15 آوريل 2008

رسانه های جدید و قدیم

دیوید واینا 

 

فن آوریهای جدید منجر به خط مشی ها و سبکهای جدید رسانه ای شده است . همین طور که شکلهای جدید رسانه ای مخاطبان بیشتری را به خود اختصاص می دهند ، این بحث نیز بیشتر مطرح می شود که آیا فعالان در این رسانه ها به معیارهای حرفه ای ارزشمند زمان که روزنامه نگاری را از مطالب بی پایه جدا می کند احترام می گذارند یا خیر .

 

دیوید واینا ، کارشناس پژوهشی طرح ارتقاء بخشی روز نامه نگاری در مرکز تحقیقاتی متعلق به سازمانی غیر انتفاعی ویژه ی ارزشیابی و مطالعه نقش رسانه های جدید است که در واشنگتن دی سی فعالیت دارد . طرح ارتقاء بخشی روز نامه نگاری یا همان PEJ خود را به عنوان یک مرکز غیر وابسته به احزاب سیاسی ، غیر عقیدتی و غیر سیاسی معرفی می کند . این سازمان با مرکز تحقیقاتی  Pew  (the Pew Research Center) ادغام شده است .

 

از ژو النای  نخست وزیر چین در سال 1970 در مورد بارزترین نکته در مورد انقلاب 1789 فرانسه پرسیده شد . گفته می شود او حدود یک دقیقه سکوت کرده و بعد چنین جواب می دهد : " هنوز برای گفتن بسیار زود است . " چنین جواب مشابهی را می توان در مورد اثرات انقلاب رسانه ای غیر حرفه ای بر روی گفتمان سیاسی در ایالات متحده  آمریکا داشت .

 

نگرانیهای قابل قبولی در مورد عواقب منفی احتمالی این حرکت از عصر سنتی که در آن روزنامه نگاری نقش امنیتی را  دارد به یک گروه حداقل یک شکل وجود دارد که در آن محدوده ی وبلاگی که دارای تمرکز نیز نیست ، جایی که مردم در آن به افراد غیر حرفه ای برای مطلع شدن در مورد خبرهای کاخ سفید ، گنگره ، جنگ عراق و سایر مسائل سیاسی خارجی رجوع می کنند .

 

طرفداران این سبک جدید روزنامه نگاری با منابع جدید خبری خارج از این قلمروی تحت نظر رسانه ها به دنبال خبر می گردند ، که این امر نه تنها باعث تنزل گفتمان اجتماعی نمی شود بلکه منجر به فراگیر تر شدن آن نیز می شود . شاید هر دو این موارد تا حدی درست باشند . ولی تعیین آن تعادل نه سالها بلکه دهه ها بطول می انجامد و تاثیر آن بر مردم سالاری در ایالات متحده ی آمریکا تنها زمانی مشخص می شود که این دگرگونی کامل شده باشد .

 

 

معایب فن آوری جدید یا همان کودک نورسیده ؟

 

نکته ی نگران کننده در مورد رشد روزنامه نگاری غیر حرفه ای (بلاگ ،ویکی ،1 ) صحت غیر قابل اعتماد اطلاعات منتشر شده است ، زیرا احتمال تایید صحت و سقم اخبار همانگونه که توسط ویراستاران روزنامه ها و شبکه های تلویزیونی انجام می گیرد پائین تر است . شاهد این امر رسوایی خبررسانی ، تهمت به جان کری نامزد انتخابات ریاست جمهوری سال 2004 بود که وی را به داشتن رابطه با یک انترن جوان متهم کردند.

 

مت دراج که در همان سال از سوی نشریه ی نیویورک تایمز به عنوان "تاثیرگذارترین روزنامه نگار" انتخاب شده بود گزارش داد که سناتور جان کری در آغاز انتخابات سال 2004 مشکوک به ارتباط با زنی به مراتب جوان تر از خود است (دراج نام این زن را فاش نکرد) و این رابطه می تواند امیدهای پیروزی کری بر دیگر رقیب خود (جرج بوش) را در پاییز آن سال به یاس تبدیل کند.

 

طبق اطلاعات هیت وایس هیچ مدرکی از مصاحبه ی دراج با آن زن یا شخص دیگری در ستاد انتخابات کری برای تایید اظهاراتش پیش از چاپ این مطلب در PEW Research Center (که ششمین پایگاه خبری مشهور در ایالات متحده است) در هفته ی آخر 22 سپتامبر 2004 موجود نیست.

 

کری و زن جوان وجود هرگونه رابطه ای را انکار نمودند و سرانجام نیز هیچ مدرکی برای تایید این ماجرا به دست نیامد. اداره ی مطبوعات نیز به صورت هماهنگ و دلیل ناکافی خواندن مدارک از انتشار این خبر سرباز زد.

‏

کری البته موفق به تثبیت نامزدی حزب خود شد اما آیا این داستان به افزایش بدبینی برنامه های آمریکایی نسبت به نامزد های انتخاباتی خود کمک کرد؟ دیوید فروم (نویسنده ی سابق سخنرانی های بوش) در وب پایگاه خود مطلبی در مورد رابطه ی کری نوشته بود . وی درمصاحبه با مجله ی نیویورک تایمز گفت که خبررسانی در اینترنت در مدت زمان کوتاهی می تواند افسانه را به داستانی واقعی تبدیل کند: "من این داستان را در روزنامه ها خواندم و شنیدم و حتی در مورد آن شایعه هم ساختم اما به آن به هیچ وجه جنبه ی خبری ندادم.در اینترنت هم همانطور در موردش شوخی کردم که سر میز شام این کار را می کنم و بعد فهمیدم که محیط شبکه بیشتر شبیه به دستگاه زیراکس است تا میز شام."

 

در حالی که سنت گرایان نگران انتشار اطلاعات تایید نشده هستند ، طرفداران این رسانه ی جدید شاید حتی اثر خود را چیزی کاملا متفاوت با آنچه در نیویورک تایمز یا وال استریت (دو دژ محکم رسانه ای در آمریکا) انجام می شود، در نظر بگیرند. طبق نتایج مطالعات شرکت تحقیقاتی  تنها یک سوم (%34) وبلاگ نویسان، وبلاگ نویسی را شکلی از روزنامه نگاری می دانند و دو سوم(%65) باقی مانده نیز مخالف این نظر هستند. 56 درصد از این افراد گفته اند که اوقات فراغت خود را صرف یافتن درستی نکاتی می کنند که "گاهی " یا "معمولا" در پست های خود قرار می دهند.

این رسانه ی جدید به خاطر نوشتن وبلاگ های بدون نام نیز مورد انتقاد واقع شده است.مطالعات موسسه ی  نشان داد که 55 درصد وبلاگ نویسان با نام مستعار پست های آنلاین خود را منتشر می کنند.مشکل اینجاست که در این صورت احتمال انتشار شایعات دروغ به دلیل دشواری رد گیری منبع آن و بدون ذکر نام  شخص بسیار افزایش خواهد داشت. علاوه بر تمام این ها ، فقدان اعتبار اخبار می تواند مشوق وبلاگ نویسان برای انتشار اخبار جعلی و شدت یافتن اظهار نظرهای تند و بی اساس در صفحات پیام های روی شبکه باشد. در این صورت آیا جز این نیست که تنها سیاستمداران بی خیال و آسان گیر توانایی تحمل و ناشنیده گرفتن این اظهارات را در خارج از حوزه ی انتخابی خود دارند؟

 

اهمیت بلاگ ها تا چه حد است؟

اینکه آیا روزنامه نگاری غیر حرفه ای در طی چند سال اخیر موجب خدشه دار شدن سیاست های آمریکا شده است یا خیر، از مباحث مهم مطرح شده در محافل سیاسی و روزنامه نگاری است . اما داده های اقتصادی و نتایج پژوهش ها نشان می دهد که دامنه ی دسترسی به مطالب تهیه شده در این روش آنقدرها هم که برخی ادعا می کنند گسترده نیست.

 

در آغاز نگاهی اجمالی به تبلیغات آنلاین ضروری است. در طول انتخابات سال 2006 مبلغی حدود 40 میلیون دلار صرف تبلیغات درمحیط شبکه شد که 29 میلیون دلار بیشتر از سال 2004 بود . اگرچه این مبلغ بسیار قابل توجه است اما باید در نظر داشت که این تنها 1 درصد کل هزینه های انتخاباتی در کل رسانه های سال 2006 است و وبلاگ ها زیرمجموعه ای از این 1 درصد به حساب می آیند.

 

دوم آنکه درصد کسانی که اینترنت را اولین پایگاه تهیه ی خبر قرار داده اند به سقف 26 درصد رسیده است اما عده ی بیشتری از مردم آمریکا هنوز هم اخبار خود را از طریق تلویویزیون دنبال می کنند. طبق تحقیقات موسسه ی مطالعاتی  در ژوئیه 2007 برای مرکز ، دو سوم آمریکایی ها تلویزیون را ترجیح می دهند. اینجا نیز بلاگ ها و سایر اشکال روزنامه نگاری غیر حرفه ای تنها یک رقیب در میان رسانه های آنلاین محسوب می شوند. قشر بیشتری از مخاطبان اینترنت در پایگاه های بزرگی که توسط شرکت های ثروتمندی چون   CNN , YAHOO , AOL و USATODAY اداره می شوند تا به جستجوی اخبار می پردازند . خبررسانی در این پایگاه ها کاملا به شیوه ی سنتی صورت می گیرد و بر دو اصل دیرینه ی بی طرفی و صحت بسیار تاکید می شود.

 

اگرچه شواهد حاکی از آن است که مردم آمریکا هنوز هم نسبت به کنار گذاشتن سیستم خبررسانی فعلی در رسانه های قدیمی (و حتی مجاری قدیمی تر مانند روزنامه) نیز تردید دارند.در تحقیق دیگری که موسسه ی انجام داد مشخص شد 68 درصد مردم ترجیح می دهند اخبار خود را از منابعی که فاقد جهت گیری های خاص هستند تامین کنند و تنها 23 درصد خواهان اخباری هستند که تابع جهت گیری ها و دیدگاه های خود آنان است.

 

گرایش به سمت ژورنالیسم خودمحور تنها به رسانه های آنلاین محدود نمی شود . پر مخاطب ترین برنامه ها در تلویزیون کابلی توسط اشخاصی مانند بیل ا. ریلی و کیت الدرمن اجرا می شود که محوریت آنها چاره جویی در مسایل مملکتی است . در اکتبر 2007 ، ماروین کیتمن با انتشار مطلبی درمجله NATION (که از مجلات پیشرو آزادی خواه در آمریکا ست)  اظهار داشت که " روش بی طرفانه و بازگویی صادقانه ی وقایع که در اخبار شبانگاهی انام می شود بسیار قدیمی شده " و به شبکه ها لزوم استفاده از نسخه های ( اولبرمن از جناح چپ) را گوشزد نمود. این نظر می تواند آغازگر تغییری اساسی در پایبندی تاریخی تلویزیون کابلی به حقایقی باشد که روزی ریچارد سلنت (مدیر در اواخر دهه های 1960 و 1970) گفته بود: "روزنامه نگاران ما خبر را از دیدگاه خود پوشش نمی دهند، درواقع آنها دیدگاه هیچ کس را پوشش نمی دهند."

 

تعدد منابع برای تهیه ی خبر یکی دیگر از مسائلی است که در تغییر شرایط روزنامه نگاری در ایالات متحده تاثیرگزار بوده است . به دلیل کاهش تعداد روزنامه نگاران در آغاز این دهه ، نیروی کمتری برای پوشش خبری وقایع جدید در دسترس بود. طبق داده های مرکز انجمن ویراستاران آمریکا تقریبا 3 هزار کارمند تمام وقت تحریریه کمتر از زمان اوج این صنعت در سال 2000 که 564000 نفر در اختیار داشت می باشد. تضعیف شدن سریع روزنامه ها برای کسانی که آنرا ناظری بر دولت و موسسات بزرگ می دانند بسیار نگران کننده است.

 

در این میان به نظر می رسد برخی از وبلاگ نویسان این خلاء آشکار را دریافته و گروهی دیگر سعی در پر کردن این شکاف دارند. طبق گفته های اخیر دیوید گلن در ( 14) گزارش های بدیع وبلاگ نویسی چون جاشوآ میکا مارشال و دستیارش از بسیاری رسوایی های سیاسی مانند اخراج وکلای کاخ سفید و قرارداد سوال برانگیز زمینی که سناتور آلاسکا ، لیزا مورکوفسکی نیز در آن نقش داشت پرده برداشته است. و وبلاگ های دیگر نیز به تهیه ی گزارشات خود مشغولند و همین امر نشان می دهد که بین رسانه های قدیمی و جدید همگرایی بیشتری برقرار است تا ناهماهنگی.

 

 

نتیجه گیری

هم اکنون مباحث پیرامون تاثیر روزنامه نگاری غیر حرفه ای بر مردم سالاری در حال و هوای " چه میشد اگر..." دنبال می شود و این عقیده که وبلاگ ها مخرب شالوده های مدنی به حساب می آیند کاملاً نامعتبر و نظری است.

 

اما باید در نظر داشت که جهان رسانه بی هیچ حرفی در حال تغییر است و قدرت از کسانی که مسئولیت تهیه ی خبر را بر عهده داشتند (روزنامه نگاران و وبلاگ نویسان) به خوانندگان آنها انتقال یافته است . شهروندان گزینه های بسیار بیشتری در اختیار دارند و در این طیف متنوع انتخاب ها حرکت می کنند . تاثیرات اینترنت ظهور نوعی گفتمان مدنی بهتر یا بدتر نیست بلکه نوید دهنده ی شکلی متفاوت با آن است.حرفه ای که عملکردی شفاف تر داشته ، اقشار مختلف مخاطب، منابع اخبار و حوزه های خاصی از موضوعات و دیدگاه ها را را در بر می گیرد . پرسشی که هم اکنون مطرح می شود آن است ه چگونه در یک میدان عمومی دوباره جمع شویم.

 

عقاید مطرح شده در این متن لزوماً منعکس کننده ی دیدگاه ها و سیاست های دولت آمریکا نمی باشد.

 

 

در حاشیه

 

گروه ضربت آزادی  جهانی در اینترنت

پائولا دوربینسکی ،معاون وزیر کشور در امور مردم سالاری و روابط جهانی در دسامبر سال 2006 گفته بود: " اینترنت ابزاری قابل دسترسی و با استفاده ی آسان است که توانایی افشاء فساد ، ترویج شفافیت رسانه ای و گسترش مشارکت افراد در فرایند های سیاسی را داراست. همچنین می تواند در تسریع و گسترش آموزش، بهداشت و پیشرفت های اقتصادی راهگشا باشد. به بیان بهتر، اینترنت ابزاری  مهم برای قدرتمند شدن است."

 

 

این سخنان در مجمع به روز رسانی اطلاعات "گروه ضربت آزادی جهانی اینترنت" ایراد شد. این تشکل که گزارش اطلاعات را در دستور کار خود قرار داده است فوریه ی سال گذشته توسط کاندولیزا رایس و زیر نظر وزارت امور خارجه تاسیس شد. رایس استراتژی سه گانه ی این سازمان برای نیل به آزادی در اینترنت را اینگونه شرح داد:

 

• کنترل آزادی در اینترنت، گزارش یافته ها به دایره ی گزارش های سالانه ی کشوری به وزارت امور خارجه در زمینه ی حقوق بشر و شرح تفصیلی وسایل و روش هایی که دولت جهت محدود نمودن فعالیت های آنلاین به کار می گیرد.

 

• مقابله با هر نوع سرکوب در اینترنت از طریق تاکید بیشتر به آزادی در صحنه ی جهانی و نهادهای چند ملیتی. در ژانویه ی 2007، وزارت امور خارج برای دستیابی به این هدف کنفرانسی با موضوع " مبارزه با اعمال سانسور در اینترنت" در سراسر جهان برگزار نمود که بیش از 120 نماینده از موسسات حقیقی، شرکت های اجتماعی سرمایه گزار مربوط ، سفارت خانه های خارجی و نمایندگان کنگره در آن شرکت کردند.

 

• گسترش امکان دسترسی به اینترنت مجهز به سیستم پشتیبانی تکنیکی و مالی برای افزایش دستیابی به فناوری های ارتباطی پیشرفته ی بین المللی. در جهان رو به توسعه.

 

ایالات متحده پشتیبانی بسیاری از برنامه های افزایش دسترسی به اینترنت، اطلاعات و فناوری اطلاعات را در دستور کار خود قرار داده است. دولت آمریکا از سال 2004، مبلغی بالغ بر 250 میلیون دلار را در ساخت زیرساخت های شرکت های فناوری اطلاعات در کشورهای در حال توسعه سرمایه گزاری کرده است.