02 دسامبر 2008
پایان مأموریت موفقیت آمیز مریخ بر سطح یک دشت منجمد
فرودگرموفق به یافتن یخ، برف، ابر، و خاک آغشته به کربنات و خاک رس شده است
واشنگتن- بعد ازگذشت بیش از پنج ماه از مأموریتی که اکتشافات زیادی دربارۀ سیارۀ سرخ به دنبال داشت، فرودگر فینیکس[1]، ناسا، در برابر میزان برودت، کاهش نور روز و طوفان شنی که در بخش های شمالی مریخ درگرفت، به زانو درآمده است و مجموع این عوامل باعث شد که این فرودگر دست از فعالیت بکشد.
بر سطح کرۀ مریخ، تابستان به سوی پاییز می رود، و همان طور که تیم پروژه انتظار داشت، کم شدن موسمی نور خورشید در محل فرودآمدن این ربات موجب می شود که نور کافی به صفحات خورشیدی مخصوص تولید انرژی نرسد و به همین عالت باتری های ابزاری که فینیکس با آن کار می کند شارژ نمی شود.
داگ مک کویسشن[2]، رییس برنامۀ اکتشاف مریخ در مقر اصلی ناسا و طی جلسۀ توجیهی 10 نوامبر اظهار داشت، ما از داشتن یک سفینه بی بهره می شویم اما از آن چه فینیکس تا به حال توانسته انجام دهد و آن چه تیم فینیکس انجام داده است و امکاناتی که در آینده در اختیار ما قرار خواهد داد، باید خوشحال باشیم .
منهدسان پروژه در 2 نوامبر سیگنالی از سوی فرودگر دریافت کردند. فینیکس که در اصل برای انجام یک مأموریت سه ماهه برنامه ریزی شده بود، دو ماه بیش از آن چه انتظار می رفت در زمینۀ گردآوری اطلاعات و ارسال آن به زمین فعال بوده است.
رهبری پروژۀ فینیکس با دانشگاه آریزونا و مدیریت این پروژه با آزمایشگاه جت پروپولشن [3] (JPL) واقع در کالیفرنیاست، وشرکت مارتین لاکهید واقع در کلرادو در ساخت و توسعۀ آن مشارکت دارد.
مشارکت های بین المللی نیز از سوی آژانس فضایی کانادا، دانشگاه نوشاتل در سوییس، دانشگاه های کپنهاگ و آرهاس در دانمارک، مؤسسۀ ماکس پلانک در آلمان، مؤسسۀ هواشناسی فنلاند و کالج سلطنتی لندن، صورت گرفت .
هنوز گوش به زنگ هستند
تیم عملیاتی پروژه پایان این مأموریت را اعلام کرده است اما هنوز از آن کاملأ قطع امید ننموده است.
بری گلداستین، مدیر پروژۀ فینیکس در JPL گفت، ما از نیروی این دستگاه متعجب هستیم، به همین خاطر گوش به زنگ می مانیم.
هر دو ساعت یک بار، یکی از مدار نورد های ناسا – مدار نورد شناسایی[4] مریخ و اودیسی[5] مریخ – برفراز محل فرود فینیکس به پرواز درمی آیند.
گلداستین گفت، طی این پرواز ها، ما دائما ً گیرنده ها را روشن و فینیکس را برای این که ببینیم زنده است یا نه، صدا می کنیم. در این مرحله هیچ یک از اعضای تیم انتظار ندارند جوابی از آن دریافت کنند، اما امیدوار هستیم که این دستگاه یک بار دیگر ما را غافلگیر کند.
فینیکس در 4 اوت 2007 پرتاب شد و در 25 مه 2008 در شمالی ترین محلی که یک فضاپیما بتواند بنشیند ، بر سطح مریخ فرودآمد. در این فضا پیما یک سری ابزار علمی وجود دارد که از پیچیده ترین و پیشرفته ترین وسایلی هستند که تا به حال به مریخ فرستاده شده، و فرودگر از این فناوری برای کندن زمین، گود کردن، حرارت دادن، استشمام و چشیدن خاک این سیاره استفاده می کند. (به مقالۀ مربوط مراجعه کنید:
http://www.america.gov/st/space-english/2008/May/20080527142955lcnirellep0.9091761.html)
فرود عالی نشانگر آغاز مأموریتی نوین بر روی مریخ
از اولین نتایج حاصله، کشف وجود آب یخ زده بر روی سطح مریخ بود که اودیسی برای اولین بار در سال 2002 آن را کشف کرد. دوربین های فینیکس هم بیش از 25,000 تصویر ارسال کرده اند – از دورنما های گسترده گرفته تا تصاویر اتمیک که با بهره گیری از اولین میکروسکوپ اتمی که در خارج از محیط کرۀ زمین مورداستفاده قرار گرفته، برداشته شده است.
آب و هوا
اولین دستاورد های علمی فینیکس جهت پیشبرد هدف تحقیق برای کشف این است که آیا محیط قطب شمال مریخ برای رشد میکروب ها مناسب بوده یا نه، و این یافته ها به پی بردن به تاریخچۀ وجود آب در این سیاره هم کمک می کند.
پیتر اسمیت، پژوهشگر اصلی فینیکس از دانشگاه آریزونا- توسان گفت، وقتی فرود آمدیم، به اطراف خود نگاه کردیم و زمینی پوشیده از خاک و سنگ دیدیم که تا افق امتداد داشت، و در همان وهلۀ اول متوجه وجود یخ نشدیم.
او گفت، تا وقتی که زیر فضا پیما را نگاه کردیم و متوجه شدیم که روی یخ فرود آمده ایم. این موضوع همه را هیجان زده کرده بود، و تحقیق دربارۀ همین یخ در پنج ماه گذشته تمام وقت ما را به خود اختصاص داد. اصل این مأموریت برای کشف آب بود و همین موضوع و کوشش برای درک این که چه چیزی در اختیار داریم، ما را مدتی مشغول نگه خواهد داشت.
یافته های مربوط به آب، شامل گودبرداری زمین ماورای سطح یخ زده خواهد بود که دو نوع لایۀ یخی را نشان می دهد؛ و همین طور مشاهدۀ بارش برف از ابر ها؛ تهیۀ یک گزارش از وضعیت هوا در طول مدت مأموریت با اطلاعاتی دربارۀ دما، فشار هوا، رطوبت و باد؛ تحت مشاهده قرار دادن مه، ابر ها، برفک و گردباد؛ و هماهنگی با مدارنورد شناسای مریخ برای انجام مشاهدات همزمان زمینی و مداری درمورد هوای مریخ.
اسمیت گفت، یکی از دستاورد های مهم این مأموریت ثبت وضعیت هوا بوده است.
مواد مغذی برای حیات
دیگر اکتشافات شامل شواهدی است که بر خلاف مأموریت های قبلی مریخ، دال بر قلیایی بودن خفیف خاک می باشد؛ یافتن تراکمات نمک که برای ادامۀ حیات ضروری است؛ کشف نمک پرکلرات، که در پدید آمدن یخ و خواص خاک مؤثر است؛ و یافتن کربنات کلسیم، ماده ای که نشانۀ وجود آب مایع است.
اسمیت گفت، ما متوجه شدیم که خاک قلیایی، و آغشته به کربنات و خاک رس است. اگر چنین چیزی را روی زمین مشاهده می کردیم به سرعت به وجود آب در زمین پی می بردیم. در مورد مریخ باید کمی بیشتر مراقب باشیم، و با تفسیر اطلاعاتی که در اختیار داریم این موضوع را پیگیری خواهیم کرد. اما آب مایع یقینا ً در این خاک وجود داشته است.
فینیکس اولین فضا پیمای برنامۀ اسکاوت مربوط به ناسا است، که برای ترتیب دادن یک سلسله مأموریت های کوتاه و کم هزینه برای کاوش در مریخ طراحی شده است.
مک کویسشین گفت، مأموریت آیندۀ اسکاوت، درمورد جوّ مریخ و فضا پیمای والتایل اولوشن[6] است، یک مأموریت 485 میلیون دلاری که برای اواخر سال 2013 برنامه ریزی شده است. در این مأموریت، اطلاعات بیشتری درمورد جوّ مریخ، تاریخچۀ آب و هوایی آن و امکان زندگی در آن جمع آوری خواهد شد .
برای اطلاعات بیشتر دربارۀ مأموریت فینیکس به تارنمای ناسا مراجعه کنید:
