02 جون 2008

کوهنورد آمریکایی در پاکستان و افغانستان مدرسه می سازد

نویسنده: افضل خان

یک کوهنورد آمریکایی که پس از عدم موفقیت در صعود به دومین قله بلند جهان، جانش توسط روستاییان کوهستان کاراکورام پاکستان نجات یافته بود، این محبت آنها را با ساخت مدارسی در شمال افغانستان و شمال شرقی پاکستان جبران می کند.

گرگ مورتنسن، در سال 1993 پس از عدم موفقیت در صعود به قله 8,611 متری گودوین- آستن یا K2، دومین قله مرتفع جهان، بدون داشتن هیچ غذایی در کوهستان های یخچالی بالتورو گم شد.

روستاییان دهکده کورفه او را پیدا کرده و تا بازیافتن سلامتی اش از او پرستاری کردند. 5 نفر از از اعضای این تیم 12 نفره هنگام تلاش برای صعود به قله گم شدند. 2 نفر از این کوهنوردان توانستند به قله صعود کنند. مورتنسن در 600 متری قله مجبور به بازگشت شد. صعود به قله کوه گودوین آستن به دلیل شیب تند آن، مشکل تر از صعود به قله اورست، مرتفع ترین قله جهان، می باشد.

مورتنسن طی دورانی که در دهکده اورفه بهبود می یافت، متوجه شد که این دهکده هیچ مدرسه ای ندارد و کودکان درس های خود را با یک تکه چوب برای روی ماسه های کنار یک آبگیر می نویسند. آموزگار کودکان نیز در دهکده کورفه و دهکده همسایه آن درس می داد، زیرا اهالی کورفه به تنهایی نمی توانستند حقوق او را که معادل یک دلار در روز بود، پرداخت کنند.

مورتنسن پس از بهبود یافتن به رییس دهکده گفت که روزی به کورفه بازخواهد گشت و برای کودکان آنجا یک مدرسه خواهد ساخت. او در سال 1996 به قول خود عمل کرد و تا کنون 54 مدرسه دیگر نیز در شمال پاکستان و شمال شرقی افغانستان ساخته است که 527 آموزگار را استخدام کرده و بیش از 2,200 دانش آموز در آنها مشغول درس خواندن هستند.

پس از زمین لرزه عظیمی که در اکتبر 2005 در منطقه کشمیر رخ داد، مورتنسن به ساخت بیش از 30 مدرسه خیمه ای کمک کرد. زمین لرزه به 55 مدرسه ای که مورتنسن پیش از آن ساخته بود، آسیبی نرساند.

خاطرات کوهنوردی مورتنسن، دست وپنجه نرم کردن او با مرگ و فعالیت های آموزشی بشردوستانه او در کتابش با نام "سه فنجان چای" که یکی از پرفروش ترین کتاب ها در ایالات متحده است، ذکر شده است.

مورتنسن پرستار سابق ارتش ایالات متحده در آلمان بوده و والدین او در تانزانیا مبلغان مسیحی بوده اند. اولین کمک مالی برای مدرسه کورفه به مبلغ 100 دلار از جانب تام بروکاو، گوینده اخبار سابق تلویزیون، بود که او نیز مانند مورتنسن در داشگاه داکوتای جنوبی درس خوانده و در آنجا تحت نظر همان مربی مورتنسن، فوتبال بازی می کرد. دومین کمک مالی نیز از جانب دانش آموزان یک مدرسه ابتدایی در ویسکانسین بود که مادر مورتنسن مدیر آن است. این دانش آموزان طی طرحی به نام "جمع آوری پول برای پاکستان"، 623.45 دلار به مدرسه مورفه کمک کردند.

اولین کمک مالی بزرگ زمانی بود که جین هورنی، دانشمند- بشردوست آمریکایی سوییسی تبار، 12.000 دلار کمک کرد. او از پیشگامان تکنولوژی ارتباطات در سال های نخستین آن و از کوهنوردان مشتاق در صعود به کوهستان های هیمالیا و کاراکورام بود و پس از آن نیز در سال 1997 و پیش از مرگ، یک میلیون دلار به موسسه آسیای مرکزی، یک سازمان غیرانتفاعی، بخشید. هورنی موسس این موسسه بود و اکنون مورتنسن اداره آن را بر عهده دارد.

چاپ مقاله ای در مورد فعالیت های آموزشی مورتنسن بر روی جلد مجله Parade به جمع آوری بیش از یک میلیون دلار کمک از جانب خوانندگان این مجله برای موسسه آسیای مرکزی کمک کرد. این کمک های مالی سبب شد که موسسه بتواند با استخدام پرسنل بومی، پروژه ساخت مدارس را با سرعت هرچه تمام تر پیش ببرد.

مورتنسن اکنون در منطقه بالتیستان یک قهرمان است و روستاییان او را "دکتر" صدا می کنند، زیرا او اغلب با استفاده از تجربیات پرستاری خود به مراقبت از بیماران می پردازد. پس از حملات تروریستی 11 سپتامبر 2001، زنان دهکده هر یک تعدادی تخم مرغ را که برای آنها بسیار ارزشمند بود، برای مورتنسن آوردند و از او خواستند که آنها را نزد خواهرانشان در "دهکده" نیویورک ببرد.

علیرغم تلاش های مورتنسن در ساخت مدرسه، همه مردم از او استقبال نکردند.

در یک مورد یک روحانی شیعه از یکی از روستاهای بالتیستان، فتوایی – یک فرمان مذهبی – صادر کرد که در آن مورتنسن را کافر و نالایق برای تدریس به کودکان، خصوصاً دختران، نامیده بود. گرچه یک روحانی ارشد از یک روستای دیگر در این زمینه مداخله کرده و این فتوا را برای تایید نهایی به قم، مرکز آموزش مذهب شیعه در ایران، فرستاد.

چند ماه بعد پاسخ در یک جعبه قرمز مخملی آمد. شورای روحانیون شیعه بالتیستان این جعبه را باز کرد و در کاغذ پوستی موجود در جعبه نوشته شده بود که قم هیچ ایرادی در تعلیم کودکان – شامل دختران توسط مورتنسن نمی بیند. در این اعلامیه همچنین نوشته شده بود که در اسلام آموزش دختران و پسران تشویق شده است و در قرآن فراهم کردن چنین کمک های ارزشمندی توسط یک غیرمسلمان نهی نشده است.

مورتنسن گفت که از آن به بعد او در منطقه کاملاً احساس امنیت کرده و مورد استقبال قرار گرفته است. او در مناطق دورافتاده دشت های واخان در استان بدخشان در شمال شرقی افغانستان نیز هشت مدرسه ساخته است.

گرچه پس از حملات تروریستی 11 سپتامبر 2007، سفارت ایالات متحده در مورد ناامنی سفر به این مناطق هشدار داد، اما مورتنسن مرتباً از دفتر مرکزی موسسه آسیای مرکزی در بوزمان، مونتانا، به این مناطق سفر می کند. حتی یک بار همسر و دختر جوان او نیز با او به کورفه رفتند که به گفته مورتنسن، زنان دهکده با همسر و دختر او مانند "ملکه" و "شاهدخت" رفتار کردند.

مورتنسن هم اکنون در حال سفر در ایالات متحده برای معرفی و تبلیغ کتاب "سه فنجان چای" می باشد. عنوان این کتاب برگرفته از مکالمه ای است که او سال ها پیش با رییس دهکده داشته است.

مورتنسن به یاد می آورد که در دهکده "نخستین باری که شما با یکی از اهالی بالتیستان چای [چای سبز با نمک و کره گاو کوهان دار] می نوشید، یک غریبه محسوب می شوید. بار دومی که با شما چای می نوشند، شما یک میهمان عزیز هستید و بار سومی که با آنها چای بنوشید، عضوی از خانواده محسوب می شوید."

افضل خان یک خبرنگار ویژه دفتر برنامه های اطلاعات بین المللی است. این مقاله نخستین بار بر روی تارنمای usinfo.state.gov قرار گرفت.