19 می 2009

تعداد فزاینده ای از خبرنگاران کشته یا زندانی می شوند

پیش بینی خطر روزافزون برای خبرنگاران

جین مورس
عضو هیئت تحریریه

واشنگتن- کارشناسان شرکت کننده در کنفرانسی به نشانۀ بزرگداشت روز آزادی مطبوعات، در سخنرانی های خود اظهار داشتند که تعداد خبرنگارانی که کشته و یا زندانی می شوند، و بازداشت تعداد بیشتری از روزنامه نگاران اینترنتی از سوی دولت های مستبد، به طرز نگران کننده ای رو به افزایش است.

فروپاشی اتحاد شوروی در اواخر دهۀ 1980، به اعتقاد جوئل سایمون، مدیر اجرایی کمیتۀ حمایت از روزنامه نگاران (CPJ)، نوید دهندۀ دوران آزادی روزنامه نگاری بود. اما در سال های اخیر، با کشته و زندانی شدن تعداد بیشتری از خبرنگاران، این روند مسیر وارونه ای را درپیش گرفته است.

CPJ یک سازمان غیرانتفاعی و مستقل است که در سال 1981 به منظور ارتقای آزادی مطبوعات در سراسر جهان، از طریق دفاع از حقوق خبرنگاران در گزارش اخبار، بدون واهمه از اقدامات انتقامجویانه، تأسیس شد. طبق پژوهش های CPJ، در چهار ماه اول سال 2009، تعداد11 خبرنگار به خاطر کارشان در سراسر جهان کشته شده اند؛ از ژانویۀ 1992، تعداد 734 خبرنگار جان خود را از دست داده اند. عراق مهلک ترین کشور برای  خبرنگاران است؛ دست کم 88 خبرنگار در این کشوربه قتل رسیده اند، و غالب این قتل ها، از زمان آغاز جنگ در سال 2003، به دست ستیزه جویان و نیرو های شبه نظامی صورت گرفته است.

CPJ دریافته است که تعداد بیشتری هم از خبرنگاران - 125 تن فقط در سال 2008- زندانی شده اند  از 29 کشوری که CPJ به عنوان زندان خبرنگاران شناسایی کرده، در کشور چین تعداد خبرنگاران زندانی بیشتر است، و کشور های کوبا، برمه، اریتره، و ازبکستان در ردیف های بعدی می آیند.

به گفتۀ رادنی پیندر، از زمان حملات تروریستی 11 سپتامبر به ایالات متحده، برخی از نقاط جهان تبدیل به مناطق مخاطره آمیزی برای خبرنگاران شده است. او گفت، مبارزه با تروریسم بهانه ای برای مسدود کردن جریان اطلاعات در اختیار دولت های مستبد قرار می دهد. پیندر ریاست مؤسسۀ بین المللی امنیت اخبار را به عهده دارد که مقرآن در بروکسل است و کوشش خود را به تأمین امنیت کارکنان رسانه های خبری اختصاص داده است.

پیندر گفت، از هر چهار تن خبرنگار کشته شده، تنها یک تن به پوشش خبر های جنگی اشتغال داشته است، و در دو سوم از موارد، قاتلان شناسایی نشده اند. او گفت، "آدمکشی نوعی سانسور ارزان قیمت است، ترور، خود سانسوری را افزایش می دهد. هر دوی این موارد موجب انسداد جریان اطلاعات می گردد."

سایمون و پیندر از سخنرانان روز آزادی مطبوعات در 29 آوریل بودند، میزبان مشترک این گردهمایی کمیتۀ حزبی کنگره برای آزادی مطبوعات و مرکز مساعدت های بین المللی به رسانه ها  (CIMA) بود.

کمیتۀ حزبی کنگره برای آزادی مطبوعات در سال 2006 و به عنوان یک کمیتۀ متشکل ازدوحزب راه اندازی شد که هدف آن پیشبرد آزادی مطبوعات در سراسر جهان بوده است.  ریاست مشترک آن به عهدۀ سناتور ریچارد لوگار (جمهوریخواه، ایندیانا)، سناتور کریس داد (دموکرات، کانتی کات)، آدام شیف، عضو مجلس نمایندگان (دموکرات، کالیفرنیا) و مایک پنس، عضو مجلس نمایندگان (جمهوریخواه، ایندیانا) است.

 CIMA  از طریق پژوهش و برنامه هایی برای مساعدت، از رسانه های جهانی حمایت به عمل می آورد. این کمیته بخشی از موقوفۀ ملی برای دموکراسی است، یک سازمان خصوصی که در سال 1983 با حمایت کنگره تأسیس گردید تا از طریق تلاش های غیردولتی نهاد های دموکراتیک موجود را در جهان تقویت کند.

خطرناک شدن نشر از طریق اینترنت

سایمون گفت، دولت های استبدادی " یک ضد حمله به خبرنگاران اینترنتی" راه انداخته اند." براساس آمار مربوط به زندان ها در سال 2008، CPJ دریافته است که تعداد خبرنگارانی که با اینترنت کار می کنند و به زندان افتاده اند، از خبرنگاران سایر رسانه ها بیشتر است. برای مثال، در چین 24 تن از 28 خبرنگار زندانی، کسانی هستند که نوشته های خود را در اینترنت انتشار می دهند.

سایمون گفت، پیکار جویان افراط گرا برای تماس مستقیم با پیروان خود به طور فزاینده ای از اینترنت استفاده می کنند و کشتن خبرنگارانی که با آنان مخالف اند اقدامی کم هزینه و، بهترین راه گستردن وحشت است. "

سایمون اظهار داشت، CPJ مشغول همکاری با ائتلافی از گروه های حامی حقوق بشر، دانشگاهیان، و شرکت های اینترنتی، در طرح ابتکاری شبکۀ جهانی   است، و این خود تلاشی در جهت ارائۀ رهنمودهایی برای صنایع اطلاعات و حمایت از آزادی بیان و امور خصوصی است. او گفت، CPJ مشغول بررسی قانونی است که طبق آن، در صورتی که دولت ها درپی تحمیل سانسور یا نظارت هایی ناقض ضوابط بین المللی حقوق بشرباشند، تأمین کنندگان خدمات اینترنتی بتوانند یک "نقشۀ راه" را دنبال کنند.

همان گونه که از سوی مجمع عمومی سازمان ملل اعلام گردیده، 3 ماه مه روز جهانی آزادی مطبوعات تعیین شده است. بند 19 اعلامیۀ جهانی حقوق بشر، حافظ حق آزادی بیان است. هر ساله یونسکو به نشانۀ یادبود روز جهانی آزادی مطبوعات، جایزۀ جهانی آزادی مطبوعات خود را به شخص یا سازمانی که سهم چشمگیری در دفاع از آزادی مطبوعات داشته است،  اعطا می کند.

جایزۀ سال 2009، به لاسانتا ویکرمتونگا خبرنگار سریلانکایی، بعد از مرگش به وی اعطا خواهد شد. او در ماه ژانویه به قتل رسید. ویکرمتونگا، در مقام یک وکیل مدافع و یک گزارشگر تجسسی، به فعالیت هایی علیه جنگ میان ارتش سریلانکا و ببر های تامیل، و نیز علیه تلاش های دولت برای کنترل رسانه ها اشتغال داشت.

در گفتگوی اینترنتی روز 5 مه شرکت کنید: آیا روزنامه نگاری مستقل امکان پذیر است؟

نگاه کنید به تازه ترین گزارش اینترنتی CIMA، 10 کشور از میان بدترین کشور ها برای وبلاگ نویسان.

نگاه کنید به روزنامه نگاری تحت محاصره  و " بنا گفتۀ حامیان دموکراسی، حمله به خبرنگاران به تمامی جامعه آسیب می رساند."