11 سپتامبر 2009

بیانیۀ ایالات متحده دربارۀ به اجرا گذاشتن موافقت نامۀ تدابیر ایمنی و شرایط مربوط مندرج در قطعنامه های 1737 (2006)، 1747 (2007) و 1835 (2008)

نشست شورای حکام آژانس بین المللی انرژی اتمی (IAEA)

آغاز متن

از 7 تا 11 سپتامبر 2009

بخش ششم ازدستور کار (d)

به اجرا گذاشتن موافقت نامۀ تدابیر ایمنی و شرایط مربوط مندرج در قطعنامه های 1737 (2006)، 1747 (2007) و 1835 (2008) در جمهوری اسلامی ایران

بیانیۀ ایالات متحده

سفیر گلین دیویس

نمایندۀ دائم ایالات متحده در آژانس بین المللی انرژی اتمی و دفتر سازمان ملل متحد در وین

خانم رئیس

ایالات متحده از این آخرین گزارش در بارۀ اجرای موافقت نامۀ تدابیر ایمنی با ایران و عملکرد آن کشور به الزامات خود در قبال شورای امنیت سازمان ملل قدر دانی می کند. ما از مدیر کل و دبیر خانه به خاطر کوشش های مستمر بی طرفانه و حرفه ای آنها در هدایت ماموریت حقیقت یابی در ایران سپاسگزاریم.

این نخستین مداخلۀ من در ارتباط با ایران در شورای حکام IAEA است. بنا بر این من امیدوارم همکارانم  در شورا لطفا به من اجازه دهند اظهارامیدواری کنم که این آخرین مداخلۀ من در غیاب پیشرفت واقعی در پروندۀ هسته ای ایران باشد. ما از گزارش مدیر کل استقبال می کنیم، گزارشی که روشن می سازد چرا ایران به صورت یک چالش بسیار مهم برای  IAEAباقی می ماند و همچنان یک مسئلۀ اساسی که به توجه این شورا نیاز دارد، به شمار می رود.  

متاسفانه دبیرخانه از همکاری کامل و همه جانبۀ مورد نیاز از جانب ایران برای حل این مسائلی که از مدتها پیش باقی مانده است برخوردار نیست. بازرسی آژانس اکنون وارد ششمین سال خود می شود و هنوز بسیاری از مسائل به سبب خودداری ایران از ارائۀ اطلاعات یا دادن دسترسی لازم برای پاسخ به پرسش های جدی  IAEA، بویژه در ارتباط با فعالیت گذشتۀ ایران در زمینۀ برنامۀ تولید کلاهک، حل  نشده باقی مانده اند. 

در واقع آخرین گزارش مدیر کل نشان می دهد که چگونه ایران بار دیگر فرصت را برای توجه به نگرانی های جامعۀ بین المللی در ارتباط با برنامۀ هسته ای خود از دست داده است. ما متاسفیم که پیشرفتی در تحقیقات  IAEA ظرف مدت یک سال و هیچ پیشرفتی در ارتباط با تعهدات اساسی ایران در قبال شورای امنیت، پیمان منع گسترش و IAEA برای همکاری کامل با کوشش های مربوط به این که آیا برنامۀ هسته ای ایران صرفا مسالمت آمیز است، حاصل نشده است.

این امر الزامات مربوط به تعلیق غنی سازی در نطنز را طبق درخواستهای شورای امنیت سازمان ملل نیز در بر می گیرد. گزارش رسانه ها حاکی است که ایران با افزایش تدابیر ایمنی در نطنز موافقت کرده است. اما این تنها گامی برای برقراری مجدد حداقل مود نیاز  IAEA برای نظارت بر نطنز است و تعهداتی را که ایران بر عهده دارد برآورده نمی کند. افزوده بر این، فعالیت های حساس در ارتباط  با گسترش سلاح های هسته ای که مورد درخواست شورای امنیت سازمان ملل است باید به حال تعلیق در آید.

این موضوع در مورد شرط مربوط به دسترسی به [تاسیسات] اراک نیز صادق است. در گزارش مدیر کل خاطرنشان شده که ایران اجازه داده است IAEA به بازرسی در ارتباط با  تحقیقات مربوط به اطلاعات طراحی(DIV)  اقدام کند. البته این تحول مورد استقبال ما قرار دارد. ولی این دسترسی که بعد از یک سال خودداری حاصل شده است چیزی نیست که به خاطر آن باید تبریکی گفته شود. افزوده بر این، ادامۀ مخالفت ایران با اجرای کُد تعدیل شدۀ 3.1 در موافقت نامۀ تدابیر ایمنی آن کشور، دادن اطلاع پیشاپیش در مورد تأسیسات جدید هسته ای، به طرز ناراحت کننده ای حاکی از آن است که این دسترسی به صورت یک روال عادی و منظم، چنانکه در موافقت نامۀ تدابیر ایمنی ایران و موافقت نامه های فرعی خواسته شده است، انجام نمی پذیرد، بلکه به شکل موقتی و در آخرین دقیقه، هنگامی که از نظر سیاسی مناسب باشد، با آن موافقت می شود. همانگونه که مدیر کل در گزارش خود خاطر نشان ساخته است، ایران تنها کشور با فعالیت های در خور توجه هسته ای است که دارای یک موافقت نامۀ مربوط به تدابیر ایمنی است، ولی شرایط مربوط به کُد تعدیل شدۀ 3.1 آن را به کار نمی بندد. به همین ترتیب، بیش از یک سال پیش مدیر کل اطلاعاتی را مربوط به تحقیقات طراحی در مورد نیروگاه هسته ای که ایران در نظر دارد در ناحیۀ درخوین بسازد، خواستار شد. و یکبار دیگر ایران از این که اطلاعات را در اختیار IAEA بگذارد خودداری ورزید. خودداری از به کاربستن  کُد تعدیل شدۀ 3.1 یک مانع جدی در راه IAEA  است که بتواند فعالیت های هسته ای را در ایران به صورت درست تحقیق کند و تدابیرایمنی را به اجرا بگذارد.   

محدودیتی که به وسیلۀ ایران حتی در این فرصت برای هدایت تدابیر ایمنی در راکتور اراک ایجاد شده نشان دهندۀ عدم همکاری ایران است. بر اساس این گزارش، در حالی که ایران به پیشرفتهای مهمی در اراک ادامه می دهد، تا کنون اطلاعات اساسی و تفصیلی مربوط به طرح، بخصوص در ارتباط با ویژگی های سوخت، طرز استفاده از سوخت و تجهیزات و مقدار مواد هسته ای و سیستم کنترل را در اختیار نگذاشته است. این اطلاعات برای به اجرا گذاشتن تدابیر ایمنی جنبۀ حیاتی دارد و باید بدون تاخیر ارائه شود. 

در برابر این سابقۀ همکاری محدود، در گزارش، هم پیشرفت فنی ایران در امر غنی سازی اورانیوم و هم بن بست کامل درارتباط با نگرانی های جدی IAEA در مورد فعالیت گذشتۀ ایران در زمینۀ ساخت کلاهک تشریح شده است.

در واقع طبق این آخرین گزارش، ایران اکنون حداقل 1,430  کیلوگرم اورانیوم با درجۀ غنای پایین دراختیار دارد. ایران در حال حاضر یا به ساختن یک سلاح اتمی بسیار نزدیک است و یا مقدار کافی اورانیوم با درجۀ غنای پایین برای ساختن چنین سلاحی در اختیار دارد. این فعالیت مستمر غنی سازی که به وسیلۀ قطعنامه های شورای امنیت که مطابق با فصل هفتم منشور به تصویب رسیده، منع شده است، ایران را به طور به یک ظرفیت خطرناک و بی ثبات کننده و امکان شکستن حد نزدیک می کند. 

این مراتب اگر همراه با خودداری ایران از تعامل با  IAEA در ارتباط با فعالیت گذشته اش در زمینۀ تولید کلاهک درنظر گرفته شود، موجبات نگرانی شدید ما را از این بابت که ایران به طور عمد می کوشد تا حد اقل گزینۀ تولید سلاح های هسته ای را برای خود نگاه دارد، فراهم می سازد. در حالی که آژانس به طور مستمر خواستار توضیح در مورد مطالعات مورد ادعا [در زمینۀ تولید سلاح]، سند مربوط به فلز اورانیوم، و فعالیت های نهادها و شرکتهای نظامی و شرکتهای وابسته به صنایع دفاعی ایران در امر تدارکات و نیز تولید تجهیزات و قطعات و پژوهش و تولید درارتباط با مسائل هسته ای شده است، ایران همچنان از همکاری خودداری می کند. با تاسف باید گفت این روش نتیجه بخش نیست. این موضوع دلسرد کننده ای است که اکنون ده ماه گذشته است و ایران از انجام آنچه که به وسیلۀ مدیر کل به عنوان گام نخست در ارائۀ پاسخ های جدی به پرسش های  IAEA برای پرداختن به مسائل حل نشدۀ، دیرینه توصیف شده، خودداری ورزیده است. شورای حکام باید از خودداری ایران از ارائۀ پاسخ های جدی به پرسش های  IAEA  چه نیتجه ای بگیرد؟

خانم رئیس،

نزدیک به شش ماه از تاریخی که ایالات متحده به گروه 1+5 پیوست و پیشنهاد کرد که با ایران بر اساس منافع و احترام متقابل و بدون پیش شرط به مذاکره بنشنید گذشته است. ایالات متحده و شرکای آن در گروه1+5 از روی حسن نیت کوشیده اند تا با ایران به منظور پیدا کردن راه حل دیپلماتیک این مسئله ارتباط بر قرار کنند. و در حالی که ما گزارش هایی در مطبوعات دایر بر این که ایران پیشنهاد جدیدی دارد مشاهد کرده ایم، هیچ پاسخ رسمی و جدی از همتایان ایرانی خود دریافت نکرده ایم. با این همه ما هرگونه پاسخ جدی را با روحیۀ احترام متقابل مود بررسی قرار می دهیم و از پاسخ سازندۀ ایران به دعوت ماه آوریل 2009 گروه 1+5 برای دیدار رو در رو استقبال می کنیم.  پیش رفتن با این مباحثات ممکن است ایران را به اجرای الزامات بین المللی خود و ایجاد اعتماد به این که برنامۀ هسته ای آن کشور دارای طبیعت صرفا مسالمت آمیز است متقاعد سازد.

این یک فرصت تازه برای ایران به منظور برگرداندن ورق، آمدن به پشت میز مذاکره و اثبات این امر است که آن کشور یک عضو مسؤول و در خور اعتماد جامعۀ بین المللی است. پیشنهاد رسیدن به حل مسائل از طریق مذاکره هنوز بر روی میز قرار دارد و ما از رهبران ایران می خواهیم تا که تعهد راستین خود را به صلح و امنیت در خاورمیانه و نظام منع گسترش سلاح های هسته ای نشان دهند.  ما این نکته را روشن ساخته ایم که منکر حق ایران به داشتن برنامۀ غیرنظامی هسته ای نیستیم، ولی با آن حق مسؤولیت باز گرداندن اعتماد به طبیعت صرفا مسالمت آمیز فعالیت ها و برنامۀ ایران همراه است.  ما از تعامل سازنده و صادقانه  با همتایان ایرانی خود به منظور حل این مسئله، یکبار برای همیشه، استقبال می کنیم.

خانم رئیس،

ایران مدعی است که همۀ نگرانی های IAEA را مورد توجه قرار داده است. متاسفانه، همانگونه که آخرین گزارش و بسیاری از گزارشهای پیش از آن نشان می دهد،  این ادعا از واقعیت سخت به دور است. ما به عنوان اعضای شورا دارای این مسؤلیت هستیم که خواستار پاسخ دادن به پرسش های دبیرخانه شویم و اطمینان حاصل کنیم که می توانیم به نیت مسا?مت آمیز برنامۀ هسته ای ایران اعتماد داشته باشیم. هنگامی که کشوری مانند ایران، موافقت نامۀ تدابیرایمنی را طی چند دهه زیر پا می گذارد و به عنوان کشوری که در فعالیت های تولید سلاح درگیر بوده شناخته شده است، این گفتگوها بیشتر جنبۀ حیاتی پیدا می کند. وقتی کشوری مانند ایران تعهدات خود را نقض می کند، ما باید به آن پاسخ دهیم.

خانم رئیس،

دولت من به رفع نگرانیهای بین المللی از بابت برنامۀ هسته ای ایران و نیز به رویکرد مبتنی به دو مسیر از سوی گروه 1+5 متعهد است. ما همچنان از ایران می خواهیم که فرصت را مغتنم شمارد و به پیشنهاد ماه آوریل 2009 گروه 1+5 در ارتباط با برنامۀ هسته ای آن کشور پاسخ دهد. ما به دیپلماسی مستقیم بر اساس منافع و احترام متقابل متعهدیم و در جستجوی طرف مذاکره ای که مایل و آماده باشد هستیم. با این همه، همانگونه که من پیش از این اعلام داشته ام، حقوق با مسؤلیت ها همراهند.

بنا بر این، ما مصرا از ایران می خواهیم تا به الزامات بین المللی هسته ای خود عمل کند و نوید یک توافق همه جانبه و مبتنی بر مذاکره را که به سود همۀ ایرانیان است بپذیرد. ما امیدواریم که ایران فرصت را از دست ندهد و بی درنگ برای بازگرداندن اعتماد بین المللی اقدام کند.  ما چشم انتظار زمانی هستیم که ایران به وسیلۀ این شورا به عنوان یک عضو خوش سابقه مورد استقبال قرار گیرد و ما از ایران می خواهیم که هرچه را که برای تبدیل این امر به واقعیت ضرورت دارد، انجام دهد.

سپاسگزارم، خانم رئیس

پايان متن