20 اکتبر 2009

اعطای جایزۀ نوبل شیمی سال 2009 به یک آمریکایی، یک انگلیسی، و یک اسرائیلی

این سه دانشمند به دلیل مطالعۀ ساختار و عملکرد ریبوزوم مفتخر به دریافت این جایزه شدند

آغاز متن

جایزۀ نوبل شیمی سال 2009

آکادمی سلطنتی علوم سوئد

اعلامیه مطبوعاتی

7 اکتبر 2009

آکادمی سلطنتی علوم سوئد جایزۀ نوبل شیمی سال 2009 را "به دلیل پژوهش ها و مطالعات برروی ساختار و عملکرد ریبوزوم"مشترکاً به وِنکاترامَن راماکریشنان، از آزمایشگاه زیست شناسی مولکولی شورای پژوهش های پزشکی (MRC)، کمبریج، انگلستان  توماس آ. اشتیتز، از دانشگاه یِیل، نیو هِیون، کانکتیکات، ایالات متحدۀ آمریکا آدا ای. یوناث، از مؤسسۀ علوم وایزمان، رِهووت، اسرائیل اهدا کرد.

ریبوزوم ها رمز دی اِن اِی را به فرآیندهای حیاتی ترجمه می کنند

جایزۀ نوبل شیمی سال 2009 به مطالعات دربارۀ یکی از فرآیندهای اصلی حیاتی تعلق گرفته است: ترجمۀ اطلاعات نهفته در دی اِن. اِی به فرآیندهای حیاتی توسط ریبوزوم. ریبوزوم ها پروتئین تولید می کنند، و پروتئین ها کنترل فرآیندهای شیمیایی درون تمامی موجودات زنده را به عهده دارند. ریبوزوم ها به همان میزان که نقشی کلیدی در حیات دارند، هدف اصلی داروهای آنتی بیوتیک جدید نیز محسوب می شوند.

جایزۀ نوبل شیمی امسال، به این دلیل به ونکاترامن راماکریشنان، توماس آ. اشتیتز و آدا ای. یوناث اهدا شد که آنها توانسته‌اند شکل ریبوزوم و عملکرد آن را در مقیاس اتمی نشان دهند. هر سه پژوهشگر با استفاده از روش بلورنگاری تابش ایکس توانسته‌اند موقعیت هریک از صدها هزار اتم تشکیل دهندۀ ریبوزوم را نقشه ‌برداری کنند.

درون هر یک از سلول های تمامی موجودات زنده، مولکول‌های دی اِن اِی وجود دارند که حاوی تمامی اطلاعات و نقشۀ ساختار و فعالیت‌های انسان، گیاه یا باکتری هستند. اما مولکول دی اِن اِی منفعل است و اگر هیچ عنصر دیگری در کار نباشد، حیاتی نیز وجود نخواهد داشت.

این ریبوزوم‌ها هستند که با فعالیت خود، اطلاعات پنهان در دی اِن اِی را به فرآیندهای حیاتی تبدیل می‌کنند. ریبوزوم‌ها بر اساس اطلاعات دی اِن اِی پروتئین تولید می‌کنند: هموگلبین برای انتقال اکسیژن، پادتن های سیستم ایمنی بدن، هورمون‌هایی مانند انسولین، کلاژن برای پوست یا آنزیم‌های شکننده مولکول‌های قند. در بدن انسان، ده‌ها هزار پروتئین با شکل و عملکرد متفاوت وجود دارد. این ریبوزوم‌ها هستند که حیات را در مقیاس شیمیایی، تولید و کنترل می‌کنند.

درک ژرفترین عملکردهای ریبوزوم، مرحله‌ای مهم در درک علمی حیات است. از این دانش می‌توان استفاده هایی عملی و به هنگام کرد؛ بسیاری از داروها و آنتی‌بیوتیک‌ها، با ممانعت از عملکرد ریبوزوم‌های باکتری مهاجم، بیماری‌های مختلف را درمان می کنند. در صورت عدم وجود ریبوزوم های فعال، باکتری‌ها هم نمی‌توانند دوام بیاورند. به همین دلیل است که ریبوزوم ها چنین اهمیتی برای آنتی‌بیوتیک‌های جدید دارند.

برندگان نوبل شیمی امسال موفق شده‌اند مدل‌هایی سه بعدی از چگونگی اتصال آنتی‌بیوتیک‌های مختلف به ریبوزوم تهیه کنند. دانشمندان، امروزه برای تولید آنتی‌بیوتیک‌های جدید از این مدل ها استفاده می کنند؛ آنتی بیوتیک هایی که نقشی مستقیم در نجات جان انسان‌ها و کاهش درد در جامعۀ انسانی ایفا می‌کنند.

پیوندها و منابع بیشتر

ونکاترامن راماکریشنان، تبعۀ ایالات متحده. در سال 1952 در چیدامبارام⁵، ایالت تامیل نادو در هند متولد شد. دکترای فیزیک خود را در سال 1976 از دانشگاه اوهایو در ایالات متحده دریافت کرد و هم‌اکنون در سمت دانشمند ارشد و رهبر گروه مطالعات ساختاری در آزمایشگاه زیست‌شناسی مولکولی شورای پژوهش های پزشکی (MRC)، در کمبریج، انگلستان مشغول به کار است.

http://www.mrc-lmb.cam.ac.uk/ribo/homepage/ramak/index.html

توماس آ. اشتیتز، تبعۀ ایالات متحده. در سال 1949 در میلواکی، ایالت ویسکانسین، در ایالات متحدۀ آمریکا متولد شد. در سال 1966 دکترای خود را در زیست‌شناسی مولکولی و بیوشیمی از دانشگاه هاروارد دریافت کرد. او هم‌اکنون استاد ممتاز بیوفیزیک مولکولی و بیوشیمی و بازرس مؤسسۀ پزشکی هوارد هیوز، در دانشگاه یِیل، ایالت کانکتیکات ایالات متحده است.

http://www.mbb.yale.edu/faculty/pages/steitzt.html

آدا ای. یوناث، تبعۀ اسرائیل. در سال 1939 در بیت‌المقدس متولد شد و در سال 1968 دکترای خود را در بلورنگاری تابش ایکس از مؤسسۀ علوم وایزمان در اسرائیل دریافت کرد. او هم اکنون استاد زیست‌شناسی ساختاری در مرکز مارتین اس. و هلن کیمِل و رئیس مرکز ساختارهای زیست‌مولکولی مارتین اس. و هلن کیمِل، در انستیتو علوم وایزمن در رهووت، اسرائیل است.

http://www.weizmann.ac.il/sb/faculty_pages/Yonath/home.html

مبلغ جایزه: مبلغ جایزه 10 میلیون کرون سوئد ( 1.4 میلیون دلار آمریکا) است که به طور مساوی بین برندگان تقسیم می شود.

تماس ها: اریک هاس، نمایندۀ مطبوعات، تلفن: +46 8 673 95 44, +46 70 673 96 50، آدرس ایمیل: erik.huss@kva.se

فردریک آل، سردبیر، تلفن: +46 8 673 95 63, +46 70 673 95 63، آدرس ایمیل: fredrik.all@kva.se

آکادمی علوم سلطنتی سوئد که در سال 1739 تأسیس شده، یک سازمان مستقل است و هدف کلی آن ترویج علوم و تحکیم آثار آن در جامعه است. این آکادمی توجه و مسئولیت ویژه و خاصی در علوم طبیعی و ریاضیات دارد، ولی تبادل اطلاعات بین رشته های مختلف علمی را  ترویج می کند.

پايان متن