15 آوريل 2009
اعلام طرح جدید کنترل تسلیحات از سوی اوباما و مدودف رئیس جمهور روسیه
تشکیل دستور کار فراگیر در روابط آمریکا و روسیه در اولین دیدار رسمی
واشنگتن – پرزیدنت اوباما و دیمیتری مدودف، رئیس جمهوری روسیه، برنامه هایی برای کاهش جدید و چشم گیری در زرادخانه های هسته ای دو کشور به عنوان گام نخست در ترسیم مسیر تازه ای در روابط آمریکا و روسیه اعلام کردند.
اوباما در نشست مشترک با مدودف در 1 آوریل در لندن گفت، "در چند سال اخیر، روابط میان دو کشور از مسیر منحرف شده است." او افزود، "آنچه امروز مشاهده می کنیم، آغاز پیشرفت های جدید در روابط آمریکا و روسیه است."
این دو رهبر، طی بیانیه ای که پس از اولین دیدار رسمی آنها صادر شد، مذاکرات جدیدی به منظور دستیابی به توافقنامه ای در راستای پیمان کاهش سلاح های استراتژیک 1991، که در 5 دسامبر 2009 خاتمه می یابد، اعلام کردند. در صورت موفقیت، مذاکرات جدید می توانند زرادخانه های هسته ای آمریکا و روسیه را از 2.200 کلاهک جنگی فعلی، به هر یک 1.500 کلاهک یا کمتر کاهش داده و کاهش مشابهی در تجهیزات حمل سلاح همچون موشک های بالستیک و زیردریایی ایجاد کنند.
پیمان کاهش سلاح های استراتژیک، از زمان اجرای آن، با برقرار کردن سیستم پیچیده نظارت و محدود ساختن طرفین به حداکثر 6.000 کلاهک هسته ای استراتژیک یا دوربرد، کاهش چشم گیری در سلاح های هسته ای ایجاد کرد. این تعداد، تحت پیمان کاهش سلاح های تهاجمی استراتژیک، که کم تر محدود کننده بود و در سال 2002 به امضا رسید، به حدود 2.200 کلاهک هسته ای تا سال 2012 کاهش یافت. منتقدان در آمریکا و روسیه مدت هاست که خواستار بازگشت به چهارچوب اولیه و الزام آور پیمان کاهش سلاح های استراتژیک شده اند. ( به تارنمای " کلینتون از تجدید گفتگوهای کنترل تسلیحات بین ایالات متحده و روسیه استقبال کرد" مراجعه کنید.)
اوباما گفت در مقام صاحبان بیش از 95 درصد سلاح های هسته ای جهان ایالات متحده و روسیه با برداشتن گام های ملموسی در جهت هدف دیپلماتیک بلند مدت خلع سلاح، به عنوان سرمشقی برای دیگران پیشقدم خواهند شد، و در عین حال پیام قاطعی به کشورهایی همچون ایران می فرستند که برنامه هسته ای بحث انگیز آن مورد سه دور تحریم شورای امنیت سازمان ملل متحد مورد حمایت کاخ سفید و کرملین قرار دارد.
اوباما دعوت مدودف برای دیدار از روسیه در ماه ژوئیه را پذیرفت تا این دو رهبر پیشرفت مذاکره کنندگان در دستیابی به یک توافقنامه کنترل تسلیحات جدید را ارزیابی کنند.
اوباما در نشست خبری مشترک با گوردن براون، نخست وزیر بریتانیا، در 1 آوریل گفت، "اگرچه خطر همیشگی جنگ هسته ای با پایان جنگ سرد کاهش یافته ... وجود این سلاح های مرگ بار، تکثیر آنها، و امکان این که به دست تروریست ها بیافتند، همچنان بزرگ ترین خطر برای بشریت است." او افزود، "چه طرحی بهتر از این که ببینیم آیا می توانیم در این زمینه پیشرفت کنیم؟"
فراتر از تنظیم مجدد: تبدیل حرف های گرم به دستاوردهای واقعی
دیدار اوباما و مدودف در حاشیه اجلاس سران گروه 20 سرانجام هفته ها دیپلماسی فشرده دولت برای "فشار دادن دکمه تنظیم مجدد" در روابط آمریکا و روسیه محسوب می شود. این دو رهبر، با صدور بیانیۀ مشترکی، دستور کار جدید آمریکا و روسیه برای پشت سر گذاشتن تنظیم مجدد و حرکت به سمت تبدیل "حرف های گرم به دستاوردهای واقعی" را اعلام کردند.
علاوه بر کنترل تسلیحات و عدم گسترش سلاح های هسته ای، اوباما و مدودف چند اولویت اصلی دیگر، از جمله تلاش هایی به منظور رسیدگی به بحران مالی جهانی، ایجاد ثبات در آسیای جنوبی و حمایت از روند صلح خاورمیانه، را نیز مورد شناسایی قرار دادند. دیدارهای آتی شامل گفتگوهایی در مورد تهدیدهای فرا ملی همچون تروریسم، تبهکاری سازمان یافته، فساد و تجارت مواد مخدر و همچنین راه های مختلف تحکیم روابط اقتصادی و مبادلات فرهنگی آمریکا و روسیه خواهد بود.
اوباما، از زمان احراز سمت ریاست جمهوری در ژانویه، برای بررسی راه های مختلف بهبود روابط این دو کشور، نامه های مختلف و چندین تماس تلفنی با مدودف داشته است. روابط آمریکا و روسیه در سال های اخیر به واسطۀ اختلاف نظرهایی در مورد اشغال نظامی گرجستان توسط روسیه در سال 2008، گسترش ناتو و چشم انداز امنیت اروپا، و طرح استقرار سیستم دفاع موشکی در اروپا، رو به سردی گذاشته است.
در ماه فوریه، جو بایدن، معاون رئیس جمهوری، با سرگی ایوانف، معاون نخست وزیر روسیه، در حاشیۀ کنفرانس امنیتی مونیخ در آلمان دیدار کرد. در ماه مارس، هیلاری رودهام کلینتون، وزیر امور خارجه، در تدارک گفتگوهای اوباما و مدودف، با سرگی لاورف، همتای روسی خود، در ژنو دیدار کرد. ناظران یادآور می شوند که اوباما و مدودف هردو فارغ التحصیل رشتۀ حقوق و از نسل رهبران پس از جنگ سرد هستند که می توانند منادی آغاز جدیدی در روابط آمریکا و روسیه باشند. ( به تارنمای " تحلیل: آمریکا و روسیه " دکمۀ تنظیم مجدد را می فشرند"" مراجعه کنید.)
پس از این دیدار، مسئولان ارشد دولت خاطرنشان کردند که این دیدار گام مثبتی در جهت روابط جدیدی است که ریشه در مقابله با چالش های مشترک دارد، و نه در حضور در کنفرانس های مختلف که در سال های اخیر بیش از اندازه روابط آمریکا و روسیه را تعریف کرده اند. به گفته یکی از مسئولان، "این زبان گل و بلبل نیست؛ این حرف واقعی درباره مسائل واقعی است."
به گفته یک مسئول ارشد دولت، "برای تضمین روابط خوب و مستحکم، باید با هم صادق باشیم." او افزود، "امروز نقطۀ عطف مهمی بود اما هر دو رئیس جمهوری مایلند تا همه بدانند که هنوز راه درازی در پیش داریم."
به گفته مسئولان، در خصوص طرح استقرار سیستم دفاع موشکی در اروپا، دو طرف پیشرفت ناچیزی داشتند و علی رغم وعدۀ گفتگوی بیشتر درباره شراکت احتمالی دو کشور، اختلاف نظر در مورد استقرار این سیستم ادامه داشت. دولت جدید با تردید در توانایی و هزینه این سیستم، در حال بررسی آن است ولی در عین حال، تصریح کرده که حمایت روسیه در مقابله با خطر موشک های بالستیک ایران برای منطقه از ضرورت وجود سپر موشکی خواهد کاست.
به گفته مسئولان، اوباما همچنین با مخالفت با تصمیم روسیه در شناسایی مناطق جدایی طلب اوستیای جنوبی و آبخازیای تحت حمایت مسکو به عنوان کشورهای مستقل و زیر سؤال بردن تأکید مدودف بر "حوزه نفوذ حَقۀ" روسیه در کشورهای همجوار، بر حمایت ایالات متحده از گرجستان تأکید کرد. به گفته مسئولان، "حوزه نفوذ، به عنوان یک مفهوم رایج در قرن 21، مورد شناسایی ما نیست."
رهبران ارشد هر دو کشور، در خصوص بازسازی روابط دوجانبه، با مسئولان اسبق رایزنی کرده اند. اوباما و بایدن جلسه خصوصی ای با میخائیل گورباچف، رئیس جمهوری سابق شوروی، برگزار کردند و این در حالی است که مدودف و ولادیمیر پوتین، نخست وزیر روسیه، در ماه مارس با هیئتی از "عقلای آمریکا" به سرپرستی هنری کیسینجر و جورج شولتز، وزیران امور خارجه اسبق، و با حضور سام نان، سناتور اسبق، و ویلیام پری، وزیر دفاع اسبق، دیدار کردند. جیمز بیکر، وزیر امور خارجه اسبق، نیز در هفته های اخیر به مسکو سفر کرد.
اوباما در نشست مطبوعاتی مشترک با گوردن براون گفت، "اختلاف نظرهای بسیار واقعی میان آمریکا و روسیه وجود دارد و هیچ علاقه ای به سرپوش گذاشتن بر آنها ندارم. اما طیف گسترده ای از منافع مشترک نیز وجود دارد که می توانیم پی گیری کنیم." او افزود، "در مسایل مختلف، از افغانستان گرفته تا ایران و مسایلی که بیشتر وقت ما را در اجلاس گروه 20 به خود اختصاص خواهد داد، فکر می کنم امکان زیادی برای برای حرکت مشترک وجود دارد."
برای اطلاعات بیشتر به تارنمای زیر مراجعه کنید:
" اظهارات اوباما و مدودف، رئیس جمهور روسیه، پس از دیدار با یک دیگر"
