02 اکتبر 2009
پرزیدنت اوباما از دولت ایران خواست تا با "عمل سازنده" دنیا را از صلح آمیز بودن فعالیت های هسته ای خود خاطر جمع کند
واشنگتن – پرزیدنت اوباما نخستین روز گفتگوهای میان ایران و نمایندگان پنج عضو دائمی شورای امنیت سازمان ملل متحد به علاوه آلمان (گروه موسوم به 1+5) را "آغاز سازنده" ای دانست ولی یادآور شد که دولت ایران باید وعده های همکاری را با "عمل سازنده" دنبال کند.
اوباما در 1 اکتبر طی سخنانی در کاخ سفید گفت، هیئت ایران به سرپرستی سعید جلیلی در مذاکرات ژنو "پیام روشن و یک صدای جامعه بین الملل را شنیدند [که] ... ایران باید با گام های ملموس نشان دهد که به مسئولیت های خود در رابطه با برنامه هسته ای این کشور عمل خواهد کرد."
رئیس جمهوری از ایران خواست تا با عمل به موافقت نامۀ همکاری خود با آژانس بین المللی انرژی اتمی "التزام خود را به شفافیت اثبات کند" و امکان "دسترسی نامحدود" به تأسیسات هسته ای فاش شده اخیر در نزدیکی قم را "در ظرف دو هفته" برای بازرسان آژانس فراهم سازد.
اوباما تصریح کرد که ایران همچنین باید این اعتماد را ایجاد کند که فعالیت های هسته ای آن کشور صرفاً مقاصد صلح آمیز را دنبال می کنند. مذاکره کنندگان در ساعاتی قبل در ژنو به طور اصولی با پیشنهادی موافقت کردند که به موجب آن اورانیوم با درجۀ غنای پایین برای تولید سوخت از ایران به کشور ثالث نامشخصی منتقل می شود. رئیس جمهوری این پیشنهاد را "گامی در جهت اعتماد سازی" دانست که در جلب اعتماد جامعه بین الملل به اینکه برنامه هسته ای ایران مصارف تسلیحاتی نخواهد داشت مؤثر خواهد بود.
او گفت، "همانطور که قبلاً گفته ایم، از حق دسترسی ایران به انرژی هسته ای صلح آمیز حمایت می کنیم. انتقال اورنیوم با درجۀ غنای پایین از ایران به یک کشور ثالث گامی در جهت ایجاد اعتماد نسبت به ماهیت صلح آمیز برنامه ایران خواهد بود."
اوباما گفت، ایالات متحده برای "تعامل جدی و هدفمند" با ایران "بر پایه منافع مشترک و احترام متقابل" سهم خود را ادا خواهد کرد ولی هشدار داد که "شکیبایی ما نامحدود نیست" و "ما به گفتگو فقط به خاطر گفتگو علاقه ای نداریم."
او گفت، اگر ایران گام های ملموسی برای انجام تعهدات هسته ای بین المللی خود بر ندارد، ایالات متحده "آماده حرکت به در جهت افزایش فشار" بر ایران است.
اوباما در ادامه سخنان خود گفت، اما اگر ایران به تعهدات خود عمل کند، "راهی به سوی بهبود روابط با ایالات متحده، پیوستن بیشتر ایران به جامعه بین الملل و آینده بهتری برای همه ایرانی ها وجود دارد."
او گفت، "موضوع انگشت گذاشتن روی ایران در میان نیست. موضوع اعمال معیارهای دوگانه نیست. موضوع رژیم جهانی منع گسترش سلاح های هسته ای و حق دسترسی ایران به انرژی هسته ای صلح آمیز است، همانطور که همه کشورها از این حق برخوردارند."
رئیس جمهوری تصریح کرد، "اما این حق با مسئولیت هایی همراه است. بار این مسئولیت ها و وظیفه انجام آنها بر دوش دولت ایران قرار دارد که اکنون انتخاب کند."
ایان کِلی، سخنگوی وزارت امور خارجه، در 1 اکتبر در واشنگتن به خبرنگاران گفت که سعید جلیلی، نماینده ایران، در حاشیه نشست ژنو با ویلیام برنز، سرپرست هیئت آمریکا و معاون وزیر خارجه در امور سیاسی، ملاقات رو در رو داشت.
کِلی گفت ویلیام برنز "از این فرصت استفاده کرد تا موضع ما در قبال برنامه هسته ای ایران را تشریح و نگرانی های جامعه بین الملل را محکم تر بیان کند،" و این نکته را به جلیلی یادآور شد که ایالات متحده قصد ندارد روی ایران انگشت بگذارد یا "نوعی معیار دوگانه" را اعمال کند.
بتا به اظهار کلی، علاوه بر گفتگوهای پیرامون برنامه هسته ایران، ویلیام برنز مسائل دیگری مانند حقوق بشر و سرنوشت آمریکایی های بازداشت شده در ایران را نیز مطرح کرد.
کلی گفت، "تأکید کردیم که بازداشت این شهروندان آمریکا یک مشکل فوریست که باید هرچه زودتر حل شود،" و افزود، "بعد از سال ها، این اولین ملاقات رو در روی ما با مسئولان ایران بود، بنا بر این، از فرصت استفاده کردیم تا بر این مسئله مهم پافشاری کنیم."
خاویر سولانا، مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا، که هماهنگی گفتگوهای گروه 1+5 را بر عهده دارد، در 1 اکتبر در ژنو گفت که اولین روز جلسات "آغاز کنندۀ روندی بود که امیدواریم فرایند ثمربخشی باشد."
او گفت اهمیت این گفتگوها با "مشارکت کامل ایالات متحده آمریکا برای اولین بار" افزیش یافت.
سولانا گفت در جریان گفتگوها، گروه 1+5 پیشنهاد تعلیق تحریم های سازمان ملل علیه ایران در ازای تعلیق غنی سازی از سوی ایران را مجدداً مطرح کرد.
سولانا درباره آینده گفت، نشست دوم گروه 1+5 و ایران "قبل از پایان اکتبر" پیرامون مسائل هسته ای، از جمله طرح های پیشنهادی هر دو طرف برگزار خواهد شد. او گفت در این نشست "همچنین به برخی مسائل جهانی که هر یک از طرفین بخواهند مطرح کنند، خواهیم پرداخت."
سولانا گفت کارشناسان فنی آژانس بین المللی انرژی اتمی، ایالات متحده، روسیه و برخی کشورهای دیگر با تشکیل جلسه در 18 اکتبر در وین به جزئیات اجرایی طرحی می پردازند که اورانیوم با درجۀ غنای پایین برای غنی سازی بیشتر و انجام سایر فرایندها از ایران به کشور ثالثی منتقل می شود و محصول نهایی برای مصرف در رآکتور تحقیقاتی و تولید "ایزوتوپ های کاربردی در پزشکی" به ایران باز می گردد.
نماینده اتحادیه اروپا گفتگوها را "فقط یک نقطه شروع" دانست که باید با برداشتن گام های عملی که در گفتگوها مطرح شد پیگیری شود. او گفت، "امروز روزی بود که امیدوارم ادامه یابد ... و در فرایندی فشرده بسیاری از مشکلاتی را که باید برطرف شوند حل و فصل کنیم."
