06 اکتبر 2009

بررسی موفقیت آمیز واکسن HIV به پژوهش های بیشتری منجر خواهد شد

مرل دیوید کلرهالز جونیور
عضو هیئت تحریریۀ America.gov

واشنگتن- پژوهشگران پزشکی در تایلند همان رویکردی را که برای درمان HIV به کار می برند برای پیشگیری از آن نیز برگزیده اند و آن استفاده از یک واکسن ترکیبی برای متوقف ساختن موفقیت آمیز شیوع بیماری است.

مقامات بهداشت عمومی در 24 سپتامبر در بانکوک اعلام کردند که دو واکسن را که در گذشته ناموفق بوده اند به صورت موفقیت آمیزی در یک بررسی عمیق شش ساله به منظور پیشگیری از ابتلای مردم به HIV  که سبب بیماری ایدز است، با هم ترکیب کرده اند. به گفتۀ پژوهشگران پزشکی، واکسن هایی که مورد بررسی قرار گرفتند موجب سرایت HIV نمی شوند زیرا از اجزای ترکیب دهندۀ آن ویروس ساخته نشده اند ویروس را به صورت کامل، چه زنده و چه مرده، در بر ندارند.

ویتایا کاوپارادای، وزیر بهداشت تایلند، در یک جلسۀ توجیهی گزارش داد که این ویروس ترکیبی خطر ابتلای 16,402  داوطلب را به میزان 31.2 درصد کاهش داد. کاوپارادای به خبرنگاران گفت: "نتیجۀ این بررسی گام مهمی برای تولید واکسن ضد ایدز است. برای نخستین بار در جهان به واکسنی دست پیدا کرده ایم که می تواند از ابتلا به HIV پیشگیری کند."

به گفتۀ پژوهشگران نتایج به دست آمده برای آغاز فوری تولید انبوه این واکسن ترکیبی، با استفاده از رویکرد "تقویت پایه ای" که در تایلند توسعه یافت، کفایت نمی کنند. به گفتۀ پژوهشگران پزشکی، معمولاً نتایج واکسن پیش از پذیرش برای استفادۀ عموم، باید از 50 درصد فراتر روند. به گفتۀ مقامات دو شرکت دارو سازی تولید کنندۀ واکسن ها، پیش از استفادۀ گستردۀ این واکسن ترکیبی، به انجام سال ها آزمایش و پژوهش های بیشتر نیاز هست.

بررسی در سال 2003 آغاز شد

این بررسی که در اکتبر 2003 آغاز شد، توسط وزارت بهداشت تایلند با حمایت مالی و پشتیبانی مؤسسۀ والتر رید ارتش ایالات متحده و مؤسسۀ ملی حساسیت و بیماری های عفونی ایالات متحده (NIAID) که بخشی از مؤسسات ملی بهداشت مستقر در واشنگتن است، به انجام رسید. دکتر سوپاچی ریرکس از بخش کنترل بیماری های وزارت بهداشت تایلند، محقق اصلی این بررسی بود.

تایلند برای انجام این بررسی 105 میلیون دلاری برگزیده شد زیرا زمان ظهور بیماری همه گیر HIV/ ایدز در اوایل سال های دهۀ 1990، پژوهشگران پزشکی ارتش ایالات متحده پژوهش های اولیه را به انجام رساندند و انواع گوناگون این ویروس را شناسایی و قرنطینه کردند و اطلاعات مربوط به پیدایش آن را به تهیه کنندگان واکسن ارائه  دادند. این بررسی با حمایت کامل از سوی دولت تایلند انجام گرفت زیرا این کشور هنگام آغاز بررسی، با ظهور ایدز دست به گریبان بود.

سازمان بهداشت جهانی (WHO) و برنامۀ مشترک سازمان ملل پیرامون HIV/ ایدز (UNAIDS) 18 سال پیش در 1991  هنگامیکه تایلند به عنوان یکی از کشورها به منظور هدایت واکسن های آزمایشی HIV با حمایت سازمان بهداشت جهانی پیشنهاد شده بود، حمایت کاری خود را از این آزمایش آغاز کردند.

در 2006، بررسی که توسط کمیتۀ مشورتی واکسن HIV به انجام رسید، نشان داد که "آزمایش ها در سطح عالی ترین معیارهای علمی و اخلاقی و با مشارکت یک جامعۀ فعال انجام می گیرند."

بنا برگزارش مؤسسۀ ملی حساسیت و بیماری های عفونی ایالات متحده، این بررسی که بزرگترین بررسی در تاریخ واکسن HIV به شمار می رفت در استان های ریونگ و چونبوری با 16,402 مرد و زن بین سنین 18 و 30 ، که به از راه های گوناگون در معرض خطر ابتلا به HIV قرار داشتند، به انجام رسید. این استان ها به خاطر ثبات کلی وضع ساکنانشان برگزیده شدند.

آنتونی فوچی، مدیر مؤسسۀ ملی آلرژی و بیماری های عفونی ایالات متحده گفت: "ما از کارکنانی که درارتباط با این آزمایش ها در تایلند و ایالات متحده کوشیدند، به خاطر سال ها تلاش در انجام موفقیت آمیز این بررسی و تمام مشارکت کنندگان و مردم تایلند به خاطر حمایت دیرینه شان از پژوهش های واکسن HIV سپاسگزاریم. یافته های جدید نشانۀ گام مهمی در پژوهش واکسن HIV به شمار می روند."

زنان و مردان داوطلب یا قرص های بی اثر یا آلواک، ترکیب مربوط به  "تقویت پایه ای" واکسن را دریافت کردند. این ترکیب توسط شرکت سانوفی پاستور، بخش تولید واکسن شرکت دارو سازی فرانسوی سانوفی- آونتیس؛ و واکسن ایدزواکس در ابتدا توسط شرکت واکس ژن تولید شد و اکنون در اختیار سازمان راه حل های جهانی برای بیماری های عفونی، یک سازمان غیر انتفاعی قراردارد که توسط کارکنان واکس ژن تاسیس شده است.

نیمی از داوطلبان طی مدت شش ماه، چهار دُز تقویتی آلواک و دو دُز ایدزواکس دریافت کردند. به نیمۀ دیگر قرص های بی اثر یک پلاسیبو داده شد. پس از اتمام واکسیناسیون، داوطلبان برای مدت سه سال هر شش ماه برای HIV آزمایش می شدند.

بنا به اظهار مؤسسۀ ملی آلرژی و بیماری های عفونی ایالات متحده، این واکسن ها بر اساس نوع B و E ویروس HIV که در تایلند شیوع داشتند ساخته شده اند. پژوهشگران به سادگی تصدیق می کنند که از دلیل مؤثر بودن این ترکیب در پیشگیری از ابتلا به HIV آگاهی ندارند، و احتمالاً این ترکیب در ایالات متحده مؤثر نخواهد بود، زیرا در این کشور مانند آفریقا یا دیگر نقاط جهان تنها نوع B این ویروس بیشتر جریان دارد.

به گفتۀ پژوهشگران، در آزمایش های پیشین این واکسن آلواک و ایدزواکس هیچکدام به تنهایی در پیشگیری از ابتلا به HIV مؤثر واقع نشدند، ولی ترکیب این دو در رویکرد "تقویت پایه ای" مؤثر بوده است. پژوهشگران گفتند، نخستین واکسن، آلواک سیستم مصونیت بدن را به حمله به HIV وامی دارد و دومین واکسن، ایدزواکس قوه واکنش مصونیت بدن را تحکیم می کند.

خطرهای بالقوه ناشی از دریافت واکسن آزمایشی پیش از آغاز برنامه در جلساتی برای شرکت کنندگان توضیح داده شد. کاندوم، خدمات مشورتی و درمانی برای سایر بیماری جنسی دیگر در اختیار آنها گذاشته شد. در هر بازدید کلینیکی، روش های پیشگیری از ابتلا به HIV برای هر داوطلب تشریح گردید. داوطلبانی که به HIV مبتلا شدند، بر اساس رهنمودهای وزارت بهداشت تایلند با داروهای ضدویروسی به صورت رایگان درمان یافتند.

فوچی گفت: "برا ی نخستین بار یک واکسن آزمایشی ضد HIV میان دریافت کنندگان واکسن برای پیشگیری از ابتلا به  HIV مؤثر واقع شد. پژوهش های بیشتری جهت درک چگونگی روند کاهش  خطر ابتلا به HIV توسط این واکسن لازم هستند، ولی مسلماً این یک پیشرفت تشویق کننده ای در زمینۀ واکسن HIV است."

بنا به اظهار مؤسسۀ ملی حساسیت و بیماری های عفونی ایالات متحده، این نهاد و شرکایش به منظور مشخص کردن مراحل بعدی، ازجمله پژوهش های بیشتر پیرامون جریان عادی واکسن و ضرورت در نظر داشتن تأثیرگذاری یافته های جدید بر داوطلبان دیگر واکسن های HIV در حال همکاری با سایر کارشناسان هستند.

بررسی های بیشتری ضرورت دارند

در هفتۀ 28 سپتامبر تا 2 اکتبر، کنفرانسی با شرکت دوازده تن از پژوهشگران، تولید کنندگان واکسن، اهداءکنندگان بزرگ کمک های مالی به این پژوهش و گروه های HIV/ ایدز به منظور تعیین مراحل و گام های بعدی در نیویورک برگزار خواهد شد. پژوهشگران پزشکی از تایلند، ارتش ایالا متحده، مؤسسۀ ملی حساسیت و بیماری های عفونی ایالات متحده، و پژوهشگران مستقل در این کنفرانس شرکت خواهند جست.

جروم کیم، سرهنگ ارتش ایالات متحده، کارشناس بیماری های عفونی و مدیر تولیدی واکسن HIV در بخش پژوهشی ضد ویروسی در مؤسسۀ والتر رید ارتش گفت که پژوهشگران به دنبال درک دلیل مؤثر بودن این واکسن در برخی از افراد و چگونگی پیشگیری واکسن ترکیبی از ابتلاء نخواهند بود.

کیم گفت: "آشکار است که بررسی های بیشتری  برای درک شیوۀ کار این واکسن در کاستن خطر ابتلاء به HIV ضرورت دارد."

مارگارت جانستون، مدیر برنامۀ پژوهش واکسن در بخش ایدز مؤسسۀ ملی آلرژی و بیماری های عفونی ایالات متحده گفت: "این بررسی در تایلند نشان می دهد که چرا نسبت به پژوهش در زمینۀ واکسن HIV، هم برای پژوهش های پایه ای برای کشف و طراحی واکسن های جدید HIV، و هم در صورت لازم آزمایش واکسن های بالقوه بر افراد، باید رویکرد متعادلی در پیش گرفت. هر دو راه اطلاعات حیاتی را برای درک اقدامات لازم در جهت تولید واکسنی که علیه HIV کاملاً مصونیت ایجاد می کند، به ما ارائه می دهند."

اریک اسکومیکر، سرهنگ دوم، پزشک ارشد و فرمانده پزشکی ارتش گفت که نتایج به دست آمده در بررسی تایلند مهم ولی ناچیزند.

اسکومیکر در 24 سپتامبر در واشنگتن گفت: "من با خوشنودی و افتخارنتایج این آزمایش ها را اعلام می کنم. نتایجی که برای نخستین بار در تاریخ نشان داده اند که دستیابی به یک واکسن برای کاستن از خطر ابتلای انسان ها به HIV امکان پذیر است. با اینکه میزان محافظت زیاد نیست، این بررسی با 31 درصد درجه تأثیر، نشان دهندۀ یک دستاورد علمی اساسی است."

او افزود: "پزشکی نظامی به برنامه های پژوهشی که به بهداشت جهانی بهبودی می بخشند و جهان را  برای همگان امن تر می سازند علاقه مند است."

سازمان بهداشت جهانی و برنامۀ مشترک سازمان ملل پیرامون HIV/ ایدز در یک بیانیۀ مشترک اعلام کردند که دستاوردهای این بررسی از پیشرفت قابل توجهی در علم حکایت دارند و برای نخستین بار نشان دهندۀ این واقعیت  هستند که می توان از ابتلای جمعیت بزرگسال به HIV پیشگیری کرد و گفتند که نتایج به دست آمده محافظت نسبتاً کمی را  تأمین می کنند.

در این بیانیه افزوده شده است: "اما این دستاوردها به امیدواری  تازه ای در زمینۀ پژوهش واکسن HIV دامن زدند و از یک واکسن ضد HIV امن و بسیار مؤثر نوید دادند که در سراسر جهان در دسترس افرادی  که نیازمند به چنین واکسنی هستند قرار خواهد گرفت."