09 می 2008

انرژى پاك براى فردا

پرزیدنت بوش در حال سخنرانی درباره انرژی، در آزمایشگاه طرح های سلول سوختی کالیفرنیا.(© AP Images)

نوشته: Paula Dobrainsky

جهان به انرژى پاك و ، ا ز لحاظ هزينه ، منطقى نيازمند است تا رشد اقتصادى ، توسعه و دموكرا سى را بدون آسيب رساندن به محيط تامين كند .

ايالات متحده هم اكنون با اين چا لش از طريق تكنولوژيهاى دگرگون ساز ،خلاقيت سرمايه گزارى پيشرو و حمايت از ابتكارات منطقه اى در دنياى در حال توسعه، رو بروشده است .

پاولا دوبرانسكي، معاون وزير خارجه در مسائل جهانى و دموكراسى است. تامين دسترسى به منابع فراوان،از لحاظ اقتصادى باصرفه ، پاك و مداوم انرژى ، بدون ترديد يكى از بزرگترين چالش ها يى است كه جهان مدرن با آن مواجه شده است . دولت ايالت متحده و بخش خصوصى آمريكا و سازمان هاى غير دولتى از طريق بهره ورى از مسابقه طولانى تحقيقات انرژى پاك به منظور تكوين تكنولوژى هاى دگرگون ساز كه وابستگى ما را به نفت كم رنگ خواهد نمود و منافع دامنه دار براى كل جهان خواهد داشت ، در جريان روياروئى با اين دغدغه بزرگ هستند . در مقابله با چالش انرژى ، ايالات متحده براى رسيدن به امنيت انرژى ، كاهش فقر ، كم كردن آلودگى زيان آور هوا و تغييرات ا قليمى سرگرم كار و تلاش است . اين تلاشها معمولا جوامع خود مختار را از طريق ايجاد فرهنگ دموكراسى در سطح توده مردم ، تقويت خواهند كرد .

چالش انرژى

تقريبا روزى نمى گذرد كه در آن خبرى مربوط به انرژى در صدر اخبار نباشد . هرجا كه رهبران جهانى گرد هم مى آيند ، انرژى يكى از مهمترين موضوعات مورد بحث است . از ملاقات سران در سال 2002 تحت عنوان ” تداوم توسعه “ تا ملاقات سران G8 ( گروه هشت در گلن ايگل ) در سال 2005 و تشكيل كميسيون " تداوم توسعه سازمان ملل در سال 2007 " ، انرژى مركزى ترين و مهمترين موضوع مورد بررسى بوده است . و همه اين اقدامات به دلائل درستى انجام گرفته ا ست . قطع مكرر عرضه نفت و قيمتهاى افزايش یا بنده آن همواره بر تصميم گيريهاى روز به روز ما در باره اينكه چگونه به خودرو هاى خود سوخت مى رسانيم ، خانه هايمان را گرم مى كنيم و انرژى تجارت هايمان را تامين مى كنيم سايه انداخته است . علاوه بر اين حدودا دو ميليارد نفر كه تقريبا يك سوم جمعيت جهان را تشكيل ميدهند به سرويسهاى انرژى مدرن كه براى رساندن مدارس به قرن 21 ، راه اندازى صنايع ، جا بجايى آب و ترقى توليد محصولات براى تامين نور ، گرم كردن و يا سرد كردن امكانات بهداشتى ، درمانى ، دسترسى ندارند .

اهداف كلى و جامع امنيت انرژى و رفع فقر نيز با نياز به كم كردن آلودگى آسيب رسان هوا و تغييرات آب و هوائى ناشى از آن ارتباطى تنگاتنگ دارد . سازمان بهداشت جهانى برآورد كرده است كه هر روز ، حدود 4400 نفر در اثر آلودگى هواى داخل خانه ها مى ميرند كه بسيارى از آنها مربوط به پخت و پز ناسالم و روشهاى گرم كردن نامناسب است .

برای تكميل كردن تكنولوژى هاى انرژى پاك و ارزان تر از نظر ايالات متحده آمريكا ، بهترين راه براى پيشبرد امنيت انرژى و كمك به توسعه ملتها همزمان با محافظت از محيط زيست و بهبود سلامت عمومى ، پيش بردن تكنولوژى هاى پاك با صرفه است . ما به يك بينش وسيع و متنوع كه شامل انرژى مرسوم ، پيشرفته و تجديد پذير باشد و تكنولوژى هاى راندمان انرژى نيازمنديم .

دولت ايالات متحده غالبا ضمن همكارى با بخش خصوصى ، در داخل كشور و در سطح جهانى بدنبال رشته تكنولوژى هايى است كه بايد به صورت افزايش يا بنده اى در نيمه دوم اين قرن گسترش يابند . اين تكنولوژيها شامل : سوختهاى زيستى جديد از محصولات غير خوراكى ، تكنولوژى ذغال سنگ پاك ، تجارى نمودن اتومبیلهاى هايبريد ، تكنولوژى سلولهاى سوخت هيدروژن ، سيستمهاى هسته اى با راندمان بالاتر و مقاوم به تكثير و تكنولوژى فوزيون ا ست . و ا ينها تازه خطوط كلى مساله بشمار مى روند . پرزيدنت جورج بوش در سخنرانى خود در ژانويه 2006 خطوط اصلى يك استراتژى براى كاهش وابستگى آمريكا به نفت را مطرح كرد . در طرح ” انرژى پيشرفته “ رئيس جمهور ، پيشنهاد شده است كه بودجه تحقيقات انرژى پاك در وزارت انرژى آمريكا به نسبت 22 درصد افزايش يابد كه ا ين افزا يش شامل سرمايه گذارى بيشتر در تكنولوژى هاى خورشيدى و بادى و ايجاد نيروگاههائى با سوخت ذغال سنگ با ا نتشار صفر ، تكنولوژى هسته اى پاك و اتانول خواهد بود . مساله مهم آن ا ست كه ما نه فقط تكنولوژى هاى پاك انرژى را توسعه دهيم ، بلكه كارى كنيم تا آنها را بيشتر و ارزان تر در دسترس قرار دهيم . به اين دليل ا ست كه دولت ايالات متحده بيش از 7/1 ميليارد دلار از سال 2001 براى تكامل منا بع جايگزين انرژى هزينه كرده است . اين بودجه به كاهشى عظيم در هزينه هاى تامين انرژى هاى برگشت پذير كمك كرده است . همراه با افزايش هزينه هاى انرژى هاى سنتى ، بخش سرمايه گذارى خصوصى واكنشى مناسب نشان داده است . در سا ل 2001 شاهد سرمايه گزارى جديد 44 ميليارد دلارى در تكنولوژى هاى انرژى برگشت پذير در بخش الكتريسيته بوديم . 20 تا 25 درصد از سرمايه گذارى بخش انرژى جهانى در حال حاضر از زمينه منابع تجديد پذير صورت ميپذيرد . هم زمان با تلاش در جهت تكامل منا بع جديدى از انرژى بايد سخت كوشيد تا مصرف انرژى خود را نيز كاهش دهيم . يك نمونه مثا ل زدنى از اين موضوع  ” Energy Star “ ا ست و هدف از آن حمايت دولت ايالات متحده از تجارت ها و اشخاص ا ست كه از محيط زيست با راندمان انرژى بسيار بالا محافظت كنند . با كمك برنامه ” Energy Star “ آمريكائى ها فقط در سال 2005 آنقدر انرژى صرفه جويى كردند كه از انتشار گازهاى گلخانه اى به ميزان معادل 23 ميليون اتومبيل جلوگيرى شد و به  طور همزمان 12 ميليارد دلار هم در قبوض پرداختى خود يعنى 4 درصد از كل نياز سالانه ايالات متحده به برق را صرفه جويى نمودند .

انتشار تكنولوژى ها از طريق مشاركت عمومى – خصوصى

مشاركتهاى چند وجهى با دولت ها ، جوامع مدنى و بخش خصوصى براى مقابله با چالش انرژى جنبه حياتى دارند . ايالات متحده در طيف وسيعى از اين مشاركتها تحت عنوان  گروههايى از سازمانهاى كوچك غير دولتى آمريكايى که مسئول ساخت  و نمايش نحوه ا ستفاده  از غذاپز هاى ساده خورشيدى در چادر هاى مهاجران آفريقايى ، تا پيمان هاى گسترده تر منطقه اى مانند همكارى هاى آ سيا - اقيانوسيه درباره توسعه پاك اقليمى شركت كرده است . اين مشاركت  داو طلبانه با استراليا ، چين ، ژاپن ، هند و كره جنوبى –  كشورهايى كه با هم  و به همراه ايالات متحده ، بيش از 50 درصد انرژى جهانى را مصرف و همين مقدار گازهاى گلخانه اى توليد مى كنند ، صورت ميگيرد . هدف آ ن گسترش شتاب گيرنده تكنولوژى هاى پاك تر و با راندمان بالاتر و همچنين كم كردن آلودگى ملى ، امنيت انرژى و اهداف تغيير آ ب و هوا با هماهنگى اين گروه ها ا ست . ” مشاركت آ سيا – اقيانوسيه “ مى تواند سهامداران و سرمايه گذاران از بخشهاى كليدى ا قتصادى را بعنوان شركاى كامل در رسيدن به تكامل پاك و مسا ئل اقليمى به روشهاى واحد و جامع ، شناسائى و تشويق نمايد.

آژانس آمريكائى توسعه بين ا لمللى  ( USAID ) براى پيشبرد اين ائتلاف هاى عمومى – خصوصى ، در سال 2001 ” ائتلاف جهانى توسعه ” را تاسيس كرد . از اين طريق اين برنامه خلاقانه ، USAID برنامه هايى را با نزديك به 400 اتحاد ، با بيش از 4/1 ميليارد دلار در بودجه دولتى با قدرت نفوذ بيش از 6/4 ميليارد دلار در منابع شراكتى مورد حمايت قرار داده است .

اورلیوس، یک نیروگاه خورشیدی آزمایشگاهی متعلق به اتحادیه اروپا، در سیسیل.(© AP Images)

مقياس نهائى موفقيت همكارى ها در اين ا ست كه آيا آنها نتايج واقعى و عملى داشته اند يا خير . وقتى ما در باره نتايج قابل اندازه گيرى صحبت ميكنيم متوجه ميشويم كه در كنفرا نس جهانى سران در باره توسعه پايدار در ژوهانسبورگ آغاز شده ، واقعا تاريخچه مثبتى داشته است .

يك مثال ” همكارى براى سوخت و وسايط نقليه پاك " است يعنى يكى از چهار مشاركت بر پايه كارائى و هدا يت بازار با ابتكار " انرژى پاك پرزيد نت بوش “ كه اين خود يك راهبرد چند گانه براى تامين دسترسى به انرژى و بالابردن راندمان انرژى و كيفيت محيطى بوده است . در سال 2002 ، بنزين سرب دار در همه كشورها بجز يك كشور در آفريقاى مركزى مصرف مى شد . در پايان 2005 با كمك ” همكارى براى سوخت و وسائط نقليه پاك “ تمام 49 كشور منطقه آفريقاى جنوبى و مركزى تصفيه كردن و واردات بنزين سرب دار را متوقف كرده بودند . اين تغيير تا ثير قابل توجهى بر بيش از 733 ميليون انسانى دارد كه در ا ين كشورها زندگى مى كنند .

 ايالات متحده متعهد شده است كه در باره همكارى هايى كه ما در آن حضور داريم گزارشهايى شفاف ارائه كند . در جهت اين هد ف ، ما يك وب سايت  WWW.SDP.GOV براى تامين اطلاعات دائما به روز شده راجع به تلاشهاى مربوط به مشاركتهاى توسعه پايدار بوجود آورده ايم .

ايجاد سياست تاثير گذار و چهار چوبهاى تنظيمى

يكى از راه هاى انتشار تكنولوژى هاى انرژى پاك ، تضمين توسعه بازارها براى دريافت آنها است . سيا ست تاثير گذار و چهار چوبهاى تنظيمى در سطوح محلى و ملى كاملا ضرورى است تا به افزايش ميزا ن سرمايه گذارى خصوصى مورد نياز در دهه هاى آينده كمك نمايد .

دولت ايالات متحده در ساخت ظرفيت در سراسر جهان در حال توسعه با پيشرفت قابل توجهى روبرو بوده است . كار ما در تامين سرويسهاى قابل اعتماد انرژى در محلات فقير و پرجمعيت در هند تا تدوين قانون براى معاملات انرژى در آفريقاى جنوبى تا مشاركت عمومى بهبود يافته در بخش تصميم گيرى انرژى در كل جهان ، ما با وزارت خانه هاى كشورهاى در حال توسعه ، مراكز ا ستفاده از نيرو و مصرف كنندگان براى ايجاد نوعى ساختارهاى نهادينه بازارى كه سرمايه گذارى در بخش انرژى را مورد تشويق قرار دهد ، سرگرم همكارى بوده ايم .

ايالات متحده همچنين مفتخر است با همكاران خود در  G8 و تعدادى ديگر از شركاء در برنامه ” ابتكار شفا ف صنايع احتصالى “  ( EITI ) همكارى كرده است . برنامه  EITI  از كنترل بهبود يافته در كشورهاى غنى از منا بع از طريق نشر كامل و تا ييد پرداختهاى شركت ها و درآمدهاى دولت از نفت ، گاز و معادن حمايت مى كند .

پرورش هنجارهاى دموكراتيك در سطح توده مردم

دسترسى در حال افزايش به سرويسهاى انرژى مدرن ، پاك ، سالم و پربازده مى تواند كمك هائی را تامین كند و مردم را از فقر بيرون بكشد و از محيط حفاظت نمايد . شايد به همان اهميت كار تامين سرويسهاى انرژى ، فرصتهاى شگرفى را براى جوامع در بر دارد تا گرد هم آيند ، هنر تصميم گيرى هاى دموكراتيك را بيآموزند و آن را بكار گيرند .

ريشه هاى دموكراسى هاى واقعى بسيار عميق تر از عمل راى دادن است زيرا براساس پايه اى از پيوستگى اجتماعى و نهادهاى همكارى محور قرار گرفته است . براى هريك نفر كشاورز روستايى يا ساكن مناطق فقير نشين ، تلاش براى سرويسهاى انرژى بر اين محور مى چرخد كه آيا نهادهايى در خدمت جامعه در قبال خويش مسئولند يا خير؟ در بسيارى مواقع ، نيازهاى شهروندان كاملا در تصميمات سياسى در مواردى چون : چه كسى چه چيزى را چه موقع ، كجا و چگونه بدست ميآورد  گنجانده نشده است .

ابتكار هاى متعّدد و خلاقانه و نوين برق رسانى در سراسر جهان  از طريق  پرورش  ساختار هاى  جامعه هاى محلى كه ميتوا نند بر شكاف موجود بين خانواده و سرويس دهندگان پل بزند ، براى حل اين مشكل بعمل آمده ا ست . بعنوان مثا ل  ،  USAID از يك همكارى در احمد آباد هند حمايت كرد ، كه در ا ن سازمانهاى محلى غير دولتى بعنوان ميانجى ، با كمك به ساكنين محل هاى كثيف از طريق مساعدتهاى مالى و بدست آوردن مدارك مناسب در باره مالكيت زمين عمل ميكردند تا آنان را واجد شرايط دريا فت سرويس مناسب برق سازند . نتايج بسيار قا بل ملاحظه بود .   

در پروژه آزمايشى ، 820 خانواده از سرويس غير قانونى و غير قابل اطمينان ، به برق منظم تغيير وضعيت دادند . اين سيستم اكنون براى   115000 خانواده فقير شهر نشين ديگر در جريان پيشروى است . درسالوادور، برزيل مركز  COELBA ماموران محلى استخدام كرده تا با شهروندان محلى و رهبران جوامع ا رتباط بگيرند تا مشكلات را شناسائى و رفع نمايند و همچنين آموزشهاى لازم را در زمينه اقدامات صرفه جويانه انرژى فراهم آورند . تا كنون  COELBA توا نسته است كه به 000/200 خانوار برق برساند . بر اسا س اين موقعيت ، USAID و سازمان انرژى آمريكا از يك تبادل جنوب – جنوب بين  COELBA و EDEL ( سازمان برق آنگولا ) حمايت كرده اند .

اين برنامه ها ،دخا لت دادن  ميانجى هاى جوامع  مختلف در تلاشهاى  برق رساني، زندگى دموكراتيك را در ميان آحاد  ملت تقويت كرده اند .  آنها  اعتماد سازى  ميكنند ،  سرمايه هاى اجتماعى به وجود مى آورند و به مردم  اجازه  مى دهند كه  مسائل  مورد  توجه  خود  را بيان  نمايند  .  در اين كار ، آنها نه تنها  باعث ا رتباط مشترى ها با برق مى شوند  ،  بلكه به  شهروندان اين  امكان را  مى دهند  كه ايفاى نقش  در روند  دموكراتيك را بياموزند .  اين  تجربه ها  و اين توانايى هاى تازه به وجود آمده، به راحتى مى تواند در ديگر جنبه هاى زندگى  اجتماعى  و سياسى مورد استفاده قرار گيرند ، و به يك فرهنگ دموكراتيك قدرتمند ،  ستحكم  و با امنيت  بيشتر تبديل شوند  .

رويارويى  با چالش

ايالات  متحده درراه  پیشبرد آينده انرژى پاك كه به يك چالش عظيم براى ما  تبديل شده ،  مى باشد . خط مشى و راهبرد ما براین اساس که از بهترين تحقيقات علمى استفاده مى كند ، قدرت بازار ها را مهار ميكند ،  خلاقيت پيش آهنگان سرمايه گزارى را تقويت ميكند و با جهان در حال توسعه همكارى مى كند تا به آرمان هاى دوگانه اقتصاد چالاك و محيطى پاك نائل آ ییم .