We’ve gone social!
Follow us on our facebook pages and join the conversation.
09 اکتبر 2008
ادعاهای روسیه در مورد منطقه امتیاز ویژه با انتقاد روبرو شده اند
حق دفاع از شهروندان در همه جا، مخالف با حقوق بین الملل به نظر می رسد
واشنگتن – در پی حمله روسیه به گرجستان، ادعاهای این کشور در مورد منطقه "امتیاز ویژه" نفوذ در داخل مرزهای اتحاد شوروی سابق، همراه با اعلام برخورداری از حق مداخله از سوی شهروندان روس در خارج از مرزهایش، اظهار نظرهایی را حاکی از سردرگمی، وحشت زدگی، و مخالفت آشکار در ایالات متحده و اروپا برانگیخته است.
دو تن از دیپلمات های پیشین دولت کلینتون در تفسیری در روزنامه "واشنگتن پست" نوشته اند: «روسیه در پی آن است که دستاوردهای دموکراتیک را در مرزهای خود در هم بپیچد، هرگونه فرصتی را برای گسترش بیشتر ناتو یا (اتحادیه اروپا) تخریب نماید، و بار دیگر استیلایش را بر همسایگانش تحمیل کند.» این دو نفر عبارتند از: ریچارد هولبروک که اکنون عضو "شورای روابط خارجی" در نیویورک است و "پیمان های صلح دیتون " را برای بوسنی مذاکره نمود؛ و رونالد آسموس ، معاون دستیار وزیر امور خارجه، که اکنون در "صندوق مارشال آلمان" در بروکسل کار می کند.
"منافع ویژه"
علیرغم اعلام های مکرر روسیه مبنی بر اینکه به دنبال درگیری ایدئولوژیک یا یک "جنگ سرد" جدید نیست، هم رئیس جمهور دمیتری مدودف و هم نخست وزیر ولادیمیر پوتین ، مکرراً ادعاهای نگران کننده ای را در مورد حقوق و اقتدار یکجانبه روسیه، در تعدادی از همایش های عمومی مختلف ابراز داشته اند. (به گزارشی تحت عنوان "ناتو از تمامیت ارضی گرجستان و اتحاد بر ضد اقدام روسیه حمایت می کند" به نشانی اینترنتی زیر بنگرید:
مدودف در نشست سالانه "باشگاه گفتگوی والدای " در مسکو، که کارشناسان روسیه را از سرتاسر جهان گرد هم می آورد، گفت: «همسایگان ما ... نمایندگان حوزه های منافع سنتی فدراسیون روسیه هستند.»
مدودف در مصاحبه هایی با تلویزیون روسیه، پنج اصل روابط بین الملل، از جمله حوزه های نفوذ، را مطرح نمود. به گزارش بی بی سی، او گفت: «روسیه نیز مانند هر کشور دیگری، مناطقی دارد که در آنها دارای منافع ویژه ای است.»
مدودف در پاسخ به این پرسش که آیا منظور او، کشورهای همسایه اند، گفت: «مطمئناً مرزهای مجاور (با روسیه) ، اما نه فقط آنها.»
اصل دیگر به حفاظت از شهروندان مربوط می شود. مدودف گفت: «حفاظت از جان و عزت شهروندانمان در هر جایی که باشند، اولویت بلامنازع ما است.»
تابعیت، گذرنامه ها و قانون
حقوق دانان در مورد ادعای روسیه مبنی بر اینکه تنها از حقوق شهروندانش دفاع می کند، تردید عمیقی ابراز نموده اند. بنا بر گزارش های خبری، روسیه در اوستیای جنوبی، آبخازیا، ماورای دنیستر (مولداوی)، کریمه (اوکراین) و مناطق دیگر، با یک الگوی نظام مند، به صدور گذرنامه دست زده و هزاران تن از ساکنان را به عنوان شهروندان روس اعلام نموده است و در پی آن ادعا می کند که حق دارد برای دفاع از آنها مداخله نماید.
به گفته استاد علوم سیاسی دانشگاه آکسفورد، ناتالی وایلد ، اصل حاکمیت ملی به دولت ها این اجازه را نمی دهد که به شهروندان کشوری دیگر، بدون رضایت صریح دولت آن، "به صورت انبوه" تابعیت بدهند.
وی اخیراً در تفسیری برای رادیو اروپای آزاد/ رادیو آزادی نوشته است: «اقدامات روسیه در گرجستان نه تنها حقوق و اصول بین الملل را نقض نموده بلکه این نکته را نیز نشان داده که مفهوم مداخله بشردوستانه تا چه حد می تواند مورد سوء استفاده قرار گیرد.»
کریستوفر واترز ، استاد حقوق دانشگاه ویندزور کانادا و مؤلف کتاب "وضعیت قانون در جنوب قفقاز"، اعطای گسترده گذرنامه در این مناطق مورد مناقشه را «که روسیه در آنها در پی نفوذ است، اقدامی خودخواهانه و، تا حد زیادی، ساختگی» می داند.
محقق آلمانی، آندرئاس اوملند ، مؤلف سلسله کتاب های "سیاست و جامعه در عصر شوروی و پس از شوروی"، در مقاله ای اینترنتی، این پرسش را مطرح کرده است: «تصور کنید که آلمان شروع به ارائه گذرنامه به ساکنان منطقه "کالینینگراد" و حفاظت از "حقوق و عزت" این آلمانی های جدید کند، واکنش مسکو چه خواهد بود؟»
اوملند نتیجه می گیرد که روسیه در اوستیای جنوبی و مناطق مورد مناقشه دیگر گذرنامه توزیع می کند «تا درگیری های محلی را شتاب بخشد، بهانه ای را برای مداخله روسیه به وجود آورد ... و توجیهی را برای ضمیمه نمودن آنها به قلمروی خود فراهم کند.»
عقب نشینی از اروپای متحد
بسیاری از ناظران، الگوی نامیمونی را در روند این اظهارات مشاهده می کنند که نه تنها به اقدامات روسیه در گرجستان، بلکه به ارتباط میان سرکوب داخلی و رویارویی بین المللی نیز اشاره دارد.
رابرت همیلتون ، تحلیلگر نظامی در مرکز مطالعات بین المللی و استراتژیک در واشنگتن، در مصاحبه ای با America.gov گفت: «مفهوم حوزه های واجد امتیاز ویژه و آنچه آنها "خارج نزدیک" می نامند بی ثبات کننده است. ارتباط روسیه با ناتو تغییرکرده چون سیاست های داخلی روسیه ... به سمت استبداد سوق پیدا کرده است.» همیلتون تا چندی پیش در سال جاری، مدیریت برنامه آموزش نظامی ایالات متحده را در گرجستان، برای نیروهای خدمت کننده در عراق، بر عهده داشت.
پوتین، گسترش ناتو را به عنوان "تحریکی جدی" سرزنش نموده و نظام بین الملل کنونی را به عنوانی نظامی غیرمنصف در حق روسیه، محکوم کرده است. با این حال، به نوشته دنیس مک شین ، نماینده پارلمان بریتانیا و وزیر پیشین اتحادیه اروپا در مجله نیوزویک، بر خلاف افسانه ارائه شده، روسیه از سال 1989 تا کنون "تحقیر" نگردیده است.
به نوشته مک شین: «در واقع، از هیچیک از دشمنان پیشین دموکراسی غربی تا این حد استقبال نشده است. روسیه به عضویت جی-هفت پذیرفته شد. حتی با اینکه مجلس دومای روسیه از به رسمیت شناختن دادگاه حقوق بشر اروپا طفره می رود، شورای اروپا دروازه هایش را به روی روسیه گشود. ... سرمایه گذاری به روسیه سرازیر شده است. (رئیس جمهور) بوش، (نخست وزیر پیشین بریتانیا) تونی بلر، و (صدراعظم سابق آلمان) گرهارد شرودر، همگی سیل ستایش را در سال 2000، زمانی که پوتین رئیس جمهور شد، به سوی وی روانه نمودند.»
رابرت هانتر ، سفیر پیشین ناتو که اکنون تحلیلگر ارشد مؤسسه رند است، در یک تفسیر خبری عنوان نموده است که دولت های اخیر ایالات متحده، دو هدف را دنبال کرده اند: «حذف دائم اروپای مرکزی از صفحه شطرنج جفرافیای سیاسی و مشارکت دادن روسیه به صورتی مولد در دنیای خارج. این اهداف تا حدی از این جهت مد نظر بوده اند تا نهادهای همکاری مبتنی بر دموکراسی و پیشرفت اقتصادی، جایگزین سیاست "حوزه های نفوذ" گردند. (به گزارشی تحت عنوان "ناتو به عنوان عامل تقویت امنیت برای همه، از جمله روسیه، انگاشته می شوند" به نشانی اینترنتی زیر بنگرید:
برای کسب اطلاعات بیشتر به گزارش "ایستادن در کنار گرجستان" در پایگاه اینترنتی America.gov به نشانی http://fpolicy.america.gov/fpolicy/security/georgia2.html مراجعه کنید.
