10 آوريل 2008

اصول اخلاقی و قانون

اگر قدرت به معنی توانایی تأثیرگذاری بر دیگران باشد، مطبوعات آزاد قدرت بی‌اندازه‌ای دارند. در یک جامعه دارای دموکراسی، رسانه‌های خبری به طور کلی حق دارند پیش از این‌ که خبری مورد تأیید دولت قرارگیرد، آن را گزارش دهند. در بسیاری از کشورها برای روزنامه نگاران حمایت‌های قانونی پیش‌بینی شده است تا آنها بتوانند ازاین حق استفاده کنند. اما برخورداری از حق، مسئولیتی را نیز به همراه دارد. برای روزنامه نگاران، نخستین وظیفه مهم در جامعه‌ای آزاد، گزارش دقیق و منصفانه اخبار است: اعتقاد و عملکرد به اصول اخلاقی روزنامه نگاری.

 

اصول اخلاقی مجموعه ای از اصول و ضوابطی است که به عمل جهت می بخشد. در جایی که قانون در موقعیتی خاص باید و نباید ها را مشخص می سازد، اصول اخلاقی به شما می‌گوید که چه باید انجام دهید. ضوابط اخلاقی بر اساس ارزش‌های شخصی، حرفه‌ای، اجتماعی و اخلاقی، شکل گرفته و ریشه در استدلال دارند. در واقع تصمیم گیری بر اساس اصول اخلاقی، به معنای به کارگیری این ارزش‌ها در فعالیت روزمره شما است.

 

بیانیه‌ شاپولت‌پک (1) که در سال 1944 درقاره آمریکا به عنوان راهی برای مقابله با فشار در آزادی بیان در نیم ‌کره‌ شمالی مورد تصویب قرار گرفت، مشخص می‌کند که روزنامه نگاری بر اساس اصول اخلاقی برای موفقیت درازمدت رسانه‌های خبری امری ضروری است:

      اعتبار مطبوعات به این‌ عوامل بستگی دارد: متعهد بودن به حقیقت، پیگیری ِ صحت خبر،

      رعایت عدالت و واقع‌ بینی و تعهد به تفاوت قایل شدن میان اخبار و تبلیغات.

      به دست آوردن این اهداف، احترام به ارزش‌های اخلاقی و حرفه‌ای نمی‌تواند

      تحمیلی باشد. این‌ها مسئولیت خاص روزنامه نگاران و رسانه‌ها است. در

      جامعه‌ای آزاد، این افکار عمومی است که نهایتا پاداش و یا جزا می‌دهد.

 

در روزنامه نگاری خطاهای اخلاقی رخ می دهند. ممکن است بعضی خبرنگاران به ارایه اطلاعات ساختگی مبادرت کرده، یا برخی از سردبیران از منابع مختلف پول دریافت کرده‌ باشند. و یا این که ارگانهای خبری، تبلیغات را به شکل اخبار منتشر کرده‌اند. هنگامی‌ که چنین اتفاقاتی رخ می دهد، افکار عمومی حق دارد که همه‌ آنچه را که در رسانه‌های خبری مشاهده می‌شود مورد سوال قرار دهد. آنگاه که روزنامه نگاران خلاف اصول اخلاقی رفتار می ‌کنند، همه‌ روزنامه نگاران و همه‌ ارگانهای خبری آسیب می‌بینند چرا که چنین رفتاری، درستی و صحت تمام حرفه روزنامه گاری را زیر سوال می‌برد. هنگامی که اعتباریک روزنامه آسیب می‌بیند طبیعتا توان بقای اقتصادی یک ارگان خبری هم لطمه می‌خورد.

 

ضوابط اخلاقی

 

خبرنگار فقید و نویسنده معروف ، جان هرسی (2) که تأثیرات حمله‌ اتمی به هیروشیما را پوشش خبری داد، می گوید: " قانونی مقدس در روزنامه نگاری وجود دارد. نویسنده نباید از خود چیزی ابداع کند. شرح نوشته شده در برگه مجوز نشر، باید چنین نوشته شده باشد: هیچ کدام از این مطالب ساختگی نیست." روزنامه نگارانی که تابع ضوابط اخلاقی هستند، حرف در دهان مردم نمی‌گذارند و یا تظاهر نمی‌کنند که درمحلی بوده‌اند که در واقع حضور نداشته‌اند. آنها کار دیگران را به نام خود ارایه نمی دهند. در همه جای دنیا جعل و سرقت ادبی، نادیده گرفتن استانداردهای بنیادی در روزنامه نگاری وجود دارد. اما همه‌ تخطی‌ از آنها همیشه آشکار نیست.

روزنامه نگاران هر روزه تحت فشارصاحبان جراید، رقبا و بنگاه‌های تبلیغاتی و افکارعمومی هستند و گاهی بر سر دوراهی ‌های اخلاقی قرار می‌گیرند. آنها نیازمند فرآیندی هستند که خود را  از باقی ماندن در این دوراهی رها سازند تا روش کار و روزنامه نگاری آنها بر پایه اصول اخلاقی باشد. آنها نیازمند شیوه‌ تفکری درباره‌ مسایل اخلاقی هستند که به آنها کمک کند حتی در هنگامی که موعدی برای تحویل کارشان تعیین شده تصمیمی صحیح بگیرند.

 

این شیوه‌ تفکر ریشه در اصول روزنامه نگاری دارد. این‌ها اصول بنیادینی هستند که انجمن آمریکایی روزنامه نگاران حرفه‌ای (3) که ارگان روزنامه نگاریِ داوطلبانه‌ای است، بر اساس آن شکل گرفته است.  

·        در جستجوی حقیقت باشید و آن را گزارش کنید.

روزنامه نگاران باید در گردآوری، گزارش و تفسیر اطلاعات صادق، عادل و شجاع باشند.

·        آسیب‌رسانی را به حداقل برسانید.

روزنامه نگاران ِ اخلاقی با منابع، ‌موضوعات و همکاران خود به عنوان انسانهایی که شایسته‌ احترام هستند برخورد می‌کنند.

·        مستقل عمل کنید.

حق مردم به دانستن تنها اجبار و تعهدی است که باید برای روزنامه نگاران وجود داشته باشد.

·        مسئول باشید.

روزنامه نگاران نسبت به خوانندگان، شنوندگان، تماشاگران و یکدیگر مسئول هستند.

 

در نگاه اول ممکن است رعایت این نکات به نظر ساده آید. البته که روزنامه نگاران باید در جستجوی حقیقت باشند و به منابعی که از آن خبر می گیرند احترام بگذارند، اما اغلب این اصول، درخود دچارتضاد هستند. روزنامه نگارانی که در جستجوی حقیقت هستند ممکن است اطلاعاتی به دست آورند که به خانواده‌ شخصی خلافکار آسیب برساند. عضویت یک خبرنگار در ارگانی غیردولتی ممکن است باعث آگاهی او از قضیه‌ای که ارگان مربوطه با آن درگیر است بشود، اما ارتباط او با آن ارگان ممکن است استقلال او را تهدید کند و موجه بودن آن برای مخاطب دشوار باشد. در بسیاری موارد تصمیم اخلاقی گرفتن به منزله‌ انتخاب میان صحیح و غلط نیست بلکه انتخاب میان دو امرکه هر دو درست به نظر می آیند باشد.

 

پس روزنامه نگاران چگونه می‌توانند تصمیم ‌های اخلاقی بگیرند؟ در وهله‌ اول در بعضی موقعیت ‌ها بهترین کار، اجتناب از روبرو شدن با آن‌ تنگناهای اخلاقی است. برای مثال خبرنگاران ممکن است تصمیم بگیرند که عضو هیچ گروهی نشوند و یا از پوشش دادن خبری در مورد گروه‌هایی که به آن تعلق دارند خودداری کنند. درموارد دیگر روزنامه نگار باید در جستجوی تعادل ِبهتر میان اصول متضاد باشد و همیشه در ذهن خود بیشترین اهمیت را به جستجوی حقیقت و خدمت به مردم بدهد.

 

 

 

تصمیم‌گیری اخلاقی

 

کارکنان برخی دفاتر خبری، ازافرادی که در رأس هستند تا رتبه های پایین تر دچار سردرگمی می‌شوند. هرگاه که مسئله یا مشکل غیر قابل حلی پیش ‌آید، مدیر ارشد تصمیم می‌گیرد که چه واکنشی باید صورت گیرد. امتیاز این شیوه سرعت عمل آن است ولی شیوه ای است مستبدانه. این شیوه برای روزنامه نگاران، در جهت تصمیم‌ گیری صحیح هنگامی که مدیر ارشد در دسترس نیست و آنها با مسئله‌ای روبرو هستند مفید واقع نمی شود. به همین دلیل بسیاری از اتاق‌های خبر فرآیندی برای تصمیم ‌گیری اخلاقی برمی‌ گزینند که حساب‌ شده ‌تر است و به همه‌ روزنامه نگاران کمک می‌کند تا در شرایط متفاوت قادر به تصمیم ‌گیری صحیح باشند.

نخستین قدم در این فرآیند مشخص کردن تنگنا است. بیشتر مردم می‌ دانند که چه موقع با سردرگمی اخلاقی روبرو هستند. آژیر خطر درونی به صدا در‌می‌آید. با روبرو شدن با موقعیتی خاص، این احساس پیش می‌آید که مشکلی د ر میان است. هنگامی که چنین می‌شود، ضروری است آن‌چه که شما را آزار می‌دهد مطرح کنید. چه ارزش‌هایی ممکن است مورد مصالحه قرار گیرند؟ چه موضوعات روزنامه نگاری در مخاطره است؟ اغلب میان هدف روزنامه نگاری و موضع اخلاقی تنش بوجود می آید. خبرنگاری که مطلبی کامل در اختیار دارد می خواهد هرچه زودتر پیش از آن‌ که فرد ِ دیگری به آن دست یابد، آن را چاپ کند؛ اما لازم است که عواقب احتمالی آن را نیز در نظر بگیرد. اگر معلوم شود که مطلب صحت ندارد چه باید کرد؟ روزنامه نگاران نباید ارزش‌های اخلاقی خود را برای به دست آوردن اهداف دیگری مثل شکست دادن رقیب، زیر پا گذارند.

قدم بعدی پس از تشخیص مشکل، جمع‌آوری اطلاعات بیشتر به منظو تصمیم ‌گیری بهتراست. سیاست‌ها و خطوط راهنمای اتاق اخباررا بررسی کنید و درباره‌ مسئله موجود با دیگران تبادل نظر کنید. از همکاران و ناظران در محل دفتراخبار شروع کنید ولی درآن جا متوقف نشوید. اغلب استفاده از نظرات دیگران،‌ کسانی که مستقیما در قضیه درگیر نیستند، اما درباره‌ شرایط موجود اطلاعاتی دارند، مفید واقع می‌شود.

توجه داشته باشید که برخلاف پزشکان، از روزنامه نگاران انتظار نمی‌رود که مطلقا به کسی آسیبی نرسانند. بسیاری از مطالب مهم و حقیقی، به احساسات و شهرت مردم صدمه خواهند زد. این مسئله اجنتاب‌ ناپذیراست، اما روزنامه نگاران با اجتناب از قرار دادن مردم در معرض خطرات غیرضروری تلاش می‌کنند تا میزان آسیب را به حداقل برسانند. باب استیل (4) که در موسسه‌ پوینتر(5) درباره اخلاق روزنامه نگاری تدریس می‌کند، به این پرسش علاقه ‌مند است که: "اگر نقش روزنامه نگار و موضوع مورد نظر جابجا می‌شد چه اتفاقی رخ می داد؟ در آن صورت چه احساسی داشتم؟"

مثلا تصور کنید خبرنگاری کارخانه‌ ای را پیدا کرده است که پسران زیر 12 سال روزی 10 ساعت و هفته ای 6 روز در آن کار می ‌کنند. و از نصف حد‌اقل حقوق مصوبه درآن کشورنیز کمتر دستمزد می‌گیرند. قانون اساسی، کارفرمایان را ازاستخدام افراد زیر 14 سال منع می‌کند و کار کردن بیش از 45 ساعت در هفته غیرقانونی است. یافتن این کارخانه به این معنا است که این خبرنگار مدرکی دال بر سوءاستفاده از کودکان دارد اما او پیش از چاپ یا پخش خبر، باید چه چیزهای بیشتری بداند؟

بیان نوشتن حقیقت درباره‌ این کارخانه مطمئنا عواقبی خواهد داشت که در نتیجه برخی آسیب‌ پذیر خواهند بود. هنگامی که با مطلبی از این نوع روبرو هستید تهیه‌ فهرستی از افراد و موسساتی که این مطلب ممکن است بر آنها تأثیر بگذارد و سپس بررسی این تأثیر مفید است. نوشتن داستان این کارخانه البته روی زندگی آن پسران مستقیما تأثیر خواهد گذاشت، اما این قضیه بر خانواده‌ آنها و صاحب کارخانه هم تأثیر خواهد داشت. با آگاهی از عواقب احتمالی، روزنامه نگاران می‌توانند برای ارایه‌ اطلاعات، جایگزین‌هایی را جستجو کنند تا مطلب بر اساس حقیقت بیان شود اما میزان آسیب ‌رسانی آن کاهش یابد. خبرنگار می‌تواند در مورد آن کارخانه از تصاویر کودکان بدون ذکر نام استفاده کند تا میزان ضرری را که چاپ این مطلب می‌تواند باعث شود کاهش دهد.  

 

این تنها یک نمونه از تصمیم ‌گیری روزنامه نگاری است که می‌تواند عواقب اخلاقی در پی  داشته باشد. سایر مسایل شامل نوع و محل قرار دادن گزارش و هم چنین لحن آن است. تأثیر مطلبی در صفحه‌ اول با تیتر درشت و تصویری بزرگ، به مراتب بیشتر از داستانی کوتاه در صفحات داخلی است. برنامه‌ تلویزیونی که پیش از پخش چندین بار درباره‌ آن تبلیغ شده تأثیری بیشتر و در نتیجه عواقب اخلاقی بیشتری خواهد داشت تا گزارشی که فقط یک ‌بار در میانه‌ اخبار پخش شود.

 

عبور از مراحل مختلف برای تصمیم ‌گیری‌های اخلاقی، روزنامه نگاران و ارگانهای خبری را در موقعیتی قرار می‌دهد که بتوانند آشکارا اقدامات خود را توجیه کنند. با توضیح این‌ که چه کاری و چرا انجام شده روزنامه نگاران می‌توانند اعتماد مردم را بیشتر جلب کنند و اعتماد افکارعمومی به آنها را موجه جلوه دهند.

 

اتاق‌های خبری که به تصمیم ‌گیری‌های اخلاقی بها می‌دهند مطمئنا این موضوعات را پیش از این که تنگنایی به وجود آید مورد بحث قرار می‌دهند. برخی اتاق‌های خبر جلسات متعددی برای بحث درباره‌ موقعیت‌هایی فرضی برگزارمی‌کنند. روزنامه نگارانی که با ذهنی باز، شنیدن را تمرین می‌کنند و احساسات خود را در کنترل دارند و از انعطاف ‌ناپذیری درباره‌ دیدگاه ‌‌شان خودداری می‌کنند قادر خواهند بود که در هنگام رودررویی با موضوعی اخلاقی این مهارت‌ها را به کار گیرند.

 

مجموعه‌ قوانین کردارشناسی

 

انجمن‌ها و فدراسیون‌های روزنامه نگاری در سراسر جهان مجموعه‌ قوانینی اخلاقی به وجود آورده اند تا عملکرد روزنامه نگاران عضو خود را هدایت نمایند. قوانین اخلاقی می‌توانند همه چیز، از دزدی ادبی تا امور شخصی و از اصلاحات تا امور محرمانه را پوشش دهند. برخی از این قوانین خلاصه و مختصر هستند در حالی ‌که برخی دیگر طولانی و با جزییات کامل. کلود- ژان برتران (6) استاد دانشگاه موسسه‌ مطبوعاتی فرانسه (7) در پاریس، قوانین اخلاقی بسیاری از کشورها را بررسی کرده و می‌گوید که سه عامل اصلی در بیشتر آنها مشترک است:

 

·        ارزش‌های بنیادین، از جمله احترام به زندگی و همبستگی انسانها؛

·   ممنوعیت‌های بنیادین از جمله دروغ گفتن، باعث آزار بی‌جهت شدن و یا تصاحب آنچه که به دیگری تعلق دارد؛

·        رعایت اصول روزنامه نگاری مانند دقت، انصاف ،عدالت و استقلال.

 

رعایت این اصول گاهی طبیعتا داوطلبانه است بدون این ‌که عواقب خاصی برای عدول از آنها وجود داشته باشد. اما انتظار می‌رود که همکاران و کارمندان، روزنامه نگارانی را که رفتار غیراخلاقی داشته اند مسئول بدانند. در بعضی کشورها هیئت‌های مطبوعاتی، شکایت علیه روزنامه نگاران را می‌شنوند و می‌توانند برای تصحیح اشتباهات توصیه هایی داشته باشند. مجلات سنجش روزنامه نگاری هم از طریق نشان دادن رفتار غیراخلاقی روزنامه نگاران، عملکردی اصلاحی دارند. بعضی ازارگانهای خبری کارمندی دارند که معمولا "میانجی" خوانده می‌شود. این فرد به دنبال اشتباهات و خطاهای اخلاقی می‌ گردد و به عنوان نماینده‌ مردم در دفتر خبری است.

 

در کشورهایی که روزنامه نگاران باید عضو اتحادیه و یا موسسه‌‌ای باشند، اصول اخلاقی اغلب ضمانت اجرایی هم دارند. برای مثال موسسه‌ روزنامه نگاران استرالیایی (8) کمیته‌ای قضایی دارد که اتهام‌ های مطرح شده علیه روزنامه نگاران درباره‌ رفتار غیراخلاقی را بررسی می ‌کند و روزنامه نگاری که خطاکار شناخته شود ممکن است توبیخ، جریمه و یا حتی از روزنامه اخراج شود.

 

ضوابط رفتاری

 

علاوه بر اصول اخلاقی بین‌المللی و منطقه‌ای، بسیاری از ارگانهای خبری دارای اصول رفتاری و استانداردهای حرفه‌ای هستند و از روزنامه نگاران خود انتظار دارند تا آن اصول را رعایت کنند. این اصول می‌تواند بیانگر اعمال و فعالیت‌هایی باشد که توصیه یا منع شده و یا نیاز به تأیید مدیریت دارند.

 

بسیاری از ارگانهای خبری آنچه که روزنامه نگاران در هنگام کار و یا خارج از آن می‌توانند انجام دهند را محدود می‌کنند. دلیل اصلی این محدودیت‌ها حفظ اعتماد مردم نسبت به ارگانهای خبری است. ارگانهای خبری ممکن است آشکارا به خبرنگاران و عکاسان بگویند که نمی‌توانند از مردم بخواهند برای گزارش آنها کاری انجام دهند که در شرایط عادی آن کار را انجام نمی‌ دهند و سپس اخبار مخدوشی را به مردم ارایه دهند. خبرنگاران ممکن است اجازه‌ پنهان کردن هویت خود برای تهیه گزارش را نداشته باشند، مگر این که کسب چنین اطلاعاتی برای جامعه منافع آشکاری داشته باشد و هیچ راه دیگری برای به دست آوردن اطلاعات وجود نداشته باشد. یک ایستگاه تلویزیونی ممکن است مشخصا استفاده ازدوربین مخفی یا ضبط پنهانی را در به دست آوردن اخبار ممنوع اعلام کند، مگر آن که مدیر مسئول به دلیل نفع عموم جامعه اجازه‌ این کار را بدهد.

 

با پیدا شدن عکاسی دیجیتال، استانداردهای جدیدی درباره‌ منع دستکاری عکس و یا ویدیو به نحوی که باعث گمراهی مخاطبان شود، افزوده شده است. چندین واقعه‌ بسیار مهم موجب به وجود آمدن این سیاست‌های جدید شد، ازجمله، عکسی که روی جلد مجله‌ نشنال جیوگرافی (9) در سال 1980 چاپ شد که با استفاده از تکنولوژی دیجیتال، اهرام معروف شهر جیزا در مصر(10) را به یکدیگر نزدیک تر نشان می داد.

 

بسیاری از اصول و ضوابط  دفاتر خبری مربوط به موضوعاتی مربوط به استقلال روزنامه نگاری می‌شود. ممکن است خبرنگاران به منظور جلوگیری از بروز تضاد منافع، از داشتن سهام یا منافع شخصی در شرکت‌هایی که تحت پوشش خبری آنهاست منع شوند. روزنامه نگاران ممکن است اجازه‌ داشتن دیدگاه خاص اجتماعی درباره‌ یک موضوع سیاسی و یا حمایت آشکار ازنامزدی برای مقامی خاص را نداشته باشند. ارگان خبری ممکن است روزنامه نگاران را از داشتن روابط کاری - اقتصادی با هرگونه منبع خبری منع کند و یا در خارج از سازمان، مانع از انجام هرگونه کاری در مقابل دریافت پول شود، مگر این که توسط مدیر مربوطه تأیید شود.

 

سیاست اخلاقی روزنامه‌ آزاد دیترویت (11)، که روزنامه‌ای آمریکایی در ایالت میشیگان (12) است به گونه‌ای کاملا مشخص بیان می‌کند که روزنامه مجاز است چه کاری را انجام دهد و چه کاری را خیر. این قوانین می‌گوید که برای دریافت خبر نباید پولی به منابع خبری پرداخت شود و منابع خبری اجازه‌ بررسی مطلب پیش از چاپ آن را ندارند. بنگاه سخن ‌پراکنی کانادا (سی‌بی‌سی) (13) کتاب مبانی استاندارد مفصلی دارد که می‌گوید کارمندان باید از پذیرش هرگونه هدیه که ممکن است بر تصمیم ‌گیری سی ‌بی ‌سی تأثیر گذارد سرباز زنند؛ فقط هدایای ناچیز به نشانه‌ حسن‌نیت یا میزبانی، که در طی روابط عادی کاری ارایه شده را می‌توان پذیرفت. کارمندان سی ‌بی ‌سی نباید پیشنهاد سفر یا اقامت مجانی به منظور پوشش خبری ِ مطلبی را بپذیرند.

 

امکان اجتناب از همه‌ درگیری‌های احتمالی وجود ندارد اما روزنامه نگاران باید متوجه باشند که رفتار آنها می‌تواند انعکاس بدی بر سازمان خبری آنها داشته باشد. هنگامی که آنها احساس می‌کنند که احتمال بروز کشمکشی وجود دارد باید مدیر گروه خود را مطلع سازند. خبرنگاری که ارتباط شخصی با گزارشی را دارد، می‌تواند تقاضا کند تا همکار دیگری آن گزارش را تهیه کند. نحوه‌ کار بسیاری از ارگانهای خبری این است که از خبرنگاران ‌شان می‌خواهند در گزارش‌های ‌شان روابطی که سبب تضاد منافع می‌شوند را آشکار کنند، حتی اگر واقعا چنین روابطی وجود نداشته باشد.

 

ضوابط چگونگی رفتارو عملکرد، مشخصا اسناد داخلی در یک روزنامه و یا دفاتر خبری هستند اما ارگآنهای خبری آنها را بیش از حد در تارنما‌های خود منعکس می کنند تا مردم بدانند چه انتظاری می توانند داشته باشند و بتوانند روزنامه یا ایستگاه خبری را در صورت نقض استاندارد‌های خود مورد سوال قرار دهند.  

 

معیارهای اجتماعی

 

ارگانهای خبری اغلب با تضادی میان استانداردهای جامعه و قابل انتشار بودن اخبار روبرو هستند؛ حل چنین مشکلی نیازمند تصمیم ‌گیری اخلاقی است. تصور کنید که یک مقام منتخب هنگام صحبت درباره‌ یکی از اعضای گروه مخالف، ناسزایی نژادی به کار برده است. بعضی روزنامه‌ها ممکن است دقیقا کلماتی که آن مقام به کار برده را به چاپ برسانند و بقیه ممکن است چند کلمه و به دنبال آن چند نکته از سخنان او را به کار برند بدون آن که کاملا از او نقل قول کنند.  برخی دیگر از روزنامه‌ها ممکن است فقط گزارش ‌دهند که آن مقام هنگام صحبت، از کلماتی توهین‌آمیز استفاده کرده است. سردبیران روزنامه‌ها بر اساس برداشت خود از تحمل خوانندگان‌شان، راه حل‌های گوناگون انتخاب خواهند کرد. اما گاهی آنها تصمیمی را به اجرا در می‌آورند که می‌دانند سبب رنجش برخی خوانندگان‌شان خواهد شد. سردبیران هنگام انتخاب عکس‌ها و یا ویدیویی شوکه‌ آور که ممکن است خوانندگان، آنها را ناخوشایند بیابند با همین مشکل روبرو هستند، اما احتمالا چنان انتخابی، بهترین راه برای بیان گزارشی مهم است.

 

به منظور کاهش گزند چنین انتخابی، اکنون بسیاری از مدیران خبری دلیل انتخاب خود را یا در خود مطلب و یا در یادداشت سردبیر که در حاشیه‌ گزارش چاپ می‌شود توضیح می‌دهند. مثلا تصویر مادری که بدن تحلیل ‌رفته‌ پسر خود را در آغوش دارد که در اثر گرسنگی جان سپرده است، مطمئنا ناراحت‌کننده است. به جای انتظار برای دریافت تلفن‌های افراد خشمگین و پاسخ دادن به شکایت آنان، می‌توان در یادداشت سردبیر ذکر کرد که این تصویر بسیار گویا تر از کلمات در بیان رنج انسان ها در اثر قحطی است. روزنامه نگاران با توضیح تصمیمات خود به مردم، اصل راهنمای حرفه‌ خود یعنی مسئولیت ‌پذیر بودن را در عمل به اجرا می گذارند.

 

موضوعات قانونی

 

ماده‌ 19 منشور سازمان ملل متحد (14)، شالوده‌ استانداردهای بین‌المللی درباره‌ رسانه‌های خبری است که می‌گوید:  

 

      همه انسان ها  از حق آزادی عقیده و بیان برخوردارند؛ این حق شامل آزادی برای داشتن هر عقیده ای بدون دخالت در آن و نیز حق پی گیری، دریافت و انتشار اطلاعات از طریق هر رسانه ممکن بدون در نظر گرفتن مرزی برای انجام آن می باشد.

 

کشورهایی که عضو سازمان ملل هستند متعهدند که از این منشور و از جمله ماده‌ 19 آن پاسداری کنند، اما این مسئله نتوانسته مانع بعضی کشورها در تحت فشار قراردادن رسانه‌های خبری خود و یا سد کردن راه دسترسی به اخبار بین‌المللی شود. در مواردی، روزنامه نگاران در تلاش برای انجام وظیفه خود، کشته، زندانی و یا تبعید شده‌اند.

 

دانیلو آربیلا (15) عضو انجمن مطبوعاتی اینتر آمریکن (16) و بوسکوئدا (17) در اروگوئه می‌گوید بهترین قانون مطبوعات، عدم وجود قانون به طور کلی است. او می‌گوید در جهانیِ ایده‌آل، قانون‌ِ حاکم بر آزادی مطبوعات، بیش از یک یا دو صفحه نخواهد بود، "صفحاتی که حاوی کلمات واضح و صادق در منع هرگونه تلاش برای مهار آزادی بیان هستند." لازم نیست بگوییم که دنیا محل ایده‌آلی نیست. قوانین مربوط به مطبوعات در سراسر جهان آن چنان متفاوتند که نمی‌توان همه‌ آنها را خلاصه کرد. بعضی کشورهای آزاد، قوانینی برای اطمینان دادن به روزنامه نگاران در مورد دسترسی به اطلاعات عمومی دارند، در حالی‌ که سایرکشورها، انتشار و پخش اطلاعات را محدود می‌کنند. در بعضی کشورها، ذکر نام قربانی یک جنایت جنسی و یا بیان هویت نوجوان متهم به اعمال خلاف، ممنوع است. حتی در داخل کشوری ممکن است قوانین محلی مختلفی وجود داشته باشد درباره‌ مسایلی نظیر این که آیا می‌توان یک روزنامه نگار را وادار به ذکر نام یک منبع محرمانه یا یادداشت‌های خبری در یک دادگاه قانونی کرد یا خیر؛ همچنین تحت چه شرایطی این عمل انجام ‌پذیراست؟ کافی است بگوییم که روزنامه نگاران باید از قوانینی که در کشور محل کارشان جاری است و نیز از تلاش‌هایی که برای لغو قوانین محدود کننده در حال انجام است، آگاه باشند.

 

یکی از رایج ‌ترین موضوعات قانونی که روزنامه نگاران با آن روبرو هستند تهمت یا افترا است. در ایالات متحده، افترا اساسا بیانی است نادرست درباره‌ کسی که هویت او قابل تشخیص است و این بیان می‌تواند به شهرت آن فرد لطمه وارد سازد. هنگامی که چنین گفته ای منتشر شود، "تهمت" خوانده می‌شود و آن ‌گاه که پخش شود "تهمت زدن" است، اما معیارهای اصلی مشابه هستند. به طور کلی اگر بیانیه ای صحت داشته باشد نمی‌تواند تهمت محسوب شود. بنابراین روزنامه نگاران باید به طور مستقل اطلاعات منابع خود را، در صورتی که باعث هتک حرمت کسی می‌شود، به ثبوت برسانند.

 

در حالی که فناوری جدید، روش‌های کار روزنامه نگاران را تغییر می‌دهد، قوانین مطبوعاتی، مورد بررسی مجدد قرار می‌گیرند. در وهله‌ اول سوال‌هایی وجود دارند نظیر: آیا خبرنگاران اینترنتی باید از همان حقوق و حمایت‌های روزنامه نگاران سازمان های رسمی برخوردار باشند؟ آیا همان امتیازات باید شامل وبلاگ ‌نویسان اینترنتی هم بشود؟ احتمالا این سوال ها برای مدتی بی ‌پاسخ خواهند ماند.

 

روزنامه نگاران مسلما ملزم به رعایت قوانین دیگری نیز هستند که شامل سایر افراد آن کشور می‌شود، مثل قوانین مربوط به حریم خصوصی افراد. روزنامه نگاری که در پی کسب اطلاعات است نمی‌تواند وارد ملک خصوصی افراد شود، نمی‌تواند بدون اجازه، مدارکی را به دست آورد یا مبادرت به استراق سمع کند و درعین حال انتظارعواقب قانونی نیز نداشته باشد. سازمان خبری ممکن است به این نتیجه برسد که گزارشی خاص دارای چنان اهمیتی است که ارزش به خطرافتادن و انجام عمل غیرقانونی را دارد، اما چنین تصمیمی باید به اتفاق و با دقت توسط مدیریت، ویراستاران و خبرنگاران اتخاذ شود.

 

 

 

Declaration of Chapultepec1.

John Hersey2.

U.S. Society of Professional Journalists3.

Bob Steele4.

Poynter Institute5.

Claude-Jean Bertrand6.

University of Paris’s French Press Institute7.

Australian Journalists Association8.

National Geographic9.

Giza in Egypt10.

Detroit Free Press11.

Michigan12.

Canadian Broadcasting Company (CBC)13.

Article 19 of the United Nations Charter14.

Danilo Arbilla15.

American Press Association16.

17-Búsque