20 اکتبر 2009
سخنان برنز، معاون وزیر خارجه، در مورد روابط اقتصادی ایالات متحده با کشورهای آسیای مرکزی
تاکید برنز بر اهمیت توسعه تجارت و تقویت فرصت های سرمایه گذاری
آغاز رونوشت
وزارت امور خارجه ایالات متحده
متن سخنان ویلیام جی. برنز
معاون وزیر امور خارجه در امور سیاسی
در اتاق بازرگانی ایالات متحده
واشنگتن دی. سی.
7 اکتبر 2009
تجارت و سرمایه گذاری جاده ابریشم: راهکارهای جدید برای روابط اقتصادی ایالات متحده با آسیای میانه
مقدمه
از معرفی محبت آمیز شما ممنونم، و همچنین از اتاق بازرگانی ایالات متحده به دلیل برگزاری این همایش ارزنده و به هنگام قدردانی می کنم. در پایان یک روز مذاکرات طولانی و موفقیت آمیز تنها چیزی که اکنون شما به آن نیاز ندارید، یک سخنرانی طولانی و خسته کننده است؛ از آن سخنرانی هایی که دیپلمات ها معمولاً ایراد می کنند. از همین رو من سعی خواهم کرد که امروز بعد از ظهر این سنت را زیر پا بگذارم و به طور خلاصه و مختصر دلایل اهمیت آسیای مرکزی برای ایالات متحده را توضیح دهم و همچنین بگویم که چرا ایجاد همکاری های سازنده در منطقه در راستای دستیابی به اهداف مشترک ما از اولویت های دولت اوباما به شمار می رود.
من این افتخار را داشتم که در ژوییه گذشته ریاست هیاتی از همکاران و مسئولان عالی رتبه وزارت خارجه، وزارت دفاع، و شورای امنیت ملی را در سفر به کشورهای آسیای مرکزی بر عهده داشته باشم. ما پیامی ساده را از جانب پرزیدنت اوباما و وزیر کلینتون به این کشورها منتقل کردیم: ایالات متحده دارای منافع مهمی در ثبات، رفاه، امنیت، و نوین سازی اقتصادی و سیاسی منطقه آسیای مرکزی است، و خواستار همکاری با دولت ها و مردم منطقه برای دستیابی به این اهداف می باشد. ما قصد داریم این کار را با تاکید بر منافع دوجانبه انجام دهیم، به این معنا که می خواهیم منافع مشترک را در هر زمینه ای که وجود دارد، تقویت کرده و گسترش دهیم، اما این امر به آن معنا نیست که اختلافات خود در هر زمینه ای را مورد بحث و بررسی قرار نخواهیم داد. و ما قصد داریم این کار را بر اساس احترام متقابل انجام دهیم، بدین معنا که ما ادعا نخواهیم کرد که فقط ما دارای خرد و ادراک هستیم، تلاش نخواهیم کرد که نظام خود را بر کشورهای دیگر تحمیل کنیم، کشورهای دیگر را نصیحت نخواهیم کرد، وبا آنها ازجایگاه ریاست و قیمومیت برخورد نخواهیم کرد. اما ما در مقابل خواستار احترامی متقابل هستیم و به عنوان یک کشور دوست به صورتی صادقانه و شفاف در زمینه مسایلی مانند حقوق بشر و یا فساد مواضع خود را بیان خواهیم کرد.
این ترکیب منافع مشترک در کنار احترام متقابل موضوعی است که صحبت در مورد آن آسان تر از عمل کردن به آن است، و ما در ماه ژوییه تلاش کردیم در دیدارهای خود با مقام های عالی رتبه دولتی، مدیران شرکت ها، نمایندگان جوامع مدنی، و بسیاری دیگر از حضار بر این موضوع تاکید کنیم. ما می خواهیم در دورانی که آسیای مرکزی مجدداً برسر یک دوراهی استراتژیک حساس قرار گرفته است، همکاری های خود را در گستره متنوعی از مسایل گسترش و توسعه دهیم. این یک موضوع جدید به شمار نمی رود. آسیای مرکزی برای هزاران سال نقش یک پل ارتباطی بین شرق و غرب، و شمال و جنوب را ایفا کرده است. جاده ابریشم در گذشته تنها مسیر انتقال کالا و مردم نبود، بلکه ایده ها، فرهنگ ها، و فن آوری نیز توسط این جاده منتقل می شد. این جاده به ایجاد تمدن هایی عظیم و پیشبرد نوآوری های بزرگ کمک کرده است.
آسیای مرکزی هم اکنون نیز می تواند تاثیر تاریخی مشابهی داشته باشد. رشد اقتصادی و توسعه سیاسی آسیای مرکزی می تواند منجر به ایجاد شرکای قابل اطمینان تری برای مقابله با چالش های جهانی، از منع تکثیر تسلیحات اتمی گرفته تا مبارزه با مواد مخدر و امنیت انرژی شود. ایجاد آینده ای با ثبات برای افغانستان در گرو کمک های ادامه دار شرکای ما در آسیای مرکزی می باشد – درست همان گونه که آینده با ثبات آسیای مرکزی در گرو موفقیت در نبرد بر علیه افراط گرایان خشونت طلب در افغانستان می باشد. منابع انرژی در آسیای مرکزی می تواند نقشی تاثیرگذار در پیش بینی پذیر بودن اقتصاد جهانی، حصول اطمینان از تنوع منابع و بازارها، و خطوط انتقال این انرژی ها داشته و در عین حال موجب ایجاد فرصت ها و امکانات اقتصادی در خود این منطقه شود.
هیات ما در تابستان گذشته دریافت که علاقه و اشتیاق جدیدی در بین کشورهای آسیای مرکزی برای برقراری روابط و همکاری قدرتمندتر و عملگرایانه تری با ایالات متحده وجود دارد. باب بلیک، معاون وزیر خارجه با همکاری سفرای ما در کشورهای منطقه در حال تلاش برای ایجاد یک مکانیسم دوجانبه در سطح مقامات عالی رتبه با هر کشور آسیای مرکزی می باشد که دربرگیرنده مذاکرات سالیانه برنامه ریزی شده و هدفمندی است. ما به طور قطع خواهان تقویت همکاری های منطقه ای هستیم و این کنفرانس موثر و کارآمد نیز در همین راستا می باشد. اما ما در عین حال درک می کنیم که خواستار تعمیق روابط خود با کشورهایی منحصر به فرد و مستقل هستیم که هر یک دارای فرهنگ، تجربیات، مردم، و اقتصادهای ملی خاص و ویژه خود هستند.
در زمینه روابط با هر یک از این کشورها، و در کل منطقه، چهار موضوع به هم پیوسته نقشی اساسی دارد: انرژی، مدرن سازی اقتصادی و سیاسی، امنیت، و ارتباط مستقیم بین مردم. ایالات متحده نمی تواند با این مسایل به صورت جداگانه برخورد کند؛ ما قصد داریم روابط خود با کشورهای آسیای میانه را در تمامی این زمینه ها توسعه دهیم. ما می دانیم که اقدامات و گام های مثبت در یک زمینه می تواند منجر به تقویت پیشرفت در زمینه های دیگر شود. سیاست های استوار و مناسب در زمینه انرژی سبب ایجاد رفاه در درازمدت می شود، که تقویت حاکمیت قانون نیز در تثبیت این موضوع نقش دارد. جوامع سالم تر و مرفه تر توانایی بیشتری در تامین امنیت خود و کمک به ایجاد امنیت در منطقه دارند – همان گونه که ایجاد امنیت در برابر گروه های افراط گرای خشونت طلب منجر به توسعه موسسه های اقتصادی و سیاسی نوین می شود. و گسترش روابط مستقیم بین مردم کشورهای ما نشان دهنده این واقعیت است که روابط پایدار تنها به معنای ارتباط بین دولت ها نیست، بلکه به معنای ارتباط بین اشخاص و جوامع نیز می باشد.
انرژی
اجازه دهید ابتدا چند نکته را در مورد انرژی بیان کنم. بحران ها و نوسانات اخیر بهای انرژی نشان دهنده اهمیت توسعه منابع جدید هیدروکربن و خطوط انتقال انرژی در سطح جهان به منظور پاسخگویی به نیاز روزافزون به انرژی... و حصول اطمینان از این موضوع که تنها یک مورد اختلال و مشکل در زنجیره تامین انرژی باعث فلج شدن یک کشور و یا ایجاد وقفه در روند توسعه نمی شود، بود. ایالات متحده معتقد است که امنیت انرژی در جهان یکی از عوامل کلیدی دستیابی به صلح و رفاه است. همکاری و مشارکت ما با آسیای مرکزی در این زمینه هرگز تا این اندازه مهم نبوده است، و به همین دلیل است که دیک مورنینگ استار به عنوان نماینده ویژه در زمینه امور مرتبط با انرژی در منطقه اروپا-آسیا فعالیت می کند.
سفیر مورنینگ استار همراه با بسیاری از شرکت های آمریکایی در منطقه با پشتکار و جدیت در حال تلاش برای حصول اطمینان از این موضوع هستند که استراتژی ما در زمینه انرژی در راستای منافع کشورهای سرتاسر منطقه اروپا-آسیا – چه این کشورها تامین کننده انرژی باشند، چه انرژی از طریق خاک آنها منتقل شود، و چه مصرف کننده انرژی باشند – است. توسعه کنسرسیوم خط لوله کاسپین و پیشرفت طرح سیستم انتقال انرژی کاسپین قزاقستان امکان افزایش استخراج نفت از دریای خزر و انتقال آن به بازارهای جهانی را فراهم می کند. ما همچنین در حال همکاری با ترکمنستان برای افزایش تولید گاز این کشور هستیم و امیدواریم که بتوانیم گاز ترکمنستان را از طریق دریای خزر منتقل کنیم. امضای توافقنامه بین دولتی ناباکو گامی مهم در زمینه ایجاد یک مسیر جدید انتقال گاز طبیعی به اروپا به شمار می رود، که گازترکمنستان را نیز می توان از این طریق منتقل نمود. حل و فصل مسایل مرتبط با بهای گاز، انتقال آن و هر موضوع دیگری که می تواند موجب اجرایی شدن مسیر انتقال گاز از جنوب شود، بسیار مهم است.
ما می دانیم که انرژی تنها به معنای نفت و گاز نیست. ما در حال بررسی راهکارهای همکاری با شرکایمان در آسیای مرکزی برای توسعه منابع انرژی تجدیدپذیر هستیم. این امر شامل حصول اطمینان از این موضوع است که همه کشورها می توانند از منابع عظیم هیدروکربن آسیای مرکزی بهره مند شوند و این منابع ابزاری برای رفاه و شکوفایی منطقه ای هستند، نه عامل ایجاد تنش.
نوین سازی اقتصادی و سیاسی
این موضوع با دومین نکته ای که می خواهم بگویم، مرتبط است: نوین سازی اقتصادی و سیاسی. در حالی که ایالات متحده از مزایای همکاری ومشارکت در بخش انرژی بهره مند شده است، ما صادقانه می گوییم که خواستار گسترش و توسعه روابط اقتصادی خود با آسیای مرکزی در دیگر بخش ها و زمینه ها هستیم. ما به موازات سامان دهی و نظم دادن به امور مالی خودمان، در حال همکاری با شرکای خارجی خود و کمک به آنها در زمینه استراتژی هایی با هدف ایجاد تنوع در اقتصاد آنها و حصول اطمینان از رشد پایدار آنها هستیم. یکی از ابزارهای انجام این کار کمک به کشورها برای ادغام آنها در یک سیستم تجارت جهانی است.
ما طی سفر خود به آسیای مرکزی توافق کردیم مکانیسم های تجاری کنونی را تقویت کنیم. این شامل توافقنامه چهارچوب تجارت و سرمایه گذاری – TIFA – نیز بود که من بسیار خرسند هستم که این توافقنامه زمینه ساز همایش امروز ما بوده است. TIFA فرصتی منحصر به فرد برای تبیین استراتژی هایی مشترک در زمینه حمایت از تجارت، سرمایه گذاری، توسعه، و همکاری های منطقه ای برای ما فراهم می کند. این توافقنامه همچنین امکان بحث و گفتگو درباره هر موضوع مقتضی و مرتبطی را فراهم می کند. من اطمینان دارم که شورای TIFA که قرار است فردا تشکیل جلسه دهد، مذاکرات سازنده امروز را ادامه خواهد داد و بر اقداماتی که می توان برای کاهش موانع موجود در مسیر تجارت و آزادسازی بازارها انجام داد، تاکید خواهد کرد.
ایالات متحده به ارایه کمک های تخصصی به منظور تقویت و توسعه تجارت و بهبود شرایط تجارت در سرتاسر منطقه ادامه خواهد داد. گروه بانک جهانی در ماه سپتامبر جمهوری قرقیزستان و تاجیکستان را در فهرست "10 کشور برتر" در زمینه اصلاحات که شرایط آغاز به کار و توسعه فعالیت ها برای نوآوران و بازرگانان را تسهیل کرده اند، قرار داد. USAID در زمینه سازماندهی ثبت تجاری، تسهیل روند گمرک، تقویت خدمات بانکی، و تقویت چهارچوب های حقوقی و قانونی برای رقابت پذیرتر کردن بخش خصوصی با جمهوری های آسیای مرکزی همکاری می کند. این برنامه ها سبب کاهش هزینه های معاملاتی برای شرکت ها و بازرگانان شده و شرایطی شفاف تر، قابل پیش بینی تر، و عادلانه تر را برای پیشرفت فعالان و نوآوران اقتصادی فراهم می کند.
مبارزه با فساد، کلید دستیابی به این اهداف است. مدیران بخش خصوصی حاضر در این سالن بهتر از من می دانند که شرکت های تجاری بیشتر جذب مکان هایی می شوند که دارای قوانین و مقرراتی شفاف تر بوده، هزینه های تجارت و داد و ستد در آنها پایین تر بوده، و حاکمیت قانون در این مناطق تثبیت شده است. در گزارش شاخص شفافیت سال 2008 سازمان بین المللی بررسی شفافیت آمده است که فساد همچنان یکی از چالش های جدی موجود در اقمار شوروی سابق به شمار می رود. فساد یک بیماری انسانی جهانی است که هیچ کشوری شامل ایالات متحده در مقابل آن مصونیت ندارد. فساد در اصل یک مالیات اضافه برای شرکت های تجاری و جامعه است که سبب کاهش سرمایه گذاری می شود و نوعی دستبرد به دارایی شهروندان به شمار می رود. به همین دلیل است که وجود جوامع مدنی قدرتمند و رسانه های مستقلی که بتوانند در زمینه افشای فساد به دولت ها کمک کنند، تا این اندازه مهم است.
جامعه مدنی پویا، رسانه های آزاد و مستقل، و حاکمیت قانون نقشی محرک و اساسی در نوین سازی اقتصادی و حاکمیت سازنده و مناسب دارند. ایالات متحده همچنان مدافع و حامی قاطع ایجاد موسسه های سیاسی نوین بر مبنای احترام به اصول بین المللی حقوق بشر، عدالت، و شرافت انسانی خواهد بود. همان گونه که پرزیدنت اوباما گفت: "تاریخ مثال ها و نمونه های واضحی را ارایه می دهد: حکومت هایی که به خواست مردم خود احترام گذاشته و بر اساس رضایت و نه سرکوب و تحمیل حکومت می کنند، مرفه تر، با ثبات تر و موفق تر از حکومت هایی هستند که به این اصول پایبند نیستند." دموکراسی در نفس خود فراتر از صرفاً برگزاری انتخابات است – و پیشرفت و توسعه آن منوط به حمایت از حقوق اقلیت ها، و آزادی بیان، و همچنین وجود یک سیستم قضایی بی طرف و کارآمد می باشد.
ایالات متحده کمک های تخصصی و آموزش های لازم را برای ایجاد شبکه هایی پویا از سازمان های غیردولتی، افزایش قابلیت های قضایی، و تقویت شهرداری ها و حکومت های منطقه ای در آسیای مرکزی فراهم می کند. کمک های ما دربرگیرنده آموزش روزنامه نگاران و فراهم کردن آموزش های مدنی برای بیش از 130.000 دانشجو در قزاقستان، قرقیزستان و تاجیکستان با هدف کمک به ایجاد نسل جدیدی از شهروندان پویا و فعال است. این برنامه ها سبب ایجاد شفافیت و مسئولیت پذیری بیشتر دولت ها می شود، که این موارد نیز خود باعث سرمایه گذاری های بیشتر و افزایش رفاه در درازمدت – که به طور گسترده ای در راستای منافع خود دوستان ما در آسیای مرکزی و سرتاسر جهان است – می شود.
امنیت
یک عامل مهم و حساس دیگر در زمینه افزایش تجارت و سرمایه گذاری امنیت است – که ایالات متحده در حیطه آن دارای متحدان قدرتمندی در آسیای مرکزی است. کشورهای آسیای مرکزی دارای روابط امنیتی چندجانبه ای با همسایگان خود و همچنین با طرح همکاری برای صلح ناتو هستند که شامل آموزش و فعالیت های مشترک در زمینه مبارزه با تروریسم، حفظ صلح، و مبارزه با مواد مخدر است.
تقویت توانایی های افغانستان برای مبارزه با مواد مخدر و تروریسم، به موازات فراهم کردن فضایی امن برای مردم این کشور یکی از اولویت های مهم ایالات متحده به شمار می رود. ما از تمامی کشورهای آسیای مرکزی به دلیل کمک هایشان به نیروهای ائتلاف در افغانستان قدردانی می کنیم. کمک های چشمگیر آنها شامل تامین برق کابل – که نیاز مبرمی به آن وجود دارد – و فراهم کردن مواد غذایی و اقلام دارویی، و ساخت مدارس و بیمارستان ها است. ما برای انتقال کالاها و ملزومات نظامی نیروهای ائتلاف به داخل خاک افغانستان از طریق این منطقه، متکی به کمک های تمامی شرکای خود در آسیای مرکزی و روسیه هستیم. این فرصت ارزنده وجود دارد که بتوان یک شبکه نقل و انتقال شمالی به منظور بهبود زیرساخت های حمل و نقل و تقویت شبکه حمل و نقل تجاری که آسیای مرکزی را به آسیای جنوبی متصل می کند، ایجاد کرد. و این شبکه دارای تاثیر سودمند و پایدار اقتصادی خواهد بود.
ارتباط مستقیم بین مردم و جوامع
ایجاد یک تاثیر پایدار موضوع آخرین زمینه همکاری بین ایالات متحده و آسیای مرکزی است که من قصد دارم امروز در مورد آن صحبت کنم؛ تبادلات مستقیم بین مردم. همان گونه که قبلاً اشاره کردم، یکی از مهم ترین وظایف ایفا شده توسط جاده ابریشم، انتقال ایده ها و فرهنگ ها بوده است. این امر امروز نیز صحت دارد. یکی از بهترین راهکارهایی ما می توانیم از طریق آن روابط خود را گسترش داده و درک متقابل را افزایش دهیم، ایجاد ارتباط بین اشخاص و جوامع است.
دولت ایالات متحده هرساله صدها دانشجو، آموزگار، روزنامه نگار، هنرمند، و ورزشکار را از کشورهای آسیای مرکزی و افغانستان به آمریکا اعزام می کند. تنها طی سال گذشته بیش از 290 مدیر و رهبر جوان از کشورهای منطقه در برنامه های تبادل فرهنگی و آموزشی که هزینه آن توسط دولت ایالات متحده تامین می شود، شرکت کرده اند. همچنین دولت ایالات متحده از سال 1993 بیش از 2300 نیروی داوطلب سپاه صلح را باهدف تقویت تفاهم و درک متقابل و کمک به اقدامات توسعه ای در جوامع محلی به کشورهای قزاقستان، جمهوری قرقیزستان، و ترکمنستان اعزام کرده است. و هنگامی که مردم نمی توانند به صورت فیزیکی هزاران کیلومتر را طی کنند، ما این توانایی را داریم که با استفاده از اینترنت مردم را از طریق جاده ابریشم مجازی به یک دیگر مرتبط کنیم. تلاش های ما در زمینه سیاست عمومی سبب تسهیل این روابط از طریق وبلاگ ها، توییتر، گزارش های اینترنتی، و فایل های ویدئویی شده است و این ابزارها باعث شده است که توانایی ما در زمینه ایجاد ارتباط بین مردم به اندازه ای گسترش یابد که هنگام ورود من به دنیای دیپلماسی در 25 سال پیش غیر قابل تصور بود.
نتیجه گیری
من مایلم پیش از اتمام سخنانم بار دیگر بر این موضوع تاکید کنم که موفقیت ما در زمینه توسعه و گسترش تجارت و سرمایه گذاری و تقویت روابط در آسیای مرکزی صرفاً به اقدامات دولت ها بستگی ندارد. ما می توانیم از اصلاحات حمایت کنیم، قوانین و مقررات جدیدی را تنظیم کنیم، و حتی می توانیم این منطقه را به عنوان مکانی مناسب برای تجارت معرفی کنیم. اما در نهایت پیشرفت بستگی به همکاری های ایجاد شده بین جوامع مدنی پویا، اشخاص، و خصوصاً شرکت های فعال که تصمیم گیری نهایی در زمینه سرمایه گذاری بر عهده آنها می باشد، دارد. برقراری ارتباط بین مردم کشورهای ما و جوامع ما سبب ایجاد روابط و ابزار مورد نیاز برای دستیابی به اهداف مشترک ما خواهد شد. آنچه که من می توانم قول بدهم، این است که دولت ایالات متحده از طریق سفارتخانه های ما در خارج و سازمان های اقتصادی و بازرگانی ما در داخل کشور این آمادگی را دارد تا در این تلاش و فعالیت بسیار مهم و حساس به بخش خصوصی و دولتی و جوامع مدنی بپیوندد.
من از تمامی شما به دلیل فعالیت ها و اقداماتتان در زمینه فراهم کردن فرصت های بیشتر در تمامی زمینه ها قدردانی می کنم. و در انتظار شنیدن خبر موفقیت های شما در ماه ها و سال های آتی هستم.
متشکرم.
پايان رونوشت
