14 آوريل 2008

مقدمه: راهنمای روزنامه نگاری مستقل

روزنامه نگاری هم یک شغل و هم یک فن است ، چرا که روزنامه نگاران از مهارت های تخصصی بهره می گیرند و پای بند به معیارهای خاصی هستند.. بنابراین چه چیزی روزنامه نگاری را از شغل های دیگر مانند پزشکی یا حقوق، که آنها نیز می توانند به همین شکل تعریف شوند، متمایز می سازد؟ شاید، بارزترین تفاوت بین روزنامه نگاری و شغل های دیگر، نقش خاصی است که رسانه های خبری در یک جامعه آزاد ایفا می کنند.

مطبوعات آزاد همواره نقش اکسیژن را برای دموکراسی داشته اند، چراکه هیج یک بدون دیگری امکان حیات ندارند. نویسنده سیاسی فرانسوی، الکسی دو توکویل(1)، نیز در هنگام دیدار خود از آمریکا در حدود دویست سال پیش نیز همین نقش و اهمیت را برای مطبوعات قایل شده است. اوچنین نوشت، "بدون دموکراسی نمی توان روزنامه های واقعی داشت، و بدون روزنامه، دموکراسی ممکن نیست." از آن زمان تا کنون، صحت این بیان ساده در بسیاری از کشورها در سرتاسر دنیا به اثبات رسیده است.  انواع دموکراسی، تثبیت شده یا نوپا، به رضایت و موافقت شهروندان آگاه وابسته اند، و رسانه های خبری منبع اصلی کسب آگاهی هستند که مردم برای تبیین حکومت بر خود لازم دارند.

برای تضمین این امر که روزنامه نگاران می توانند این اطلاعات را به مردم ارایه دهند، بسیاری از کشورها حمایت های حقوقی برای مطبوعات آزاد در نظر گرفته اند. برای مثال، در ایالات متحده، روزنامه نگاری تنها حرفه ای است که در قانون اساسی مشخصا از آن نام برده شده است، و در این زمینه تصریح می کند که: "کنگره نباید هیچ قانونی را تصویب کند ... که آزادی بیان یا آزادی مطبوعات را محدود سازد." همان گونه که توماس جفرسن، سومین رییس جمهور ایالات متحده، در سال 1787 نوشت، "با در نظر گرفتن اینکه اساس دولت ما بر حق رای و نظر مردم استوار است، اولین هدف باید حفظ این حق باشد؛ و اگر این تصمیم به من واگذار می شد  که آیا دولت بدون روزنامه داشته باشیم، یا روزنامه بدون دولت، لحظه ای هم در انتخاب گزینه دوم درنگ نمی کردم."

روزنامه نگاران در یک جامعه آزاد نه تنها از حمایت های حقوقی مشخصی بهره می برند، بلکه مسئولیت هایی نیز دارند. در برخی از کشورها، این مسئولیت ها به وضوح مشخص شده، و در برخی دیگربه طور تلویحی بیان شده اند. ولی آنها تقریبا در همه موارد، مفهوم واحدی را می رسانند: روزنامه نگاران برای مطلع ساختن شهروندان،مسئولیت دارند اطلاعاتی را ارایه دهند که دقیق بوده و با حفظ بی طرفی، و مستقل، و بدون نفوذ عوامل تاثیرگذار خارجی گزارش شده باشند.

در جوامع آزاد سرتاسر جهان، رسانه های خبری نقش دیگری نیز به عنوان ناظران فعالیت های قوای سیاسی و قضایی حکومت بر عهده گرفته اند .برای تضمین این امر که اکثریت حاکم نتواند حقوق اقلیت را پایمال کند، آنها اقدام به پاسداری از دموکراسی با در اختیار گذاشتن خود به عنوان صدای کسانی که وسیله ای برای بیان ندارند نموده اند. فینلی پیتر دون (2)، نویسنده و طنزپردازآمریکایی قرن نوزدهم، زمانی چنین اظهار داشت که وظیفه خبرنگار "تسلی دادن به رنج کشیدگان و پریشان ساختن راحت طلبان است." اما نقش اصلی روزنامه نگاری در جامعه ای آزاد طی نسل ها  تغییری نکرده است. زمانی که در پایان قرن بیستم، گروهی مستقر در آمریکا به نام کمیسیون روزنامه نگاران علاقه مند، اقدام به نظرسنجی از روزنامه نگاران درباره ویژگی حرفه ای آنها کردند، به این تفاهم مشترک رسیدند که: "هدف اصلی روزنامه نگاری ارایه اطلاعاتی دقیق و موثق است که شهروندان برای فعالیت در جامعه ای آزاد به آن احتیاج دارند."

این کتابچهً راهنما مقدمه کوتاهی در مورد مبانی اساسی روزنامه نگاری، به همان روشی که در نظام های آزاد به کار برده می شود، عرضه می کند – شیوه ای از روزنامه نگاری که تلاش دارد بر واقعیت متکی باشد نه بر نظر شخصی. عقاید جایگاه خاص خود را دارند، ولی در روزنامه هایی که کار ویراستاری به بهترین وجهی در آنها صورت می گیرد، عقاید به ستون مربوط به سرمقاله و یا ستون های مربوط به اظهار نظرها توسط (نویسنده میهمان) محدود می شوند. این شیوه روزنامه نگاری روشی است که خود من برای بیش از 20 سال به عنوان گزارشگر و ویراستار به آن عمل کرده ام، و روشی است که اکنون در محیط های حرفه ای کار در ایالات متحده و در سرتاسر جهان تدریس می کنم. هدف من این است که راهنمای مفید و عملی ارایه دهم تا تمام روزنامه نگاران را قادر سازد بهتر به جوامعی که در آن فعالیت دارند، خدمت کنند.

]دبورا پاتر(Deborah Potter) مدیر اجرایی آزمایشگاه خبر(www.newslab.org) است. آزمایشگاه خبر، مركز اطلاع رسانی اینترنتی برای خبرنگاران واشنگتن دی سی (Washington DC) است كه در سال 1998 توسط او تاسیس شد. وی به عنوان هیئت علمی در "موسسه پوینتر"(Poynter Institute) و "دانشگاه آمریكایی" (American University) به تدریس دوره ی خبرنگاری پرداخته و مدیر اجرایی سابق بنیاد مدیران خبری رادیو تلویزیون  بوده است. پاتر پیش گام در بر پایی كارگاه هایی برای خبرنگاران اتاق های خبردر سراسر ایالات متحده و دنیا به شمار می رود. او مقاله نویس برجسته ای است كه درباره خبر رسانی برای آمریكن ژورنالیسم رویو(American Journalism Review) مقاله می نویسد و نیز "راهنمایی برای دست اندرکاران خبری"( Ready, Set, Lead: A Resource Guide for News Leaders) را نگاشته است. پاتر بیش از 20 سال در بخش اخبار تلویزیونی اشتغال داشته و 16 سال از این مدت را گزارشگر شبكه های اخبار سی بی اس (CBS) و سی ان ان (CNN) بوده است و اخبار مربوط به كاخ سفید، وزارت امور خارجه، كنگره، سیاست های ملی و مسایل محیط زیست را پوشش داده است. وی همچنین مجری مجموعه (In the Prime) تلویزیون پی بی اس (PBS) بود. وی مدرک کارشناسی خود را از دانشگاه كارولینای شمالی در چپل هیل (Chapel Hill) دریافت نمود و دوره کارشناسی ارشد را در دانشگاه امریكن به پایان رسانید.[