03 نوامبر 2008

به دلیل بارش برف در دشتهای مریخ، ناسا مأموریت فينیكس را تمدید می كند

آزمایشهای خاكی فضاپیما نشان دهنده‌ پیوند قدیمی بین مواد معدنی و آب است

Cheryl Pellerin
Staff Writer

واشنگتن- پنج ماه پس از فرود فضاپیمای فينیكس بر دشتهای شمالگانی مریخ، فرودگر مجهز مریخ به دانشمندان اطلاعات جدیدی درباره‌ی این سیاره‌ی قرمز و خاك ، تاریخ آب، مواد شیمیایی و آب و هوای آن داده است.

در منطقه‌ای به نام واستیتاس بولیالیس در 68 درجه عرض شمالی و 234 درجه‌ طول شرقی، فينیكس بارش برف را از ابرهای مریخی شناسایی نموده است و آزمایشهای خاكی فينیكس نیز شواهدی مبنی بر فعل و انفعالات قبلی بین مواد معدنی و آب مایع - فرآیندهایی كه در سیاره‌ زمین رخ می دهد- به دست آورده است.

پیتر اسمیت، محقق اصلی فضاپیمای فينیكس در گزارش خود در 29 سپتامبر گفت: "ما به دشتهای شمالی مریخ آمدیم زیرا گروه علمی فضاپیمای اودیسه به ما گفته بودند كه در زیر دشتهای واقع در  65 تا 70 درجه عرض شمالی یخ- آب وجود داشته است. بنابراین خواستیم درباره‌ وجود یخ تحقیق كنیم."

اسمیت، از دانشگاه آریزونا، این مأموریت را در كنار مدیریت پروژه در آزمایشگاه نیرو محركه جت ناسا و همكاری توسعه در لاكهید مارتین در دنور را رهبری می كند. همكاریهای بین المللی از سوی آژانس فضایی كانادا، دانشگاه نیوشاتل در سوئیس، دانشگاههای کپنهاگ و آرهوس در دانمارك، مؤسسه‌ ماكس پلانك در آلمان، و مؤسسه‌ هواشناسی فنلاند ارائه می‌شود.

اسمیت گفت: "در دو ماه اولی كه در سطح مریخ بودیم توانستیم مشخص كنیم كه بازوی روباتیك فقط می تواند چند اینچ از عمق خاكهای سطحی را بكَند و لایه‌ یخ را آشكار سازد. هم اكنون مأموریت ما مطالعه‌ بر روی یخ و خاك تا اندازه‌ دسترسی بازوی روباتیك و نیز تعیین وجود مكان قابل سكونت در مریخ می‌باشد."

بر روی سطح

تفاوت اصلی بین  مأموریت فينیكس و مأموریت سایر كاوشگرهای مریخ -  مریخ پیماهای اسپیریت و آپورچونیتی كه هزاران كیلومتر از این فرودگر دور می‌باشند- این است كه این مریخ پیماها به منظور مطالعهی صخره‌ها طراحی شده اند، اما فونیكس برای مطالعه‌ خاك و یخ طراحی شده است.

در حین نمونه برداری از خاك، دو دستگاه آزمایشگاه فينیكس – یعنی تحلیلگر گازی و حرارتی تكامل یافته و آزمايشگاه شيمی كه بخشی از سامانه تحليلگر ذره‌بينی، الكتروشيمی و رسانايی موسوم به مكا  (1)– گره هایی از كربنات كلسیم، كه تركیب اصلی گچ است، و ذراتی كه احتمالاً خاك رس می‌باشند، یافته است. بیشتر كربناتها و خاكهای رسی كه بر روی زمین وجود دارند، فقط با وجود آب مایع شكل می‌گیرند.

اسمیت گفت: "ما همچنین می دانیم كه این خاك، نوعی خاك قلیایی با ذرات كمی از نمك شبیه نمكهای زمینی است و اینكه جزئی از  پركلورات است كه در روی زمین منبع تغذیه و انرژی موجودات ذره‌بینی می باشد."

اسمیت گفت: "آیا این یك منطقه‌ای قابل سكونت در مریخ است؟ من فكر می كنم كه در حال رسیدن به این فرضیه هستیم. به هر حال ما پی برده‌ایم كه مریخ شگفتیهای زیادی برای ما دارد و ما هنوز تحقیقاتمان را تمام نكرده ایم".

اخیراً بازوی روباتیك فينیكس یك صخره را حركت داده و از آن عكسبرداری نموده است و سپس خاك موجود در زیر این صخره را خارش داده و چند قاشق چایخوری از این خاك را به میكروسكوبهای اتمی و نوری آزمایشگاه مکا منتقل كرده است.

دانشمندان در حال بررسی این خاك هستند كه ممكن است حاوی غلظت بالایی از نمكها باشد. در زمین، هرگاه آب در محیطهای شمالگانی یا خشك تبخیر شوند، نمكهایی را بر جای می گذارند كه این نمكها را در زیر یا در اطراف صخره‌ها می توان یافت.

اسمیت اظهار داشت كه دانشمندان فينیكس آب مایع نیافته اند اما می دانند كه محور چرخش مریخی- جهت آن نسبت به خورشید- غیرپایدار است و میلیونها سال پیش قطب شمالِ این سیاره تقریباً بطور مستقیم به سمت خورشید چرخیده است، كه این امر آب و هوای قدیمی این سیاره را بسیار گرمتر كرده است.

زمستان مریخی

فينیكس در 25 مه با مأموریت اصلی 90 روزه‌ بر روی سیاره‌ مریخ فرود آمد كه هر یك از این روزها كه یك sol  [روز مریخی] نامیده می شود تقریباً 40 دقیقه بیشتر از روز زمینی به طول می انجامد.

به یک مقاله مربوط مراجعه کنید.

http://www.america.gov/st/space-english/2008/May/20080527142955lcnirellep0.9091761.html

در حال حاضر و بعد از تمدید اولیه‌ این مأموریت از 26 اوت تا 30 سپتامبر، ناسا مجدداً این مأموریت را تمدید كرده است تا  فضاپیما بتواند در طولانی ترین زمان ممكن در زمستان سرد و تاریك مریخی فعالیت نماید.

بَری گلداشتاین، مدیر پروژه‌ آزمایشگاه نیرو محركه جت ناسا و  فونیكس گفت: "با نزدیك شدن زمستان مریخی، ما نور خورشید را از دست می دهیم. تا آن زمان، ما به ماه آوریل 2009 رسیده ایم كه دیگر خورشید در بالای افق وجود ندارد و این امر به انواع مختلفی باعث صدمه دیدن دستگاه می‌شود."

گلداشتاین اظهار داشت كه از لحاظ نظری تا اكتبر 2009 دستگاه خورشیدی نیروی كافی برای تجدید حیات دارد – شبیه همنامِ خودش یعنی پرنده‌ آتشین افسانه‌ای كه در آتش می سوزد و سپس از خاكستر خود دوباره‌ بر می خیزد [ققنوس] -  وی افزود: "هر چند هیچكسی پیش بینی نمی كند كه  این دستگاه در آن زمستان سخت جان به در ببرد."

دوگ مك كوسشن، مدیر برنامه اكتشاف مریخ ناسا گفت: " این مأموریت به سبب شرایط اقلیمی خاتمه می یابد، اما ما می خواهیم ببینیم كه چقدر می توانیم مأموریت را در زمستان به پیش ببریم و از فرآیندهای آب و هوایی كه رخ می دهند اطلاع یابیم."

اسمیت گفت: با اینحال، قبل از اینكه تاریكی ، نیروی فونیكس را رو به تحلیل ببرد، " ما قصد داریم چیز جدیدی را امتحان كنیم." فينیكس میكروفونی دارد كه دانشمندان امیدوار بودند در طی فرود فضاپیما از آن استفاده كنند اما در حال حاضر خاموش است."

وی گفت: "ما قصد داریم نرم افزار فضاپیما را تغییر دهیم و میكروفون را روشن كنیم و سعی كنیم برای اولین بار به صداهای مریخ گوش دهیم.  ممكن است كه این كار  موفقیت آمیز نباشد – این كار تا اندازه‌ای مانند قمار است- اما به تصور ما ارزش انجام دادن را دارد".

 اطلاعات بیشتر درباره‌ مأموریت فينیكس در تارنمای ناسا در دسترس است.

http://www.nasa.gov/phoenix