16 اکتبر 2009

پیشرفت ایالات متحده و روسیه درزمینۀ پیمان کاهش تسلیحات

از دیوید مرل کلرهالس جونیور
عضو هیئت تحریریه

واشنگتن – هیلاری رادهام کلینتون، وزیر امور خارجه، می گوید، ایالات متحده و روسیه در تلاش برای جایگزین کردن پیمان فعلی کاهش زرادخانه های هسته ای با پیمانی که از کاهش فیزیکی زرادخانه ها فراتر رود و همچنین برای کاستن از تنش های موجود برسر سلاح های هسته ای به پیشرفت هایی دست یافته اند.

پرزیدنت اوباما، و دمیتری مدودف، رئیس جمهوری روسیه، در جلسه ای در ماه آوریل موافقت کردند که زرادخانه های هسته ای دو کشور را به سطوحی برسانند که نسبت به آنچه در پیمان کاهش تسلیحات استراتژیک،( START I ) آمده به مراتب پایین تر باشد.

کلینتون طی سخنانی در کنفرانس مطبوعاتی مشترک 13 اکتبر با سرگی لاورف، وزیر امور خارجه روسیه، اعلام کرد، "هدف ما همچنان به پایان رساندن کارها و تکمیل پیمان کاهش تسلیحات استراتژیک تا تاریخ انقضای قرارداد فعلی، یعنی 5 دسامبر است."

او افزود، "طرح جهانی تروریسم هسته ای، و حرکت مشترک برای ایمن سازی مواد هسته ای آسیب پذیر و تعیین معیارهای جدید گام مهم دیگری است که به اتفاق پیگیر آن هستیم." کلینتون گفت که چشم انتظار رهبری روسیه در اجلاس سران امنیت هسته ای جهانی در آوریل آینده است.

به گفته لاورف، گروه فنی که در ارتباط با قرارداد جانشین پیمان کاهش سلاح های استراتژیک 1 به کار مشغولند، به "پیشرفت های قابل توجهی" رسیده اند.

پرزیدنت اوباما گفته است که دو قدرت اول هسته ای جهان در مقام صاحبان بیش از 95 درصد سلاح های هسته ای جهان، باید پیشگام و سرمشق دیگران باشند. اوباما و مدودف تفاهم نامه ای را برای کاهش شمار کلاهک های جنگی و وسائل حمل آنها تا یک سوم مقادیر فعلی امضا کردند. یک پیمان الزام آور قانونی تا قبل از پایان سال تکمیل خواهد شد.

  .

توافق متقابل در زمینۀ کاهش زرادخانه های هسته ای بخشی از هدف گسترده تر کاهش تنش های هسته ای در سرتاسر جهان و جلوگیری از حکومت های خودسر و افراط گرایان در به دست آوردن برخی از خطرناک ترین سلاح های جهان است. اوباما و مدودف اعلام کردند که قصد دارند گام های عملی در جهت هدف بلند مدت خلع سلاح بردارند و در عین حال، پیام مؤثری به کشورهایی نظیر کره شمالی و ایران بفرستند؛ کشورهایی که برنامه های هسته ای جنجال برانگیز آنها مشمول تحریم های شورای امنیت سازمان ملل و نظارت دقیق شده است.

این دو کشور موافقت کردند که پس از به اجرا درآمدن قرارداد جدید، کلاهک های جنگی هسته ای استراتژیک خود را به 1500 تا 1675 عدد برسانند. پیمان کاهش سلاح های استراتژیک تا 5 دسامبر اعتبار دارد؛  قرارداد جدید قرار است جایگزین آن شود.

این چارچوب جدید خواستار کاهش تجهیزات حمل سلاح های هسته ای  بین 500 و 1100 وسیله است که شامل بمب افکن های دور برد استراتژیک، موشک های بالستیک میان قاره ای و زیردریایی های هسته ای می شود.

برنامه هسته ای ایران

کلینتون تصدیق کرد که برنامه تولید تسلیحات هسته ای ایران همچنان به عنوان یک مسئله نگران کننده جدی به جای خود باقی است. او گفت، "از طریق گروه 1+5 همکاری نزدیکی با روسیه داریم" تا مسائل متعددی را حل و فصل کنیم.

شش کشور جهان – چین، فرانسه، آلمان، روسیه، بریتانیا و ایالات متحده موسوم به گروه 1+5 – مدتی است که با ایران، درباره برنامه هسته ای این کشور، مشغول مذاکره اند اما این مذاکرات در حدود یک سال قبل با پافشاری این گروه بر لزوم تعلیق فعالیت های غنی سازی اورانیوم ایران متوقف شد. این گروه شامل پنج عضو دائمی شورای امنیت سازمان ملل متحد و آلمان است و بعد از زمانی تشکیل شد که فرانسه، آلمان و بریتانیا تلاش کردند با پیشنهاد یک مجموعه مشوق های سیاسی و تجاری رهبران ایران را متقاعد سازند که با تعلیق غنی سازی اورانیوم موافقت کنند.

این شش قدرت در سه سال قبل یک بسته مشوق های تجاری و دیپلماتیک به ایران پیشنهاد کردند تا در ازای آن فعالیت های غنی سازی اورانیوم را رها کند و در سال گذشته نیز، مشوق های جدیدی را به این مجموعه افزودند، ولی مقامات ایران همچنان با تعلیق غنی سازی اورانیوم به عنوان پیش شرطی برای مذاکره مخالفت کردند. غنی سازی اورانیوم از مراحل ضروری تولید بمب هسته ایست.

گام بعدی این فرایند جلسه روز 18 اکتبر است که در آن مسئولان ایران با نمایندگان آژانس بین المللی انرژی اتمی در مورد طرحی گفتگو می کنند که به موجب آن ایران بخش عمدۀ ذخایر اورانیوم غنی شده با غلظت پایین خود را برای غنی سازی بیشتر به روسیه ارسال می کند. اورانیوم فرآوری شده سپس به ایران بازگردانده می شود تا به عنوان سوخت رآکتور تحقیقاتی مصرف شود. ایران اعلام کرده است که هدف از تولید اورانیوم غنی شده مصرف در برنامه غیر نظامی تولید برق هسته ای است.

"در مرحله فعلی،" به گفته لاورف، "همه قوا باید در خدمت حمایت از روند مذاکرات صرف شود."

کلینتون ضمن موافقت گفت، "ما معتقدیم که باید در مسیر دیپلماتیک حرکت کنیم و برای موفقیت آن هر کاری که از دستمان بر می آید را انجام دهیم. ما معتقدیم که دسترسی به انرژی هسته ای صلح آمیز حق ایران است اما دسترسی به تسلیحات هسته ای حق این کشور نیست. روسیه در این زمینه با ما موافق است."

اگر ایرانی ها اورانیوم با درجۀ غنای پایین را برای فرآوری بیشتر به روسیه ارسال کنند، این حرکت اقدام قابل ملاحظه ای در مسیر اعتماد سازی خواهد بود.

پدافند موشکی

کلینتون همچنین گفت او و لاورف درباره مواضع دو کشور پیرامون طرح سامانه محدود ضد موشک بالستیکی مستقر در اروپا به طور مفصل گفتگو کرده اند.

کلینتون گفت، "ما بسیار علاقه مندیم که با روسیه رابطه همکاری برقرار کنیم  که  ارزیابی مشترک خطر و افزایش کوشش ها برای تشکیل یک مرکزمشترک مبادلۀ داده ها طبق توافق رؤسای جمهورمان در ماه جولای را به عنوان وسیله ای برای تبدیل پدافند موشکی به یک اقدام مشترک علیه آنچه به عقیده ما به طور فزاینده ای  تهدید های مشرک به شمار می رود، در بر گیرد."

کلینتون و لاورف همچنین پیرامون مسائل مربوط به برنامه تسلیحات هسته ای کره شمالی، افغانستان، گسترش ناتو، گرجستان و روسیه و حقوق بشر گفتکو کردند.

کلینتون با پرزیدنت مدودف نیز در اقامتگاه وی در خارج از مسکو دیدار کوتاهی داشت.