08 اکتبر 2009

نویسندگان چینی و آمریکایی به کاوش فرهنگ در صحرا می پردازند

مبادلات ادبی نویسندگان را از دانهوانگ، چین، به آیووا می برد

هاورد سينکوتا
گزارشگر ويژه America.gov

واشنگتن- شهر دانهوانگ در غرب چین، دروازۀ صحرایی جادۀ افسانه ای ابریشم، گروهی از نویسندگان آمریکایی و چینی را در ماه مه برای یک تجربۀ دو هفته ای جسورانه پیرامون همکاری میان فرهنگی و کاوش ادبی به خود جذب کرد. در اکتبر، مشارکت کنندگان برای ادامۀ همکاری های خلاقه شان در نیمۀ دوم این طرح آزمایشی مبادله ای در آیووا، شیکاگو، و واشنگتن گرد هم جمع خواهند شد.

برنامۀ "زندگی اکتشاف"، که هزینۀ آن توسط دفتر امور آموزشی و فرهنگی وزارت امور خارجه تامین می شود و از سوی برنامۀ بین المللی نویسندگی دانشگاه آیووا و انجمن نویسندگان چینی حمایت می گردد، در پی برانگیختن یک روند خلاقه برای یک گروه برگزیده از هنرمندان است. ولی این برنامه جنبۀ دیگری نیز در بر دارد: مشارکت نویسندگان و هنرمندان از گروه های نژادی گوناگون. گروه نویسندگان آمریکایی، نویسندگان آمریکایی آسیایی و آفریقایی تبار را شامل می شد. نویسندگان و شاعران از تبت، یی، کره، وا، و گلائو از سوی چین در این برنامه شرکت جستند.

از آنجایی که مشارکت کنندگان دو زبانه نبودند، این برنامه به شدت بر مترجمان سخت کوش تکیه داشت.

هیو اکزوئن، داستان نویس، رهبری هیئت هفت نفرۀ هنرمندان چینی را بر عهده داشت؛ اِدوارد کاری، رمان و نمایشنامه نویس، رهبری هیئت شش نفرۀ  نویسندگان آمریکایی را عهده دار بود.

هیو فرر، دستیار مدیر برنامۀ نویسندگی دانشگاه آیووا گفت: "ما در گذشته هرگز چنین برنامۀ مبادله ای نداشته ایم، و در نتیجه خود را با کاوش در زمینه های تازه ای مواجه یافتیم."

شکستن موانع زبانی

بنا به گفتۀ گوا ونبین، مقاله نویس و سردبیر، مشکلات زبانی پیش بینی شده با "علاقه و شور" تمام شرکت کنندگان برطرف شدند.

کائو یویون، شاعر اهل تبت توضیح داد: "با وجود موانع زبانی، من قادر به برقراری ارتباط آزادانه و عمیق با نویسندگان آمریکایی بودم." او گفت: " شگفت انگیزترین امر برای من این است که چگونه نویسندگان دو سوی اقیانوس با اختلاف های درونی تقریباً مشابهی مواجه هستند."

کی کی پترو سینو، شاعر آمریکایی از درماندگی خود در خواندن و نوشتن زبان چینی احساس سرخوردگی می کرد، ولی با این حال این تجربه را " غنی و چند بُعدی" خواند و گفت " بینش مرا حساس تر از همیشه کرد."

پتروسینو در ماه مه در صفحۀ فیس بوک خود گزارش داد که "تازه از یک دوچرخه سواری دوساعته که در صحرا آغاز شد برگشته ام. مسیر آن از کنار تاکستان هایی که با چوب های خیزران دورشان حصارکشیده شده بود گذشت و به یک بازار اشیاء دست دوم در فضای آزاد ختم شد، جایی که در آن اردک های سرخ کرده با لعاب نارنجی و طلایی دیدم."

رویکردهای مختلف نسبت به نویسندگی  

پیچیده ترین و چالش انگیزترین کار، هم برای آمریکایی ها و هم برای چینی ها، برخوردهای متضاد آنها با فعالیت های مبتنی بر همکاری مانند "زندگی اکتشاف" بود.

پتروسینو اشاره کرد، با اینکه آمریکایی ها هنوز نویسندگی را به طور عمده یک اقدام انفرادی تلقی می کنند، به طور روزافزونی در معرض روند کارگاه ها با انتقاد وسیع گروهی و در میان گذاشتن پیشنویس ها و فکرها قرار می گیرند. چنین تمرین هایی در جهت همکاری برای آموزش نویسندگی خلاق در سراسر ایالات متحده حیاتی هستند.

فرر گفت: "ما به این واقعیت پی بردیم که سبک نویسندگی خلاق در چین بسیار متفاوت است. ما از یک فرهنگ  خودانگیخته تر و شخصی تری در کار نویسندگی برخورداریم، در صورتیکه چینی ها بیشتر  فرهنگی متکی بر نویسنده دارند، به نحوی که نسبت به مطالبی که می نویسند احساس مسئولیت می کنند و می خواهند برای آن وقت صرف کنند. هر دو رویکرد ارزشمند، ولی متفاوت اند."

بسیاری از نویسندگان چینی نیز متوجه این تفاوت شدند. لی هویی، نویسنده ای که به نام موشاسیجیا اِنی نیز شناخته می شود گفت: "نویسندگان آمریکایی اغلب بر یک ‘نفس فردی’ مشخص تمرکز می کنند، در حالیکه بسیاری از نویسندگان چینی یک ‘نفس ملی’ را برای نقطۀ آغاز در نویسندگی به کار می گیرند."

کائو یویون گفت: " نویسندگان آمریکایی روش گشاده و برخورد راحتی در قبال نویسندگی دارند. به نظر می رسد نویسندگان چینی بیشتر نگران عوامل تاریخی و مسئولیت های اخلاقی هستند.

مجسمۀ شنی توسط آن ویلسون، هنرمند آمریکایی

"پیکر دل انگیز" و داستان های روح

پس از یک رشته سنجش و بررسی، گروه هنرمندان موافقت کردند تا روزانه کلاسی برای خواندن متن هایی توسط دو نویسندۀ شرکت کننده، در کنار همکاری های غیر رسمی دیگر برگزار کنند.

بنا به گزارش یان لیانگ، هماهنگ کنندۀ برنامه، این برنامه با نمایش های دیوید چان، داستان نویس آمریکایی و نی لی، شاعر چینی از نژاد وا، به یک "نقطۀ عطف" رسید.

لیانگ نوشت: " اشعار و توصیف نی لی از زندگی خود بسیار جالب و گیرنده بودند. اِدوارد کاری اشعار او را "به طور فریب دهنده ای ساده "خواند.

سرانجام تمام نویسندگان از فرصتی برای انجام همکاری های خلاقانه ؛ ازجمله، یک بازی با واژه ها موسوم به "پیکر دل انگیز" که توسط هنرمندان سورئالیست فرانسوی در اوایل قرن بیستم اختراع شد برخوردار شدند.

هرچند که روایات متنوعی برای "پیکردل انگیز" وجود دارد، این بازی معمولاً با نوشتن یک بیت شعر توسط نخستین شرکت کننده آغاز می شود. او سپس آن را به دومین شرکت کننده می دهد. با تا کردن این کاغذ همانطورکه در دست دیگر شرکت کنندگان می چرخد، هر نویسنده تنها آخرین بیتی را که نوشته شده است می بیند، نه بقیۀ شعر را. (نام این بازی از یکی از نخستین بارهایی که این بازی انجام شد، گرفته شده است؛ آخرین بیت نوشته شده در این بازی چنین بود: "پیکردل انگیز شراب تازه را خواهد نوشید.")

مقصود رسیدن به آمیزش های غیر منتظره و دیدن زیبایی ظاهراً تصادفی بازی با واژه ها، همراه با ترویج بیشتر حس همکاری و دوستی است.

پتروسینو گفت: "این کار به راستی یخ روابط ما را شکست."

در گروه داستان نویس ها، نویسندگان به مبادلۀ داستان هایی در بارۀ صحرا و روح پرداختند. فرر که از طبیعت خود انگیختۀ گفتگو دلشاد بود، گفت: "یک داستان روح الهام بخش یک داستان دیگر بود."

یک نقطۀ تحول

شرکت کنندگان موافقت کردند که پیش از گردهمایی در آیووا، شاعران 50 بیت شعر بسرایند و نویسندگان 10 صفحه داستان بنویسند- و همۀ این آثار به زبان دیگر ترجمه شود. امکان دارد مجموعه این آثار نیز در یک کتاب گلچین ادبی به نام افسانه های جاده ابریشم جمع آوری شود.

آمریکایی هایی که درماه مه از چین دیدن کردند، موضوعات نوشتنی زیادی در برابر خود داشتند. هیئت نویسندگان آمریکایی از غارهای حیرت انگیز موگائو در دانهوانگ دیدن کردند، از سراشیبی تپه های شنی سر خوردند، شتر سواری کردند، از بتکدۀ غاز وحشی در شهر ژیان دیدن کردند،  و در منطقۀ هنری نوساز و مدرن 798 پکن به گردش پرداختند.

آن ویلسون، مجسمه ساز آمریکایی که از غارهای ماگائو الهام گرفته بود، چندین نیلوفر آبی را در شن طراحی کرد. بادهای صحرایی این مجسمه های شنی را درهم پاشید، ولی ویلسون قالب ها را نگه داشته تا آنها را در آیووا بازسازی کند.

 بسیاری از نویسندگان بر این باورند که نخستین مرحلۀ برنامۀ "زندگی اکتشاف" اثر قابل توجهی بر کارهایشان خواهد داشت.

نی لی شاعر گفت: "این تجربه احتمالاً نقطۀ عطفی در حرفۀ نویسندگی من خواهد بود."

پتروسینو گفت: "من شاهد باز شدن دیدگاه و کارم به سوی جهان هستم. من اکنون صدای تازه ای را از  زبان، رنگ های تازه، و صحنه هایی ازصحرا دراختیار دارم که با آنها کار کنم."

جین رنشان، نویسندۀ کره ای تبار گفت: "تجربۀ من در این سفر می تواند با یک فصل در یک داستان مقایسه شود. معنای آن دیرپاست و با پیشرفت برنامه غنی تر نیز خواهد شد."

برای اطلاعات بیشتر به تارنماهای زیر مراجعه کنید.

تارنمای برنامۀ "دورۀ کاوش"

http://iwp.uiowa.edu/projects/discovery/index.html

عکس های مسافرت چین

http://www.flickr.com/groups/1101590@N20/pool

تارنما، فیس بوک و بلاگ برنامۀ بین المللی نویسندگی

http://iwp.uiowa.edu/index.html

http://www.facebook.com/pages/Iowa-City-IA/International-Writing-Program/39135032067

http://blogs.uiowa.edu/iwp