28 جولای 2008

کنترل خطرناک ترین سلاح جهان

نویسنده: استفان جی. ریدمیکر معاون وزیرخارجه در امور مربوط به عدم تکثیر(سلاح های کشتارجمعی)

در 11 سپتامبر سال 2001 دنیای جدیدی پدیدار شد -- دنیایی نامطمئن تر و خطرناک تر از چیزی که قبلا می شناختیم. در تمام کشورها در سراسر دنیا، مردم بیگناه هدف نوع جدیدی از جنگ هستند. تروریست هایی مانند القاعده سعی دارند به سلاح های کشتار جمعی دست یابند.   تروریست ها با استفاده از گازهای سمی در متروی توکیو نشان دادند که حتی قبل از 11 سپتامبر نیز قصد استفاده از این اسلحه های زیانبار را داشتند. تروریست ها به طور مشخص از این سلاح ها استفاده می کنند، زیرا که قصد دارند زندگی افراد بیگناه را در مقیاسی بزرگ و به طور تصادفی و بی هدف  نابود سازند. امروزه بزرگترین خطر برای بشریت پیوند تروریسم با سلاح های کشتار جمعی است.

همچنین کشورهای خودسری که ارتباط نزدیک با سازمان های تروریستی دارند در صدد هستند که به این سلاح های مخرب دست یابند. کره شمالی دنیا را به مبارزه طلبیده است، بازرس های بین المللی را اخراج کرد، صرف نظر کردن از معاهده عدم تکثیر سلاح های هسته ای (NPT) (2) را اعلام کرد و اخیرا نیز ادعا نمود دارای سلاح های هسته ای است. ایران تلاش می کرد تا به فن آوری مورد نیاز ساخت سلاح های هسته ای دست یابد و قریب به دو دهه این  تخطی خود را از ان. پی. تی از چشم جهانیان مخفی نگاه داشت. ایران با وجود رسوایی شدید در سطح بین المللی حاضر به دست کشیدن از این اقدامات نشد.

نمی توانیم کنار بایستیم و به ایران و کره شمالی اجازه دهیم که تعهداتشان را زیر پا بگذارند، خود را به سلاح های هسته ای مجهز کنند و صلح و ثبات منطقه خود و دنیا را تهدید نمایند. مسئله دیگری که به همان اندازه دردسر آفرین می باشد احتمال انتقال دادن فن آوری هسته ای حساس یا خود این سلاح ها به کشورهای خودسر دیگر یا سازمان های تروریستی است.

ما می دانیم که دلال های بی وجدان بازار سیاه سعی دارند تقاضای پرمنفعت برای سلاح های کشتار جمعی را پاسخ گویند. آنها در کشورهایی که ما قبلا به آنها مشکوک نبودیم هم در حال فعالیت هستند. اکنون مشخص است که شبکه تدارکاتی آ. کیو. خان (3) سلاح هایی را تولید و مواد خطرناکی را از طریق کشورهایی که مورد شک نبودند عبور داده است؛ کشورهایی که در صورت اطلاع داشتن هیچگاه اجازه چنین کاری را نمی دادند. چنین عملیات پیچیده و مخفیانه ای این احتمال را قوی تر می سازد که تروریست ها سلاح هایی که بیش از سلاح های دیگر خواهان آن هستند به دست بیاورند. با اینکه هر روز اطلاعات بیشتری به دست می آوریم، اما اقدامات بسیاری برای فاش کردن شبکه خان و جلوگیری از شکل گیری و ادامه فعالیت دیگر شبکه های مخفیانه تکثیر سلاح های کشتار جمعی می بایست انجام پذیرد.

خطر در مقیاس جهانی، پاسخ جهانی را نیز می طلبد. رئیس جمهور بوش این اصل اساسی را در استراتژی امنیت ملی ایالات متحده این گونه به وضوح مشخص کرده است، " این اعتقاد راسخ، که هیچ کشوری به تنهایی نمی تواند دنیایی بهتر و امن تر بسازد، ما را هدایت می کند. پیمان نامه ها و نهادهای چندجانبه می توانند قدرت کشورهای دوستدار صلح را چند برابر کنند."

اکنون این مبارزات اقدام و توجه کامل ما را می طلبند. ما می بایست از نظام قوانین ملی و پیمان نامه هایی که ما را در امنیت و ایمنی نگه می دارند، پشتیبانی و حمایت به عمل آوریم. این امر نیازمند تعهدی برای به اجرا درآوردن این قوانین است - برای نشان دادن اینکه تخطی از آن ها عواقب جدی ای دربر دارد. همچنین نیازمند آن است که تمام کشورهای مسئول، قوانین و کنترل های خود را برای جلوگیری از تکثیر سلاح های کشتار جمعی با کنترل کردن و محافظت از مرزها و بنادرشان قوی تر کنند. این مسئولیت مشترک ماست، زیرا که هیچ یک از ما نمی خواهد سهوا به تروریست ها کمک کند تا به سلاح های وحشتناکی که می خواهند دست یابند.

همگی ما می بایست به ایران و کره شمالی برای دست کشیدن از بلندپروازی های سلاح های هسته ای و پایبندی این کشورها به ان. تی. پی. پافشاری کنیم. لیبی یک الگوی مثبت را ارائه داد. در دسامبر سال 2003 لیبی اقرار کرد که به دنبال به دست آوردن سلاح های هسته ای بوده و از ان. تی. پی. تخطی کرده است، اما این تصمیم استراتژیک را گرفت که سلاح های کشتار جمعی را کنار بگذارد. این امر نشان می دهد، برای کشورها این امکان وجود دارد که دست از خواستن سلاح های غیرقانونی بکشند، امنیت ملی خود را ارتقا بخشند و به جوامع بین المللی بپیوندند.

تهدیدات جدید و جدی تکثیر سلاح های کشتار جمعی نیازمند وسایل جدید و آمادگی برای بهبود و اتخاذ نوآورانه نظام عدم تکثیر است که از همگی ما حمایت می کند. اقدامات امنیتی تکثیر این سلاح ها یکی از تدابیر تازه است. این امر همکاری بین کشورها را برای بازداشت کردن سلاح ها و مواد غیرقانونی قبل از رسیدن به مقصد مورد نظر توسعه می بخشد. این اقدامات یکی از موفقیت های بزرگ برای اقدامات جهانی ای است که بسط و توسعه یافتن سلاح های کشتار جمعی را متوقف می سازد.

کشورهای عضو ان. تی. پی. در کنفرانس بررسی مجدد یک ماهه در ماه مه 2005 فرصت مهمی دارند تا پیمان نامه خود را محکم تر کنند. از زمانی که در سال 1970 ان. تی. پی. به اجرا گذاشته شد، این هفتمین کنفرانس است. اما قبل از این هیچگاه اعضای پیمان نامه با دامنه تخلفاتی که در سال های اخیر روی داد مواجه نشده اند. کارهای زیادی در بسیاری از گردهمایی ها از قبل برای پرداختن به پیمان نامه های جدید در مورد عدم تکثیر سلاح های کشتار جمعی هسته ای در حال اجرا است و این کنفرانس بررسی مجدد می تواند نیروی محرک و تائیدی سیاسی برای این کار باشد. ما می بایست به طور نزدیک همکاری داشته باشیم تا از نقش ان. تی. پی.  در ترویج بین المللی صلح و امنیت در دهه آتی محافظت کنیم.

در طی قرن بیستم بارها از جامعه بین المللی خواسته شد تا با خطرات اساسی برای صلح و امنیت مقابله کند و بر آنها فائق آید. ما یکبار [ آن طور که چرچیل گفت ] پیروز شدیم. در این قرن جدید، بیایید برای مبارزه زمانمان برپا خیزیم: جلوگیری از تکثیر سلاح های کشتار جمعی و خنثی کردن هدف های مرگبار تروریست ها. چنانچه با یکدیگر کار کنیم شکی ندارم که، در زمان خودمان هم، می توانیم پیروز شویم. از طریق همکاری سازنده و عزم راسخ می توانیم شهروندان مان را در امنیت نگه داریم و آینده ای ایمن تر برای فرزندان مان بسازیم.

1- Stephen G. Rademaker

2- Nuclear Nonproliferation Treaty (NPT)

3- A. Q. Khan