18 نوامبر 2008

بیان های هنری در جهت ترویج حقوق بشر

نقاشان، موسیقی دانان و دیگر هنرمندان موجب جلب توجه به بی عدالتی می شوند

لارن مانسن
عضو هیئت تحریریه

واشنگتن-  فرانسیسکو خوزه دو گویا لوسینته  (1828- 1746) هنرمند بزرگ اسپانیایی با آفریدن یک رشته از نقاشی ها و تصاویر که منعکس کننده فجایع جنگ بود، ناآرامی های کشورش را در اوایل قرن نوزدهم به تصویر کشید. از آن زمان تا کنون بسیاری از هنرمندان راه او را دنبال کرده و از هنر به عنوان وسیله ای برای اعتراض اجتماعی در فعالیت هایی که ترویج دهنده حقوق بشر، صلح و عدالت است، استفاده کرده اند.

نمونه هایی از این دست کار هنرمندان بزرگ قرن بیستم  نظیر دیه گو ریورا  (1957-1886) نقاش است. ریورا و دیگر نقاشان دیواری ، دیوار مدارس مکزیک، ساختمان های دولتی، کلیساها و موزه ها را با تصاویری نقاشی کردند که تاریخچه کشورشان را گرامی می داشت و از نقش جمعیت به حاشیه رانده شدۀ بویمان مکزیک قدردانی می کرد. نقاشان دیواری اعتقاد داشتند که قرار دادن هنر در مکان های عمومی به دلیل آنکه هنر را در دسترس تمام مردم ، بدون توجه به نژاد و طبقه اجتماعی آنان قرار می دهد، دارای تاثیر در برقراری دموکراسی است.

پابلو پیکاسو (1881-1973) نقاش و مجسمه ساز اسپانیایی یکی دیگر از هنرمندانی بود که کارش  او تا حدودی تحت تاثیر گویا شکل گرفته بود. Guernica اثر جاودانه پیکاسو، بمباران گرنیکای اسپانیا را توسط نازی ها در سال 1937  هنگام جنگ های داخلی اسپانیا به تصویر می کشد. این نقاشی فجایعی را که پیکاسو شاهد آن بوده است به برجسته می سازد  و محکوم می کند.

هنراحیا کننده جوامع

بسیاری از هنرمندان قرن بیست و یکم در مقابل چالش های مشابهی به پا خاسته اند، حتی اگر اهداف آنها کم اهمیت تر باشد. مونیکا نادور  از برزیل که آثار او در فرانسه به نمایش گذاشته شده اند ، فارغ التحصیل دانشکده هنرهای زیباست. او از رواج این فکر که آفرینش هنری هدفی تجملی و بدون هیچ ارتباطی با فقرهولناکی است که او در برخی از کشورهای آمریکای لاتین شاهدش بود ، بشدت احساس ناخشنودی می کرد.

بازنگری  نادور در ارتباط خود با نقاشی، او را به سمت استفاده از استعدادش برای کمک به حفظ سنت های تاریخی جوامع محروم کشاند. چندین سال به دعوت ساکنان محلی به مناطق شهری و روستایی برزیل، کوبا و مکزیک مسافرت کرد تا بر روی دیوار خانه ها و دیگر ساختمان ها نقاشی کند.

ساکنان این مناطق به نادور در انتخاب رنگ ها و نقش و نگارهای تزئینی کمک می کنند تا دیواره های نقاشی شده دارای طرح های منطقه ای متفاوتی باشند. بر اساس گفته نادور، هرکسی که در فرآیند احیای شهری درگیرباشد، دارای نقش دوگانه معلم و دانشجو است. او گفت:" این کار در سلامت روحی و روانی افراد موثر است."

نادور همچنین باشگاه (JAMAC)  ، یک موسسه غیر انتفاعی را که از نام یکی از خشن ترین مناطق سائوپائولو در برزیل برگرفته شده ، تاسیس کرده است. این باشگاه که از طریق استودیوی خانگی نادور اداره می شود، جوانان در معرض خطر را در برنامه های هنری که ایجاد درآمد می کند به کار می گیرد و با آموزختن مهارتها، جوانان را از خیابان ها دور نگه داشته است. نادور از طریق JAMAC  به مبارزه با خشونت ،جرم ،تبعیض و بی عدالتی و گرسنگی پرداخته است و آثار کارآموزان جوان او نیز بازتابی از تاثیر قدرتمند هنر است.

نادور به America.gov.   گفت، شرکت کنندگان در این برنامه ها به این موضوع پی می برند که "هنر می تواند شفا دهنده باشد. هنر می تواند روابط نزدیک و دوستی، حس شهروندی و تعلق داشتن را ایجاد کند. شاید مهم تر از همه ، هنر می تواند برای مردمی که شادی های زیادی نداشته اند، شادی آور باشد."

صداهای دیگر وجدان

موسیقی دانان نیز تاریخچه ثبت شده خوبی در زمینه فعالیت سیاسی دارند. در طول دهه 1960 بسیاری از گروه های موسیقی راک آمریکا و خوانندگان و آهنگسازان ( از جمله باب دیلن و جوآن بائز) با حضور آمریکا در جنگ ویتنام به مخالفت پرداختند ؛ و سنت استفاده از موسیقی به عنوان نوعی از مخالفت در آمریکا همچنان ادامه دارد.

موسیقی حاوی پیام در دیگر نقاط جهان نیز ریشه دارد. باب مارلی از جامائیکا ( 1981-1945) با تصنیف واجرای آهنگ های معروف به "راگائه"(reggae)   به ناعدالتی اجتماعی در کشور خود و در خارج حمله کرده است. خوان اوئیس گوئرا  خواننده پاپ از جمهوری دومینیکن، اغلب مشکلات اجتماعی را در موسیقی خود مطرح می کند، همانند ویلی چیرینو  خواننده سالسای کوبایی، هنرمندی که به عنوان یکی از بنیانگذاران " Miami Sound " ( ترکیبی از ریتم های کوبایی، برزیلی و کارائیب) شناخته می شود.

رسانه های مختلط و هنرمندانی که در چند رشته دست دارند نیز پیام های مستحکمی نیرومندی ارائه می دهند. نیمال مندیس  خواننده و آهنگساز سری لانکایی ، فیلم مستندی را به نام Shattered Pearl کارگردانی کرده است که دشواری های زندگی زنان را تحت تاثیر جنگ داخلی در سری لانکا را به نمایش می گذارد.

ربکا بلمور  هنرمند کانادایی به بررسی تاریخ، جابجایی، ضایعات فرهنگی و هویتی از طریق ترکیبی از مجسمه ها، نصب و ویدئو و هنرهای زنده می پردازد. بلمور یکی از اعضای قبیله Anishinaabe از بومیان آمریکای شمالی به وجود آورندۀ طرحی است که در مورد چگونگی از دست رفتن میراث کانادایی جمعیت بومی این کشور به دلیل جذب شدن به فرهنگ غربی در اثر تحمیل دولت، می پردازد.

نیاز به بازیابی میراث قبیله ای در طرح سال 1991 بلمور به نام " سخن گفتن با مادرشان"  اثری که روابط پیچیده مردم First Nations با سرزمینی را که اجدادشان را پرورش یافته است، مورد تاکید قرار می هد، به نمایش گذاشته می شود. بلمور بلندگوی پیچیده عظیمی را که از چوب ساخته شده اختراع کرد و با مسافرت به جوامع بومیان کانادایی First Nations از ساکنان می خواست تا از طریق بلندگوی او با سرزمینشان صحبت کنند.  نتیجه کار او در یک رشته عکس ها و نوارهای ضبط شدۀ صوتی بود که مایکل لیتگو  منتقد هنری آنها را  به عنوان " خطابه های تکان دهنده و صادقانه" توسط نمایندگان قبیله های بومیان توصیف کرد.

دیگر نمونه های جالب پدیده هنرمند به عنوان پیام رسان را می توان در سراسر جهان یافت. در برمه، اومانگ تورا  کمدین ( که بیشتر با نام صحنه ای خود "زرنگار"  یا " The Tweezers " شناخته می شود) از طنز معنی دار برای استهزای شورای نظامی حاکم بر کشور خود سود می جوید  و انتقام سخت آنان را نیز تحمل می کند. پس از آنکه توفانی در ماه می ، برمه را درنوردید، زرنگار فعالیت برای توزیع غذا و لوازم مورد نیاز به روستاییان حادثه دیده آغاز کرد ، اما چون تلاش های امدادگرانه او توجه همگان را به بی کفایتی حکومت این کشور جلب کرد ، از ادامه این فعالیت ها جلوگیری شد.

هنرمندانی که در برابر بی عدالتی می ایستند، در هر کجا که باشند نقش مهمی را در تحریک وجدان مشترک مخاطبان خود از طریق موسیقی، نقاشی ،عکاسی، فیلم و کارهای زنده ایفا می کنند. این رسالتی است که "گویا"، هنرمندی که می توان او را آخرین استاد دوران قدیم و اولین  استاد دوران مدرن به شمار آورد، بی شک آن را تحسین خواهد کرد.