزان احترام دولت و جامعه به آزادی مذهبی کوشش بر این است که با در نظر گرفتن تنوع و پویایی سنت های مذهبی و ویژگی های اجتماعی-سیاسی در سراسر جهان، گزارشی جامع و متعادل ارائه شود. با وجود شرایط متفاوتی که جوامع مذهبی در سراسر جهان با آنها روبرو هستند، دلایل اصولی و عملی برای دفاع از آزادی مذهبی برای همۀ آنها مشابه است: آزادی مذهبی حقی اساسی، یک امر سودمند اجتماعی، منبعی برای ثبات ملی و کلید امنیت بین المللی است. پرزیدنت اوباما در اظهارات خود در طول سال گذشته، به مسائل مربوط به هر چهار مورد بالا اشاره داشته است.

نخست، آزادی مذهبی حق اساسی همۀ مردم به هنگام تولد، بدون در نظر گرفتن ایمان یا عدم پایبندی آنهاست. همانگونه که در بیانۀ جهانی حقوق بشر به تضمین شده است، آزادی ابراز، اجرا و تبلیغ دین از طرف هر فرد باید در تمامی جوامع و دولت ها محترم شمرده شود. ایالات متحده به این وظیفه کاملاً پایبند است. رئیس جمهوری در پیام خود به مسلمانان به مناسبت ماه رمضان، اظهار داشت: "آمریکا همواره از حقوق جهانی تمامی افراد در اظهار عقاید، عمل به مراسم مذهبی و مشارکت کامل در جامعه و اعتماد به حاکمیت قانون دفاع خواهد کرد."

دوم، آزادی مذهبی به جوامع دینی قدرت می دهد تا منافع مشترک خود را به پیش ببرند. در شرایط متعادل، آزادی می تواند ایمان و دلبستگی های دینی را در مجاری خدمت و تعامل مثبت در حوزۀ اجتماعی به کار ببندد. در ایالات متحده، گروه های مذهبی مختلف، از فرقه های مذهبی بزرگ تا گروه های کوچک و محلی مذهبی، با عمل به مبانی اعتقادی خود، به ساختن اجتماعی عادلانه تر و پر مهر تر کمک کرده اند. پرزیدنت اوباما با اعلام تأسیس دفتر امور دینی و مشارکت های محلی در کاخ سفید، اظهار داشت: "نیرویی بالاتر از دولت برای نیکوکاری وجود دارد. این نیرو با دین و اعتقادات بیان می شود؛ آرزوی جبران کردن و احساس شدید نیاز به  هدفی بزرگتر از اهداف شخصی، که نه تنها خود را در عبادتگاه ها نشان می دهد، بلکه در خانه های سالمندان، سرپناه های افراد بی بضاعت، مدارس و بیمارستان ها احساس می شود."

سوم، آزادی مذهبی نه فقط یک حق انسانی و مزیت اجتماعی، بلکه عاملی ضروری برای ثبات ملی است. نظام های خودکامه که گروه ها و عقاید مذهبی را به نام ثبات، سرکوب می کنند، شرایط اصلی متزلزل کردن اهداف حکومتی خود را به وجود می آورند. سرکوب به افراط گرایی منجر می شود. سرکوب و مداخلۀ خودسرانه در مراسم صلح آمیز مذهبی می تواند موجبات تشدید خشم علیه دولت را فراهم آورد و به جدایی طلبی یا شورش بیانجامد. بر عکس، همانطور که رئیس جمهوری خطاب به پارلمان ترکیه اظهار داشت، "آزادی مذهبی و بیان، به پیدایش یک جامعۀ مدنی فعال و توانمند منجر می شود که به دولت قدرت می بخشد... تعهد و پایبندی مستمر در برابر حاکمیت قانون تنها راه رسیدن به امنیتی است که از عدالت برای همۀ مردم منشأ می گیرد."

چهارم، در زمانه ای که گروه های تروریست خشم و تنفر خود را به تمامی جهان صادرمی کنند، آزادی مذهب عنصری حیاتی برای امنیت بین المللی به شمار می رود. همانگونه که رئیس جمهوری در قاهره خاطر نشان کرد، "هنگامی که افراط گرایان در کوهستانی دورافتاده فعالیت می کنند، مردم آن سوی اقیانوس نیز به خطر می افتند." دولت ها باید از این نکته اطمینان حاصل کنند که سیاست های آنان در مورد مذهب، عواقب منفی بین المللی به همراه نداشته باشد. نظام هایی که مذهب را آلت دست قرار می دهند یا گروه های اقلیت را به حاشیه می رانند، تنش بین مذاهب را تشدید می کنند و به گسترش جهان بینی های افراطی مذهبی دامن می زنند. از سوی دیگر، محیط های برخوردار از آزادی مطلق مذهبی، هماهنگی و یکپارچگی جامعه را تقویت می کنند و به آراء میانه رو برای طرد افراط گرایی بر مبنای مذهب توانایی می بخشند.

با در نظر گرفتن منافع و مزایای آزادی مذهبی و خطرات ناشی از محدودیت آن، ایالات متحده این حق جهانی و طبیعی را به عنوان یکی از اهداف اصلی سیاست خارجی خود ترویج و تبلیغ می کند. گزارش سالانه بهترین و مهم ترین ابزار در راه این کوشش است. این گزارش سیاست های دوجانبه و راهبردهای دیپلماتیک ما را شکل می بخشد، دولت های ناقض این آزادی را می شناساند و به میلیون ها نفر از افرادی که به دلیل ایمان مذهبی خود در جهان رنج می برند، امید می بخشد. این گزارش سالانه همچنین منبعی کامل و موثق از اطلاعات دقیق دربارۀ مذهب در یک جامعه است و ما از نقش فعالان و دانش پژوهانی که از گزارش ما ابهره می گیرند و درک و دانش ما را دربارۀ علل و معلول های پیچیدۀ آزادی مذهب و آزار و شکنجۀ متعاقب آن بالا می برند، قدردانی می کنیم. ما از تحلیل هایی که با استفاده از گزارش های ما صورت می گیرند و نیز انتقادات در خصوص سیاست های داخلی و بین المللی ایالات متحده در ارتباط با آزادی مذهبی، بسیار استقبال می کنیم. امیدواریم که گزارش سالانه آغازگر یک گفت و شنود جهانی و الهام بخش فعالیت های جمعی به سوی جهانی عادلانه تر و امن تر باشند.

مایکل پُسنِر1

معاون وزیر در امور دموکراسی، حقوق بشر و کار

1. Michael Posner

پايان متن