02 اکتبر 2008

کارشناسان می گویند که استفادۀ روسیه از قیاس کوزوو اشتباه است

جوانب سازمان ملل و بشر دوستانه ای که در کوزوو وجود داشتند در درگیری گرجستان وجود ندارد

هاوارد سینکوتا
Special Correspondent

واشنگتن – تقریبا همۀ مقامات ایالات متحده و کارشناسان سیاست خارجی موافق هستند که تلاش روسیه برای قلمداد کردن کوزوو به عنوان مشابه پیشین اقدامات نظامی این کشور در گرجستان نه تنها گمراه کننده هستند بلکه حتی بررسی سریع حقایق موجود نیز آن را تایید نمی کند.

روسیه برای توجیه حمله اش به گرجستان در ماه اوت تلاش کرده است تا لشگرکشی نظامی ناتو برای متوقف ساختن پاکسازی نژادی آلبانیایی های کوزوو را مشابه لشگرکشی خودش نشان دهد و برای این کار نیروهای گرجی را متهم به اقدامات وحشیانه می کند – اتهاماتی که اکنون مشخص شده است که بی اساس هستند.

دیمیتری مدمدوف، رییس جمهور روسیه، همچنین غرب را متهم به داشتن استانداردهای دوگانه کرده است چرا که از استقلال کوزوو حمایت کرده است ولی چنین حمایتی را از اوستیای جنوبی و آبخازیا به عمل نیاورده است.

یکی از کارشناسان متعددی که این دیدگاه را رد می کنند اندرو کوچینز، مدیر برنامۀ روسیه و اورآسیا در مرکز تحقیقات استراتژیک و بین الملل، است. وی در مصاحبه ای با America.gov گفت: "در مورد کوزوو سالها مذاکره با شرکای بین المللی انجام شد، یک فرآیند دیپلماتیک بسیار متمرکز. روسیه با اعلام پیروزی بی بازگشت وارد گرجستان شد که با ادعای آنها در تضاد است."

جوزف نای از دانشکدۀ دولت داری دانشگاه هاروارد با این نظر موافق است. وی به America.gov گفت: "اگر روسها تهاجمشان را در اوستیای جنوبی متوقف ساخته بودند ممکن بود بتوانند تا حدی پشتیبانی جلب کنند. ولی آنها با تحقیر گرجی ها وحشت گسترده ای ایجاد کردند و نتوانستند پشتیبانی سیاسی به دست آورند."

" مشابه پیشین کوزوو"

ظهور کوزوو به عنوان یک کشور مستقل در اوایل سال جاری پایان یک فرآیند خسته کنندۀ بین المللی برای پاسخگویی به فجایع حقوق بشری بود که رژیم میلوسوویچ در صربستان مرتکب شده بود و بیش از نیمی از جمعیت کوزوو را آواره کرده بود.

در سال 1999، پس از اخراج نیروهای صرب، شورای امنیت سازمان ملل – با موافقت کامل روسیه – یک دولت انتقالی سازمان ملل را ایجاد کرد، نیازهای لازم برای خودگردانی حکومت را تامین کرد، و فرآیندی سیاسی را ایجاد کرد تا وضعیت آیندۀ کوزوو، که محتملا شامل استقلال نیز می شد، را تعیین کند.

مارتی آهتیساری، فرستادۀ ویژۀ سازمان ملل، پس از مذاکراتی دشوار با همۀ طرفهای درگیر و لحاظ کردن الزاماتی دقیق برای حفاظت از صربهای کوزوو و دیگر اقلیتهای نژادی، طرحی را برای استقلال کوزوو تهیه کرد.

تا امروز 47 کشور کوزوو را به رسمیت شناخته اند، منجمله همۀ کشورهای گروه هفت و بیش از سه چهارم اعضای اتحادیۀ اروپا.

شایان توجه است که روسیه حتی به تلاشهای بین المللی قابل توجهی که در بطن راه طولانی کوزوو به سمت استقلال قرار داشتند هیچ اشاره ای نکرده است.

تضادی ناشی از نقش روسیه در گرجستان بسیار روشن است. متیو بریزا، دیپلمات آمریکایی که به عنوان یکی از اعضای گروه "دوستان گرجستان" در سازمان ملل انجام وظیفه کرده است، گفت: "من بسیار متعجب شده ام که روسیه از بحث در مورد تمامی مسائل مهمی که برای رسیدن به راه حل صلح آمیز در آبخازیا باید حل و فصل شوند خودداری کرده است."

قانون و جوانب بشر دوستانه

به گفتۀ پل ویلیامز از گروه عمومی حقوق و سیاست بین الملل که درگیری های این منطقه را مورد مطالعه قرار داده است، ادعاهای روسیه فاقد اعتبار قانونی هستند.

ویلیامز طی سخنانی در رادیو اروپای آزاد/رادیو آزادی گفت که سرکوب اقلیت آلبانیایی در کوزوو "در مخالفت مستیقم با شورای امنیت سازمان ملل روی داد"، در حالی که "به نظر می رسد که ادعای روسیه مبنی بر نسل کشی در اوستیای جنوبی کاملا بی اساس باشد."

ویلیامز استدلال می کند که کوزوو تحت قانون اساسی یوگوسلاوی مصوب سال 1974 یک استان خودمختار بود و "تقریبا همۀ حقوق و وظایف شش جمهوری یوگوسلاوی را دارا بود که تلویحا به کوزوو حق جدایی را می داد."

به گفتۀ ویلیامز، اوستیای جنوبی چنین حقی نداشته است. "بنا به اصل 72 قانون اساسی اتحاد جماهیر شوروی مصوب سال 1977، تنها 15 جمهوری حق جدایی از اتحادیه را داشتند. گرجستان به عنوان کشوری مستقل که از جانب جامعۀ جهانی به رسمیت شناخته شده بود از بطن اتحاد جماهیر شوروی ظهور کرد و اوستیای جنوبی به عنوان بخشی از خاک این کشور محسوب می شد."

مقاله ای که اخیرا در مجلۀ اکونومیست چاپ شده است می گوید که روسیه با رجوع به کوزوو به عنوان نمونۀ مسبوق خود را درگیر مسائلی کرده است که با هم در تضاد هستند: "خود روسیه در این زمینه دچار تضاد است چرا که هنوز اصرار دارد که استقلال کوزوو از صربستان غیرقانونی است."

ایالات متحده و بیشتر کشورهای اروپایی وضعیت خاص کوزوو را از دیرباز به رسمیت شناخته اند. نیکولاس برنز، معاون وزیر امور خارجه، طی گزارشی در ماه فوریه در مورد به رسمیت شناختن کوزوو از جانب ایالات متحده گفت: "ما استقلال کوزوو را به عنوان نمونه ای که به هیچ وجه بتواند دیگر گروهها را به جدایی از کشورهای اروپایی تشویق کند نمی بینیم."

به گفتۀ مقامات، اقدامات روسیه در گرجستان همچنین در تضاد با قطعنامه ای شورای امنیت سازمان ملل هستند که به صراحت بر تمامیت ارضی گرجستان تاکید می کنند، منجمله قطعنامۀ 1080 که همین اخیرا در آوریل سال 2008 با رضایت روسیه تصویب شد.

به گفتۀ سارا مندلسون از مرکز تحقیقات استراتژیک و بین الملل، با این وجود، برخی از کارشناسان پیش بینی می کردند که روسیه ممکن است اقدامی مشابه اقدامات ناتو در کوزوو را پیش بگیرد.

وی گفت: "من از انتقاد مقامات روسیه مبنی بر وقوع "نسل کشی" در گرجستان شگفت زده شدم. آنها نمونه های بوسنی و کوزوو را به شکلی فتنه آمیز مورد استفاده قرار می دهند."

اکنون روشن است که روسیه به جای محافظت از جمعیت غیرنظامی، نتوانست از نقض حقوق بشر توسط شبه نظامیان قومی جلوگیری کند. سازمان دیده بان حقوق بشر روسیه را متهم می کند که با خارج کرده نیروهای روسی و در عین حال جلوگیری از ورود پلیس گرجستان به مناطق مرزی، به بی قانونی و خشونت دامن زده است.

اولگا اولیکر، تحلیل گر سیاسی در شرکت راند، در سخنانی خبری گفت: "شاید بزرگترین تفاوت میان کوزوو و اوستیای جنوبی این باشد: جنگ کوزوو در اساس به خاطر کوزوو بود، درگیری میان گرجستان و روسیه به خاطر اوستیای جنوبی نیست. این بهانه ای است که روسیه برای نشان دادن قدرتش به همسایگانش و جهان مورد استفاده قرار داده است."

اطلاعات بیشتر در تارنمای وزارت امور خارجه دردسترس است.

http://fpolicy.america.gov/fpolicy/security/georgia2.html