11 جون 2008

بازیگران اصلی در كمكهای غذايی

بيش از نيمی از كمكهای غذايی جهان از سوی آمريكا عرضه مي‌شود. گرفتن مواد غذایی از مزارع  آمريكايی و دادن آن به دريافت‌كنندگان كمكهای غذايی در كشورهای در حال توسعه مي‌تواند وظيفه‌ای دلهره‌آور و مشاجره آميز باشد. غلبه بر سفر بغرنج از مزارع تا مراكز تغذيه ،  نيازمند ايفای نقش بازيگران گوناگون و متعددی است كه شامل سازمان های بين المللی، قانونگذاران ملی، صنعت كشاورزی و تبلیغ کنندگان، سازمانهای غيردولتی، و گروههای حامی می ‌گردد. و فقط تعداد اندكی از سازمانها در اين زمينه نقش راهنمايی كننده دارند. چه كسانی درگير اين كار می باشند و چه قوانين و برنامه‌هايی بر چگونگی توزيع غذا نظارت می‌كنند؟

آژانس توسعه‌ بين المللی آمريكا[1] (USAID): اين آژانس كه برنامه‌ "غذا برای صلح" را اجرا مي‌نمايد آژانس پيشگام دولتی آمريكا است كه كمكهای انساندوستانه‌ غذايی را به كشورهای در حال توسعه ارائه می‌دهد. سال 2004 پنجاهمين سال اجرای اين برنامه بود. اين برنامه در اصل به عنوان راهی برای ريشه كن كردن گرسنگی و سوء تغذيه در برخی از فقيرترين نواحی جهان و كمك به صنعت كشاورزی آمريكا آغاز گرديد. اجازه‌ رسمی اين كار از ماده‌ 2 قانون عمومی 480  نشأت مي‌گيرد. اين قانون از USAID مي‌خواهد كه به "حمايت كنندگان همكار"، مانند سازمانهای غيردولتی، در زمينه‌ فعاليتهای اضطراری و بلند مدتِ كمكهای غذايی ، كمك بلاعوض ارائه نمايد. قوانين بعدی در طی سالها توسعه يافته و اين رسالت را شفاف نموده‌اند. در سال 2006، آمريكا 2/2 ميليارد دلار را در قالب كمكهای غذايی به 82 كشور در حال توسعه ارائه نمود كه اين آمريكا را به بزرگترين كمك دهنده‌ی غذايی جهان تبديل نمود.

وزارت كشاورزی آمريكا[2] (USDA): USDA از شركای نزديك آژانس توسعه بين المللی آمريكا (USAID) در اجرای برنامه های غذايی دولت آمريكا است اما دركمكهای غذايی انساندوستانه بيشتر بر جنبه های تجارت كشاورزی، هم برای توليد كنندگان آمريكايی و هم تجارت كشاورزی در كشورهای در حال توسعه، متمركز است. USDA مسئول موافقتنامه‌ها و مذاكرات بين المللی در زمينه‌ی مواد غذایی نيز می باشد. كارشناسان بين المللی USDA در بيش از 90 كشور پايگاه دارند، همچنين دفاتر تجارت كشاورزی در بازارهای اصلی نيز وجود دارند كه به صادركنندگان آمريكايی و خريداران خارجی خدمت رسانی مي‌نمايند.

سازمان ملل متحد:

بازيگران اصلی در اينجا عبارتند از برنامه جهانی غذا وابسته سازمان ملل[3] (WFP)، سازمان خوراک و كشاورزی سازمان ملل[4] (FAO)، صندوق بين المللی توسعه‌ كشاورزی[5]، و  برنامه‌ توسعه‌ سازمان ملل[6] (UNDP) .  هرگونه تقاضا برای كمكهای اضطراری غذايی – برای قربانيان زلزله يا پناهندگان جنگهای داخلی –  غالباً از سوی برنامه جهانی غذا ناشی می ‌گردد كه مشهورترین آژانس از خانواده‌ آژانسهای فعال سازمان ملل در زمينه‌ گرسنگی است. اين برنامه، اولين پاسخگوی جهانی در زمينه‌ كمكهای غذايی  جهان است.

برنامه‌  جهانی غذا كه مقرّ آن در روم قرار دارد، كمكهای غذايی را در بين تقريباً 88 ميليون نفر توزيع می‌نمايد كه در حدود يك سوم اين جمعيت تحت برنامه‌های توسعه و دو سوم مابقی تحت عملياتهای اضطراری و امداد و بهبود قرار مي‌گيرند. WFP برای جمع آوری و توزيع غذا و ديگر اجناس با گروههای چند جانبه و دو جانبه، كشورها، شركتها، و مؤسسات كار مي‌كند.

ديگر سازمانهای مربوط به سازمان ملل متحد بر علل ريشه‌ای – و راه حلهاي- ناامنی غذايی تأكيد دارند. FAO در زمينه‌ شناسايی و از بين بردن علل گرسنگی جهانی در نواحی روستايی فعاليت مي‌كند. اين سازمان به كشورها كمك می‌كند كه بخشهای كشاورزی خود را نوسازی نمايند تا بتوانند غذای مردم‌شان را فراهم آورند. كميته‌ فرعی مشورتی در زمينه‌ دور ريزی كالاهای اضافی [7] كه درFAO    تأسيس شده است، تلاش می كند تا با تسهيل فرآيند بخشش موادغذایی به كشورهايی كه به غذا نياز دارند و  در آن كشورها مواد غذایی مي‌تواند بدون آسيب زدن به جريان عادی بازرگانی مورد استفاده قرار بگيرد، به نحوی شايسته از دست مواد غذايی اضافی خود را خلاص شوند.

صندوق بين المللی توسعه‌ كشاورزی، اعطاها و وامهايی با سود پائين را به منظور تأمين هزينه‌ اين نوع بهينه‌سازی‌های كشاورزی عرضه می كند. تا به حال، مبلغی بالغ بر تقريباً 10 ميليارد دلار در طرح‌های كشاورزی روستايی سرمايه گذاری شده است. برنامه‌ توسعه‌ سازمان ملل (UNDP) در زمينه‌ چندين مسأله‌ توسعه فعاليت مي‌كند كه مبارزه با ناامنی غذايی بخشی از آن است.

سازمانهای غيردولتي[8]/ سازمانهای داوطلبانه‌ خصوصی[9] (NGOs/PVOs)

سازمانهای غيردولتی و سازمانهای داوطلبانه‌ خصوصی نقش‌ برجسته‌ای را در تغذيه گرسنگان در وضعيت‌های اضطراری و غيراضطراری  ايفا مي‌نمايند. كاركنان اين سازمانها  تماشاگران تلويزيونی  به چشم خود  آنها را در برخی از شرايط خطرناك يا وخيم مي‌بينند و كمكهای غذايی را به افراد نيازمند مي‌رسانند. برخی از همكاري‌كنندگان مشهورتر عبارتند از خدمات امدادی كاتوليك[10]، CARE،  OxfamوWorld Vision اما دهها سازمان مشابه  با شهرت كمتر در كشورهايی كه امنيت غذايی در وضعيت خطرناكی قرار دارد مشغول فعاليت می‌باشند.

بنگاه های تجاری  و مؤسسات: شركتهای ملی و بين المللی به نحو روزافزونی در حال افزايش فعاليتهايشان – يا فعاليت‌مؤسساتشان- در زمينه‌ مبارزه با گرسنگی جهانی می‌باشند. "مسئوليت اجتماعی شركتي[11]" اصطلاحی معروف است كه مبيّن چنين فعاليتهايی است، اين فعاليت‌ها در واقع كالاها و تخصص مورد نياز را در كشورهای در حال توسعه عرضه مي‌كند. چند مؤسسه‌ بزرگ مانند مؤسسه‌ راكفلر[12] و  بنیاد  بيل و منيلدا گيتز[13] ، از جمله مؤسسات مشهور مي‌باشند. برخی از شركتها راههايی را يافته‌اند كه به آنها اجازه مي‌دهد تا با دولتها و سازمانهای دو جانبه و چند جانبه در زمينه‌ی كمك به توزيع  اهدایی های  خود  همكاری نمايند. برای مثال، شركت Land O'Lakes كه از شركتهای برجسته‌ مالك مزرعه در آمريكا است با USAID همكاری می کند. داوطلبان در قالب "برنامه‌ی زارع به زارع آفريقای جنوبيِ[14]"  اين شركت در آنگولا، مالاوی، موزامبيك، آفريقای جنوبی، و زامبيا تخصص كشاورزی و تجارت را ارائه مي‌دهند. داوطلبان شركت Land O'Lakes همچنين در تركمنستان، ازبكستان، ارمنستان، آذربايجان، گرجستان  و روسيه فعاليت مي‌كنند.

توافقنامه‌های راهنما

كنوانسيون كمكهای غذايي[15] (FAC): اين كنوانسيون كه در 1967 مورد موافقت قرار گرفت قرار است كه در سال 2007 مجدداً تنفيذ گردد. اين كنوانسيون چندين بار در طول مدت وجودش مورد تنفيذ مجدد قرار گرفته است.پيمان مذكور به همكاری بين 23 كشور بزرگ اعطا كننده‌ كمكهای غذايی مربوط مي‌شود و با هدف تضمين غذای كافی برای مردم نيازمند در كشورهای در حال توسعه سطح حداقلی را برای اعطاها مشخص مي‌نمايد. اين كنوانسيون بوسيله‌ی شورای جهانی غلات[16] در لندن اجرا مي‌شود كه مسئول ثبت آمار مربوط به ميزان كمكهای غذايی اعطا شده و مناطق دريافت كننده می‌باشد. 

سازمان تجارت جهاني[17] (WTO): اعضای اين سازمان قرار است به توافقنامه‌ای در مورد چگونگی فعاليت در زمينه‌ كمكهای غذايی دست يابند. آخرين دور مذاكرات به تعويق افتاده است كه اصلاح كمكهای غذايی نيز يكی از موضوعات مورد مشاجره مي‌باشد.

همكاری بين‌المللی امداد غذايی[18]: كنگره‌ی آمريكا قانون همكاری بين المللی امداد غذايی را در سال 2000 تصويب نمود. هدف از اين قانون افزايش تعداد سازمانهای همكاری كننده‌ای بود كه در فعاليتهای كمكهای غذايی انساندوستانه، از قبيل آماده سازی، ذخيره سازی، تحويل، و توزيع غذا و ديگر اجناس، مشاركت داشتند.

تعهدات برای پيشرفت های آتی

اهداف توسعه‌ی هزاره‌ی سازمان ملل[19] (MDGs): اولين هدف از اهداف توسعه‌ی هزاره‌ی سازمان ملل خواستار ريشه كن كردن فقر و گرسنگی مفرط است. اين اهداف، بخصوص خواستار كاهش نيمی از جمعيت مردمی است كه از گرسنگی رنج مي‌برند. اين هدف و هفت هدف ديگر در آغاز سال 2000 از سوی كشورهای عضو سازمان ملل و در تلاش برای شروع قرنی جديد همراه برنامه‌ای آرمانی برای بهبود جهان، ایجاد گرديدند. تاريخ مورد نظر برای نيل به هدف كاهش گرسنگی و تمامی اهداف ديگر، 2015 مي‌باشد.

در پايان سال 2006 ميزان پيشرفت قابل اندازه‌گيری اما كند بود.گرچه ضریب گرسنگی (درصد افرادی كه از گرسنگی مزمن رنج مي‌برند) كاهش يافته است، اما شمار واقعی افرادی كه گرسنه‌اند افزايش يافته است. اهداف و فُرجه‌ی تعيين شده بدين منظور است كه كشورهای غني‌تر نسبت به برداشتن گامهايی مهم در جهت كمك به كشورهای فقير برای مبارزه با گرسنگی در درون مرزهايشان، ترغيب گردند.

طرح جی 8 [20]: گروه هشت كشور صنعتی (جی 8)، يعنی آمريكا، كانادا، فرانسه، آلمان، ايتاليا، ژاپن، روسيه، و انگلستان، در سال 2004 متعهد شدند مسأله‌ گرسنگی را در كشورهای قاره‌ آفريقا كه وخيم ترين شرايط را دارند، بخصوص در منطقه‌ شاخ آفريقا، مورد توجه قرار دهند. رويكرد آنها سه بُعد دارد: تهيه‌ يك شبكه‌ سلامتی برای جوامعی كه بطور عادی با ناامنی غذايی مواجه مي‌باشند، بهبود واكنش جهانی نسبت به  بحرانهای غذايی در اين قاره، و ارتقای توليدات كشاورزی در نواحی روستايی آفريقا. هدف، پايان دادن به قحطی در شاخ آفريقا تا سال 2009 است. نشست سران جی.8 در سالهای 2005، 2006، و 2007 ميزان پيشرفت در زمينه‌ اين فعاليت را روزآمد ساخت. بويژه در سال 2005 ثروتمندترين كشورهای جهان به موضوع توسعه در آفريقا پرداختند.

طرح رياست جمهوری برای پايان دادن به گرسنگی در آفريقا[21]: اين  ابتکار از سوی  آمريكا در سال 2003 اعلام گرديد. اين طرح بخشی از تلاش آمريكا در جهت تعهداتی است كه در نشست جي.8، كه برای بررسی اين مسأله تشكيل گرديد، پذيرفته است. بر اساس اين طرح، آمريكا از طريق USAID  و تحت برنامه‌ جامع توسعه‌ كشاورزی آفريقا[22]، در زمينه‌ اصلاح كشاورزی در منطقه‌ آفريقای زيرِ صحرا[23]  فعاليت نمايد.  

گردآوری كننده: آنجلا راكِر[24]، از آژانس توسعه‌ بين المللی آمريكا (USAID)

منبع: نسخه‌ سپتامبر 2007  نشريه الکترونيکی آمريکا