15 اکتبر 2008
بر اساس داده كاوشگرها ، فضاپیما شرایط را برای اكتشاف بیشتر مریخ مهیا می سازد
با وجود افزایش هزینه ها، آزمایشگاه علمی مریخ برای پرتاب در 2009 برنامه ریزی می شود
واشنگتن- در فاصله هزاران میلیون كیلومتری از زمین و در سیاره سرخی كه كانون توجه فعالیتهای علمی بسیاری است، مأموریت فضاپیما تا سال 2010 تمدید شده است، دو كاوشگر مدت مدیدی است كه فعالیت می كنند و مأموریتهای اولیه خود را پشت سر گذاشته اند، و منطقه فرود برای سازگارترین روباتی كه در آن موقع به مریخ فرستاده می شود، در حال گزینش میباشد.
آزمایشگاه علمی مریخ(1)، هم اكنون برای زمان پرتاب در سپتامبر-اكتبر 2009 در حال توسعه می باشد. این كاوشگر 1.6 میلیارد دلاری پیشرفته از اسپیریت و آپورچینیتی، یعنی كاوشگرهایی كه ناسا در سال 2004 برای اكتشاف مریخ فرستاد، بزرگتر است و توان سیاحتی بیشتری دارد.
دوگ مك كویسشن، مدیر برنامه اكتشاف مریخ ناسا، در گزارش دهم اكتبر گفت كه علیرغم "پشرفت فنی فوق العاده" در طی سه سال توسعه، تأخیرها در فرستادن برخی از سخت افزارها و نرم افزارهای فضاپیما موجب افزایش هزینه برنامه ریزی شده آزمایشگاه علمی مریخ از 300 میلیون دلار به 1.9 میلیارد دلار شده است.
پس از نشست دهم اكتبر با مدیر ناسا، مایكل گریفین، كه سومین نشستی بود كه در سال 2008 به منظور بررسی میزان پیشرفت و وضعیت كنونی آزمایشگاه علمی مریخ برنامه ریزی شده بود، مك كویسشن اعلام نمود كه ناسا "كار خود را بدون وقفه برای پرتاب در سال 2009 ادامه خواهد داد."
مسأله اصلی، تأخیر در ارسال موتورهای كوچكی كه فعال كننده نامیده می شوند و در مفاصل مچ دست و آرنج بازوهای روباتیكی استفاده می شوند، چرخها، سیستمهای كنترل نمونه ها و برخی دستگاههای دیگر است.
مك كویسشن گفت: "به سبب وزن و اندازه آزمایشگاه علمی مریخ، این موتورها بالتبع پیچیده می باشند و تولید آنها دشوار است."
وی گفت ناسا انتظار دارد كه تمامی فعال كنندهها تا پایان نوامبر یا اوایل دسامبر به موقع ارسال شوند تا بتوان قبل از آزمایشهای زمانبندی شده برای بهار 2009، تجهیزات مورد نیاز را ساخت و نصب نمود.
نشست بعدی با گریفین برای ارزیابی آزمایشگاه علمی مریخ در اوایل ژانویه 2009 برگزار خواهد شد. اگر آزمایشگر علمی مریخ پنجره پرتاب خود در سال 2009 را از دست بدهد، فرصت بعدی 26 ماه بعد یعنی در سال 2011 خواهد بود.
اِد وایلِر، از اعضای هیأت مدیره مأموریتهای علمی ناسا گفت: "گفتن اینكه بیایید این مأموریت را لغو كنیم و كارمان را ادامه بدهیم آسان است اما، ما بیش از یك میلیارد و نیم دلار را صرف آن كرده ایم. این علم، سرنوشت ساز است. این مأموریت، مأموریتی برتر در برنامه مریخ است و مادامی كه معتقد باشیم از نظر فنی شانس خوبی برای انجام آن داریم، آن چرا كه باید انجام دهیم، انجام خواهیم داد."
دوربینهای قدرتمند و ابزارهای طیف نگاری فضاپیمای دیگر، یعنی مدارگَرد شناسایی مریخ(2) در حال گردآوری اطلاعات می باشند تا به دانشمندان در ارزیابی هر یك از مناطق بالقوه برای فرود كمك نمایند. گزینش نهایی منطقه فرود برای ژوئن 2009 برنامه ریزی شده است.
اودیسه مریخ
در 9 اكتبر، ناسا مأموریت اودیسه مریخ را تا سپتامبر 2010 تمدید نمود، و این طولانی ترین فعالیت شش فضاپیمایی است كه در حال حاضر مشغول مطالعه سیاره سرخ میباشند. این مدارگَرد كه بر اساس فیلم سینمایی سال 1968 به نام 2001: اودیسه فضایی نامگذاری شده است، در سال 2001 به مریخ رسید و نخستین مأموریتش را در سال 2004 به پایان رساند.
اهداف این مأموریت شناسایی خطرات جانی پیش روی كاوشگران انسانی آینده، آگاهی از تركیبات مریخ و یافتن یخ-آب پنهان در سطوح كم عمق این سیاره بوده است.
اودیسه در قالب مأموریت تمدید شده اش در حال تغییر مدار خود می باشد تا برای نقشه برداری مادون قرمز از مواد معدنی مریخی حساسیت بهتری به دست آورد و دوربینش را با انعطاف پذیری بیشتری نسبت به آنچه كه قبلاً بكار می برده است، هدفگیری خواهد نمود.
اودیسه، تحت فرماندهی گروه عملیاتی در آزمایشگاه پیشرانه جت(3) ناسا در كالیفرنیا و سیستمهای فضایی مارتین لاكهید در كلورادو، در30 سپتامبر یعنی در آخرین روز دومین تمدید دوسالانه مأموریتش به مدت حدود 6 دقیقه موتورهایش را روشن كرد.
حساسیتِ افزایش یافته برای شناسایی مواد معدنی سطح مریخ، هدف علمی اصلی تمدید این مأموریت است. گروه اودیسه همچنین برخی اوقات هدف گیری دوربین را از حالت مستقیم و رو به پائین در طی این مأموریت تغییر می دهند. این كار به گروه اجازه خواهد داد كه برخی از نقاط خالی موجود در نقشه برداریهای اولیه را پر كنند و نوعی تصویربرداری برجسته و سه بعدی را خلق نمایند.
اودیسه به پشتیبانی حیاتی در زمینه مأموریتهای سطح مریخ و نیز انجام تحقیقات خاص خودش ادامه خواهد داد. اودیسه تقریباً تمامی اطلاعات گزارش شده ازكاوشگرهای اسپیریت و آپورچونیتی را به زمین ارسال كرده است و نقش ارسال كنندگی را بطور اشتراكی هم برای فونیكس و هم مدارگرد شناسایی مریخ ناسا ایفا می نماید.
به یک مقاله مربوط مراجعه کنید.
http://www.america.gov/st/space-english/2008/October/20081009142828lcnirellep6.779116e-02.html
اسپیریت و آپورچونیتی
روباتهای زمین شناس دوقلوی ناسا در قالب مأموریتهای 90 روزهاشان برای یافتن پاسخهایی درباره پیشینه آب در مریخ، در ژانویه 2004 در دو سوی مخالف مریخ فرود آمدند. اكنون با گذشت 5 سال از شروع این مأموریت، كاوشگرها علائمی از كهنگی را نشان می دهند اما مأموریتهای آنها احتمالاً تا پایان 2009 تمدید شده است.
آپورچونیتی شواهد شگرفی را مبنی بر اینكه منطقه مریخی تحت مطالعهاش برای مدت مدیدی در گذشته های دور مرطوب بوده و دارای شرایطی است كه می توانسته است برای پایداری حیات میكروبی مناسب بوده باشد، ارسال کرد. اسپیریت شواهدی را در منطقه تحت مطالعهاش مبنی بر اینكه آب به نحوی تركیبات معدنی برخی از خاكها و صخرهها را تغییر داده، یافته است.
آپورچونیتی مواردی از لایههای سنگی عریان را تجزیه كرده كه چگونگی تغییر شرایط محیطی را در طول زمانهایی كه این لایهها ته نشین شده اند و سپس تغییر یافته اند، ثبت كرده است- تپه های شنی ناشی از باد بوجود آمده و نابود شده اند و جدول رطوبت نوسان كرده است.
اسپیریت تشكیل شدن و حركت گردبادهای مریخی (شیاطین غباری) (4) را ثبت كرده است. این تصاویر به فیلمهای كوتاهی تبدیل شده اند كه درك جدیدی را از تعامل اتمسفر و سطح مریخ به دست می دهد. هر دو كاوشگر شهاب سنگهایی از جنس فلز یافته اند. آپورچینی صخره ای را كشف كرده كه دارای تركیباتی است شبیه به تركیبات شهاب سنگی كه از مریخ به زمین رسیده است.
اخیراً آپورچونیتی به سیاحت خود به سمت جنوب پیرامون لبه دهانه ویكتوریا ادامه داده و برای گرفتن عكسهایی در طی این مسیر توقف كرده است. آپورچونیتی اتمسفر را نیز مورد مطالعه قرار داده، ابرهای مریخی را جستجو نموده و مغناطیسهای بیرونی گردآوری كننده غبار خود را نیز مورد پویش قرار داده است.
اسپیریت به زودی ارتباط خود را با مهندسان بر روی زمین آغاز می كند زیرا سطوح انرژی اش كه در طی زمستان مریخی رو به كاهش نهاده بود، در حال حاضر به تدریج افزایش می یابد. اسپیریت از طریق انتقال داده ها به مدارگرد اودیسه ناسا، ارتباط خود را حفظ می كند و اودیسه این داده ها را به زمین می فرستد.
اطلاعات بیشتر درباره آزمایشگاه علمی مریخ، مأموریت كاوشگر اكتشافاتی مریخ، و اودیسه مریخ، در تارنمای ناسا قابل در دسترس است.
http://mars.jpl.nasa.gov/msl/overview
http://marsrovers.nasa.gov/home/index.html
http://mars.jpl.nasa.gov/odyssey
1. Mars Science Laboratory (MSL)
2. Mars Reconnaissance Orbiter
3. Jet Propulsion Laboratory
4. Dust Devils
