17 دسامبر 2007
موسیقی درمانی به افراد معلول کمک میکند
آواز خواندن و نرمافزار MIDI به بازیابی قدرت تکلم و توانایی حرکت کمک میکند
نوشتهٔ کارولی واکر (1)
واشنگتن – یک درمانگر پیشرو که از موسیقی استفاده میکند میگوید، برخی از قربانیان سکته که توانایی تکلم روان را از دست دادهاند، اغلب میتوانند آواز بخوانند. اما حتی وقتی کسی ریتم را هم گرفته باشد اجرای موسیقی در صورتی که قادر به حرکت نباشد دشوار است.
نوآوری در تکنولوژی موسیقی، اجرا و ساختن آهنگ برای افرادی با معلولیتهای شدید را به تدریج امکانپذیر – و لذتبخش میکند. این نوآوریها حتی به بازگشت توانایی سخن گفتن هم کمک میکنند.
تحقیقات نشان میدهد که موسیقیدرمانی در بهبود تندرستی در میان افراد سالم هم مؤثر است و نشان داده شده است که این شیوه در افراد معلول سبب تسکین درد و بهبود وضعیت زندگی ایشان میشود.
آواز خواندن به بازیابی توانایی تکلم کمک میکند
کونستا ام. توماینو (2) که در موسیقیدرمانی دکترا دارد میگوید، آواز خواندن و صحبت کردن از نظر عصبشناسی دو عملکرد متفاوت هستند. برای مثال قربانیان سکته گاهی میتوانند تمام شعر آهنگها را بخوانند اما نمیتوانند یک "سلام" ساده را بگویند.
مطالعات کلینکی انجام شده توسط توماینو و همکارانش به ویژه دکتر اولیور ساکس (3)، نویسندهٔ کتاب عشق به موسیقی: داستانهای موسیقی و مغز (4) و یک متخصص اعصاب بریتانیایی عضو هیئت علمی دانشگاه کلمبیا در نیویورک نشان داده است که خواندن شبه جملاتی مانند "سلام، حالت چطور است؟" به شکل آواز روی بازیابی قدرت سخن گفتن از طریق "واگویی" گفتار تأثیر دارد. با قرار دادن گفتار عادی و جملات معمولی در زمینهای موسیقایی، بیمارانی که دچار مشکل سخن گفتن هستند اما هشیار هستند و آنچه را که به آنها گفته میشود درک میکنند، شروع میکنند به یاد گرفتن بیان "سلام" و چیزهای بیشتر.
توماینو که یک موسیقیدان تعلیم دیده است، نیز مدیر اجرایی مؤسسهٔ موسیقی و عملکرد عصبی (5) و معاون موسیقیدرمانی در مؤسسهٔ خدمات بهداشتی خانوادهٔ بت آبراهام (6) در نیویورک است. توماینو به يو.اِس.اينفو گفت: "آواز خواندن سبب تکرار عوامل گفتاری در مغز میشود تا شروع به کار کنند. ما اکنون در حال مطالعه روی تأثیر بالقوهٔ آواز خواندن و سایر "نشانهها" در بازیابی قدرت تکلم هستیم – از صداهای موسیقایی که شبیه جملات هستند استفاده میکنیم یا جملات عادی گفتاری را در زمینهٔ موسیقایی قرار میدهیم."
ابزارهای موسیقی زنده و دیجیتال میتوانند به بهبود تواناییهای حرکتی کمک کنند
به گفتهٔ انجمن موسیقیدرمانی آمریکا (7) موسیقیدرمانی علاوه بر بازگرداندن قدرت تکلم، میتواند در بهبود مهارتهای حرکتی و هماهنگسازی مؤثر باشد.
بیشتر کار موسیقیدرمانی با بیماران سکتهای و افرادی که از علائم بیماریهای عصبی مانند پارکینسون رنج میبرند شامل آن چیزی است که درمانگران آن را "زنده و حاضر در لحظه" مینامند. این گونه شیوهٔ درمان، موسیقی زنده و موسیقی از قبل ضبط شده را با هم میآمیزد و بیماران را تشویق به نواختن سازهای موسیقی موجود میکند.
توماینو میگوید درمانگران برای بعضی بیماران که از معلولیت جسمی رنج میبرند و یا افرادی با آسیبهای مغزی، از نرمافزار MIDI استفاده میکنند که به نام (رابط موسیقایی ساز دیجیتال) (8) شناخته شده است؛ این وسیله بخش مهمی از موسیقیدرمانی است.
شرکتها ابزارهای موسیقی را مجهز به وسایلی میکنند که برای افراد معلول امکان در دست گرفتن و نواختن آنها وجود داشته باشد. اما تاکنون برای افرادی که قادر به حرکت دادن بازو و پاهایشان نیستند یا خیلی کم میتوانند آنها را حرکت دهند یا توانایی حرکت هماهنگ آنها را ندارند، امکان نواختن یک ساز وجود نداشته است.
توماینو میگوید، اکنون بیمارانی که نیازمند افزایش قدرت و دامنهٔ حرکت در دستها و بازوهایشان هستند میتوانند از چوبهای طبل دیجیتال استفاده کنند.
سایر نوآوریها در تکنولوژی موسیقی دیجیتالی هم میتواند به معلولین کمک کند
به همین شکل در مدرسهٔ بازپروری در پوکیپسی ِ (9) نیویورک نوجوانان و بچههایی با معلولیتهای جسمی، از حرکت نامحسوس سر خود استفاده میکند تا موسیقی را بخشی از پروژهای بکنند که توسط آهنگسازان و نوازندگان و طراحان نرمافزار کامپیوتری در مؤسسهٔ دیپ لیسنینگ (10) در کینگستون (11) در نیویورک تهیه شده است.
یک دوربین ویدئویی دیجیتال که به یک کامپیوتر متصل است، تصویری از بیمار را روی یک صفحه نشان میدهد. یک مکاننما که در بخشهایی از صفحهٔ تصویر سر قرار گرفته است به طور الکترونیک حتی حرکات ظریف سر را پیگیری میکند و این حرکات سر به صورت نتهای موسیقی از بلندگوهای کامپیوتر شنیده میشوند. این برنامه در دو حالت میتواند اجرا شود. در حالت پیانو، حرکت سر از یک سو به سوی دیگر به شکل گام پیانو اجرا میشود؛ به شیوهٔ سازهای ضربی همان حرکت موجب شنیده شدن صدای پشت سرهم طبل میشود.
برنامهٔ کامپیوتری هایپر اسکور (12) به افراد امکان میدهد تا با نتنویسی موسیقی بسازند، با استفاده از جدولهایی با گسترهای وسیع از صدای سازها. هایپر اسکور توسط تاد ماچاوور (13) ایجاد شد که استاد موسیقی و رسانه در مؤسسهٔ تکنولوژی ماساچوست(MIT) (14) و مدیر اپرای پروژهٔ آینده (15) در MIT است.
مؤسسهٔ دیگری که نرمافزار MIDI را تولید میکنند پروژهٔ دریک میوزیک (16) در لندن است. در دریک میوزیک دانشآموزانی که دچار فلج مغزی هستند، از جمله بچههایی حتی در سن 11 سالگی، سربندی سایبرلینک (17) بر سر میگذارند که علائم الکتریکی حرکات صورت و چشم و حتی امواج مغزی را شناسایی میکند. در دریک میوزیک، نرمافزار خاصی به نام برینفینگرز (18) [انگشتان مغز] علائم را تبدیل به "انگشتهایی" میکند که ماوس را حرکت میدهد و نتها را روی صفحه کلید اجرا میکند تا موسیقی شنیده شود.
افراد معلول میتوانند از موسیقی برای افزایش بیان احساسات استفاده کنند
پائولین اولیوروس (19)، بنیانگذار مؤسسهٔ دیپ لیسنینگ در یک گزارش خبری گفت، نوآوری در پروژههای موسیقی دیجیتال، اهداف موسیقیدرمانی را از طریق فراهم کردن شیوهٔ بیان خلاق برای افرادی با معلولیتهای شدید جسمی گسترش میدهند.
اولیوروس میگوید: "ساختن چیزی که قدرتبخش است و میتواند درمانکننده باشد، بسیار هیجانانگیز است."
توماینو بیماران را تشویق میکند که در برابر موضوعات احساسی از موسیقی استفاده کنند، به ویژه هنگامی که نمیتوانند خود را از طریق تکلم بیان کنند.
او میگوید: "ارتباط غیرکلامی اساسی بوده و نخستین پل به سوی بهبودی است."
اطلاعات بیشتر در
Institute for Music and Neurologic Function and the Deep Listening Institute is available on the organizations’ Web sites.
For related stories, see Disability Rights.
1. Carolee Walker
2. Concetta M. Tomaino
3. Dr. Oliver Sacks
4. Musicophilia: Tales of Music and the Brain
5. Institute for Music and Neurologic Function
6. Beth Abraham Family Health Services
7. American Music Therapy Association
8. MIDI (Musical Interface Digital Instrument)
9. Poughkeepsie
10. Deep Listening Institute
11. Kingston
12. Hyperscore
13. Tod Machover
14. Massachusetts Institute of Technology (MIT)
15. Opera of the Future project
16. Drake Music Project
17. Cyberlink
18. Brainfingers
19. Pauline Oliveros
