14 می 2008

تغییر آب و هوا می تواند بیولوژی امراض واگیردار را تغییر دهد

ناشناخته های آنفولانزا، پیش بینی تأثیرات ناشی از گرمایش را پیچیده می كنند

خروج از نیروگاه برق اِگبورو، نزدیک سلبی در انگلستان (عکس از آسوشیتدپرس)

Cheryl Pellerin
Staff Writer

نویسنده: شریل پرلین
عضو هیئت تحریریه

واشنگتن – ده هزار سال است كه انسان ها، گیاهان، حیوانات، و میكروب های سیاره زمین، دوره طولانی را از ثبات آب و هوایی تجربه كرده اند. این دوره در حال پایان یافتن است زیرا میزان فزاینده گازهای گلخانه ای، به ویژه دی اكسید كربن، روابط متقابل حساس ایجاد شده میان این اشكال از حیات را در محیط های زیست قابل اعتماد گذشته مختل كرده است.

نویسندگان بین المللی بخش دوم از چهارمین گزارش ارزیابی گروه میان دولتی تغییرات آب و هوایی (IPCC)(1) تحت عنوان تغییرات آب و هوا در سال 2007: آثار، انطباق و آسیب پذیری، می گویند "گرم شدن سیستم آب و هوایی بسیار روشن است."

احتمالا بخش اعظم این گرم شدن در 50 سال گذشته به دلیل افزایش تراكم گازهای گلخانه ای، كه شاید توسط فعالیت انسانی ایجاد شده باشند، بوده است.

شواهد زیادی دال بر تغییراتی، كه مشهود و از نظر فیزیكی با یكدیگر همگون هستند، در پاسخ به این گرم شدن وجود دارند. افزایش میانگین دمای هوای جهان و دماهای جوی بالای سطح، افزایش دمای آب های سطحی و زیرسطحی اقیانوس ها، ذوب شدن گسترده برف ها، كاهش مقدار و ضخامت یخ دریای قطبی، كاهش میزان یخچال های طبیعی و كلاهك های كوچك یخی و بالا رفتن میانگین جهانی سطح دریاها از جمله این تغییرات هستند.

سیاره ای متفاوت

جیمز هنسن، مدیر مؤسسه بررسی های فضایی گودارد ناسا در نیویورك، به شركت كنندگان در نشست سالانه مؤسسه علوم بیولوژیك امریكا (AIBS)(2) كه از 12 تا 13 مه در شهر آرلینگتون در ایالت ویرجینیا برگزار شد، گفت: "میزان خطرناك دی اكسید كربن در جو كمتر از آن چیزی است كه از قبل وجود داشته است." موضوع این نشست، آب و هوا، محیط زیست و امراض واگیردار بود.

هنسن، كه به خاطر شهادتی كه در مورد تغییرات آب و هوا در دهه 1980 در كنگره ادا كرد و بدینوسیله به افزایش آگاهی گسترده در مورد گرم شدن كره زمین كمك نمود، گفت: "ما تا این زمان، مقدار دی اكسید كربن (در جو) را از 280 ppm (3) حجم هوا به 385 ppm افزایش داده ایم و فكر می كنم كه باید این میزان را دست كم به سطح 350 ppm، اگر نه كمتر از آن كاهش دهیم."

گرم شدن در قرن اخیر، به طور متوسط در سطح جهان، به میزان هشت دهم درجه سانتیگراد (1.5 درجه فارنهایت) افزایش یافته است. این افزایش در نواحی زمینی، نزدیك به 1.4 درجه سانتیگراد (2.5 درجه فارنهایت) بوده و سه چهارم این گرم شدن در 30 سال گذشته اتفاق افتاده است.

هنسن گفت در طول این مدت، ایزوترم ها (یعنی خطوطی روی نقشه كه میانگین مشخصی از دما را نشان می دهند) با سرعتی نزدیك به 56 كیلومتر در هر ده سال، در حال حركت به سمت قطب بوده اند. چنین افزایش دمایی، همراه با تحول یافتن زمین و افزایش جمعیت بشری، طیف گسترده ای از حیوانات، گیاهان و میكروب ها را از زیستگاه های خود بیرون رانده و آنها را مجبور می كند تا یا خود را با وضعیت جدید تطبیق دهند و یا از میان بروند.

هنسن گفت: "در عمل، كاری كه ما خواهیم كرد این است كه به موازات بالاتر رفتن بیشتر ایزوترم ها، انواع موجودات را از روی این سیاره بیرون می كنیم."

هنسن اضافه كرد كه اگر اجازه داده شود مقدار دی اكسید كربن در جو، به میزان دو یا سه برابر مقدار كنونی خود افزایش یابد "یك سیاره كاملا متفاوت را به وجود خواهیم آورد."

آب و هوا و آنفولانزا

این بعد از تغییرات آب وهوایی، خطراتی را نیز برای بهداشت عمومی در بر دارد. سیل ها، امواج گرما و خشكسالی های حاصل از افزایش دما، و اختلالات ایجاد شده در روابط نزدیك میان حشرات حامل بیماری ها (انگل ها) و میزبان های ایشان، منبع اصلی چنین خطراتی را تشكیل می دهند.

اِستیون مورس، استاد بیماری های واگیردار در دانشكده بهداشت عمومی میلمن دانشگاه كلمبیا به شركت كنندگان در نشست AIBS گفت: "در اغلب موارد، تغییرات در محیط زیست عامل اصلی ظهور بیماری مسری هستند."

به گفته مورس، كه این واژه و مفهوم را در سال 1989 ابداع كرد، بیماری های مسری در حال ظهور، آنهایی هستند كه به تازگی در یك جمعیت ظاهر می شوند یا اینكه قبلا نیز وجود داشته اند اما موارد وقوع آنها یا دامنه جغرافیایی ایشان سریعا افزایش یافته اند. ایدز، سندروم ریوی هانتاویروس و سندروم تنفسی خطیر حاد (سارس) نمونه هایی از این بیماری ها هستند.

او اضافه كرد یك عامل "می تواند چیزی باشد كه احتمال یا توالی بیشتر تماس با میزبان طبیعی را باعث شده و در نتیجه، احتمال بیشتر ایجاد یك عامل بیماریزا را كه شاید بتواند وارد جمعیت بشری شود به وجود می آورد. خوشبختانه بسیاری از آنها در این زمینه خیلی خوب عمل نمی كنند."

دهكده جهانی

ویروس های آنفولانزا، از جمله بعضی از ویروس های آنفولانزای مرغی، خیلی خوب می توانند به جمعیت بشری وارد شوند. علیرغم اینكه ویروس های آنفولانزا به طور مرتب در میان انسان ها ظاهر می شوند، اطلاعات زیادی در مورد بعضی از ابعاد اولیه روش كار آنها در دست نیست و پژوهشگران به شدت تلاش می كنند تا پیش بینی كنند كه چگونه تغییرات آب و هوایی ممكن است روی این بیماری تأثیر بگذارد. فصلی بودن، یكی از عوامل ایجاد خلل در دانش است.

مورس گفت: "در مناطق معتدل (مانند ایالات متحده و اروپا) ما بیشتر به آنفولانزا به عنوان یك بیماری زمستانی نگاه می كنیم. در مناطق زیر استوایی، این بیماری دو نقطه اوج نشان می دهد، یكی در زمستان و دیگری در تابستان."

این تصویر در مناطق استوایی قدری پیچیده تر است: برخی معتقدند آنفولانزا در سرتاسر سال به طور یكسان اتفاق می افتد. در شرایط استوایی دیگر، به نظر می رسد دست كم دو نقطه اوج اصلی وجود داشته باشند: تابستان و زمستان، یا فصل خشك و فصل بارانی.

او گفت: "بیماریی كه آن را مختص زمستان می دانیم در شرایط خیلی گرم و مرطوب هم به خوبی عمل میكند، بنا بر این تنها شرایط خشك سرد كه ما همیشه به آن (به عنوان عامل مسری بودن آنفولانزای انسانی) اشاره می كنیم، مطرح نیستند بلكه چیزهای دیگری هم حائز اهمیت می باشند." آب و هوای گرم می تواند طبیعت آنفولانزای فصلی را تغییر داده و به صورت بالقوه توزیع جهانی بیماری را تحت تأثیر قرار دهد.

در مورد آنفولانزای مرغی، گرمایش آب و هوا می تواند مسیرهای پرواز سنتی پرندگان مهاجر را تغییر دهد. این پرندگان شدیدا در مظان آلوده كردن پرندگان سرتاسر جهان به آنفولانزای مرغی شدیدا بیماری زای H5N1 هستند. چنین تغییراتی همچنین می توانند بر تعامل میان پرندگان آبی وحشی و مرغ و خروس خانگی محلی، تعامل كشاورزان با مرغ و خروس خانگی و صادرات و واردات این پرندگان در سرتاسر جهان تأثیر بگذارند.

مورس گفت: "ما یك دهكده جهانی هستیم و همانگونه كه در مورد ایدز و سارس شاهد آن بوده ایم، میكروب ها مطمئنا از این مسئله سوء استفاده كامل را می كنند."


1. Intergovernmental Panel on Climate Change
2. American Institute of Biological Sciences (AIBS)
3. parts per million