24 آگوست 2009

برترین هواپیمای جاسوسی

نشریۀ اسمیتسونین، ژوئیه 2009

سرعت هواپیمای SR-71 "بلک برد" که اکنون در دومین فیلم ترانسفورمرها[1] به نمایش گذاشته شده، از سرعت فشنگ یک تفنگ بیشتر بود و در ارتفاع 25 کیلومتری سطح زمین پرواز می کرد.

آغاز متن

نویسنده: اوون ادواردز

نشریۀ اسمیتسونین، ژوئیه 2009

یک هواپیما که در مرکز یودیوار- هیزی [2] وابسته به مؤسسۀ اسمیتسونین در شانتیلی، ویرجینیا به نمایش گذاشته شده است، در فیلم تازۀ علمی – تخیلی به نام "ترانسفورمرها: انتقام شکست خوردگان"  نقشی برجسته ایفا می کند. هواپیمای شناسایی SR-71 بلک برد، پایۀ جت فایر، یکی از نقش آفرینان فیلم،  یک هواپیمای فوق العاده قدرتمند که تهیه کنندگان فیلم به آن جان بخشیده اند. (ترانسفورمر، داستان یک مجموعه مبارزات حماسی میان دو گروه از ربات های فضایی است که برای پنهان شدن میان مردم شکل خود را به ماشین تغییر می دهند.)

البته هواپیمای واقعی بلک برد SR-71 پیش از آنکه جلوه های ویژۀ سینمایی به توان بالقوۀ آن پی ببرد، مدتها قبل پروازهای سرنشین دار را دچار تحول ساخت. SR-71 که به عنوان برترین هواپیمای جاسوسی ساخته شد، برای نخستین بار در دسامبر 1964 پرواز کرد و تا سال 1990 ماموریت های شناسایی انجام می داد. این هواپیما قادر بود با سرعت بیش از 3,669 کیلومتر در ساعت در ارتفاع 25 کیلومتری سطح زمین– سریع تر از تیر رها شده از یک تفنگ- به پرواز در آید.  SR-71 سریع ترین هواپیمای مجهز به موتورهای جت است که تا این تاریخ ساخته شده است. حرارت بدنۀ این هواپیما هنگام پرواز با بالاترین سرعت ممکن، می توانست به 482 درجه سانتیگراد برسد. خدمۀ دو نفرۀ هواپیما در داخل کابین لباس هایی ویژه برای تنظیم فشار هوا بر تن داشتند و اکسیژن خالص لازمۀ ارتفاع بسیار بالا-  تنفس می کردند و به فضانوردان شباهت داشتند.

برایان شول، یکی از کمتر از صد نفرخلبانی که این هواپیما را در ماموریت های شناسایی از پایگاه هوایی بیل در کالیفرنیا، و همچنین پایگاه هایی در انگلستان و ژاپن هدایت کرده است، SR-71 را به سادگی "عالی ترین هواپیمای قرن بیستم می نامد. ما هرگزدوباره اینگونه هواپیمایی نخواهیم دید."

هواپیمای  SR-71 بلک بردی که در مرکز یودیوار- هِیزی به نمایش گذاشته شده است با شمارۀ 61-7972  که روی دنبالۀ آن نوشته شده، شناسایی می شود و رکوردهای متعددی را به نام خود ثبت کرده است؛ از جمله: پرواز نیویورک به لندن در 1 ساعت و 54 دقیقه و 56.4 ثانیه. (بلک برد دیگر به شمارۀ  61-7958 رکورد سرعت میانگین جت را با 3.53 کیلومتر در ساعت به ثبت رسانده است.) هواپیمای اسمیتسونین که آخرین پرواز خود را در 6 مارس 1990 انجام داد، رکود دیگری را شکست – از لس آنجلس به فرودگاه بین المللی دالس، خارج از واشنگتن دی سی در 1 ساعت و 4 دقیقه و 20 ثانیه (وقتی که به ز حمت برای ته بندی و یک چرت کافی است) پرواز کرد . در آن روز خدمۀ دو نفره متشکل از اِد یلدینگ، سرهنگ دوم نیرو هوایی و جوزف ویدا، سرهنگ دوم، هواپیما را برای تحویل آن به مرکز یودیوار- هِیزی، مقر دوم موزۀ ملی هوا و فضای مؤسسۀ اسمیتسونین، در فرودگاه دالس فرود  آوردند.

من از شول، خلبان جنگی سابق نیروی هوایی و سرباز کهنه کار جنگ ویتنام که دربارۀ بلک برد دو کتاب نوشته است – یکی از آنها داستان پرواز شناسایی را که برای حملات ناگهانی به لیبی در 1986 انجام داد، روایت می کند- پرسیدم، خلبانی چنین هواپیمای شگفت انگیزی چه احساسی را در او به وجود می آورد. او پاسخ داد: "هیچ هواپیمایی مانند آن وجود نداشت. خلبانی این هواپیما هر بار که آن را به پروازدر می آوردید، هم ترسناک، هیجان آور، و شورانگیز و هم مایۀ فروتنی بود. هر ماموریت برای آن که پرواز با سرعت معینی صورت گیرد طراحی شده بود. مثل این بود که شما با یک ماشین مسلبقه به محل کار خود بروید."

گروهی از مهندسان و طراحان واحد لاکهید در کالیفرنیای جنوبی، با هدایت کلارنس "کلی" جانسون، طراح افسانه ای هوانوردی، و بنجامین ریچ، جانشین او  SR-71 را ساختند. برای حل مشکل حرارت بدنه در سرعت های بالا و کاهش دادن وزن هواپیما، در ساخت روکش بدنۀ  SR-71 از 85 درصد تیتانیوم و 15 درصد از ترکیبات کربن استفاده شده است. طنز موضوع- به دلیل اینکه هواپیمای جاسوسی در دوران جنگ سرد تولید شد- این است که تیتانیوم به کار رفته در آن از اتحاد جماهیر شوروی خریداری شده بود. هرچند که مورد استفاده اش بشدت محرمانه باقی ماند.

بلک برد که غیر مسلح بود، برای دفاع از خود  به  سرعت، ارتفاع و درجۀ بالای نامرئی بودنش متکی بود.  شکل متمایز این هواپیما با نمایه مسطح، لبۀ  تیز، یا ستون فقراتی که دور بدنۀ هواپیما می پیچید، دارای سطح بسیارکمی بود و رادار به سختی می توانست آن را تشخیص دهد. مشخصات این هواپیما، زمینه را برای ساختن هواپیمای جنگندۀ استیلت F-117A  که در همان واحد لاکهید تولید شد، آماده کرد. کارکنان پایگاه ایالات متحده در اوکانیوا، ژاپن، SR-71 را به خاطر بدنۀ غیر معمولش "هابو"- یک مار زهرآلود سیاه بومی آن جزیره، نامیدند. خدمه این هواپیما آن را "سورتمه" می نامند؛ دوستداران SR-71 خود را "سورتمه رانان" می نامند.

پرواز با سرعت بسیار بالا گران تمام می شود. بهای میانگین هر یک از 32 بلک برد میانگین 34 میلیون دلار است. از  ناوگان متشکل از هواپیماهای 32 SR-71 ،12 فروند در حوادث صدمه دیدند، ولی هیچیک در عملیات جنگی سرنگون نشدند. تنها یک نفر از اعضای خدمه جان خود را طی یک رویداد ناگوار هنگام سوخت گیری مجدد در هوا  از دست داد. شول دربارۀ یکی از همکاران خلبان خود می گوید: "ما می دانستیم که در هواپیمای تاریخی پرواز می کردیم."

به راستی این هواپیما ها تاریخی شده اند. با آنکه این هواپیماها تا این حد پیشرفته بودند، زمان و فناوری از آنها پیش افتاد؛ در 1990، مامورت آنها به ماهواره ها محول شد و به این ترتیب آنها به پروازهای عملیاتی خود پایان دادند. اگر چه ممکن است روبات های مداری بدون سرنشین امروز نشانی از آخرین دستاوردهای فناوری باشند، ولی در مقایسه با بلک برد، به هیچ وجه جنبۀ هنری ندارند.

اوون اِدواردز یک نویسندۀ مستقل و مؤلف کتابی به نام راه حل های برازنده است.

پايان متن