22 جولای 2008

یکی از آژانس های ایالات متحده در توسعۀ یک سیستم هشدار زودهنگام آتش فشان به شیلی کمک خواهد کرد

ابزار درست و کارشناسی می توانند به پیش بینی فوران آتش فشان و نجات جان مردم کمک کنند

نوشتۀ شریل پلرین
عضو هیئت تحریریۀ America.gov

واشنگتن – آتش فشان چاتین در شیلی در 2 ماه مه برای اولین بار در 9,400 سال گذشته آغاز به فوران کرد و خاکستر و بخار آتش فشان را تا ارتفاع 17 کیلومتر در هوا پرتاب کرد. این رویداد منجر به تخلیۀ سریع 500 نفر از دو شهر نزدیک به آتش فشان شد.

دو هفته پس از نخستین فوران، به درخواست میشل باشله، رییس جمهوری شیلی، دانشمندان مرکز بررسی زمین شناسی ایالات متحده (USGS)(1) به منظور همکاری با همتایان خود در آژانس خدمات ملی زمین شناسی و اکتشافات معدنی (SERNAGEOMIN)(2) به شیلی رفتند تا به نظارت بر آتش فشان و ارائۀ هشدار در زمان واقعی برای فوران های مداوم بپردازند.

جان اورت، یک زمین شناس در مرکز بررسی زمین شناسی ایالات متحده ، در پادکستی که در 25 ژوئن منتشر شد گفت: "پیش از فوران تقریبا هیچ نظارت ابزاری در چاتین وجود نداشت. بدون وجود سیستم نظارت، مردمی که در آن نزدیکی زندگی می کنند در شرایطی که ممکن است زندگی شان در خطر باشد تقریبا هیچ وقتی برای آماده کردن خودشان، خانواده شان و یا اموالشان ندارند."

در 13 ژوئن مقامات مرکز بررسی زمین شناسی ایالات متحده با باشله یک تفاهم نامه برای کمک به شیلی در ایجاد یک سیستم هشدار زودهنگام آتش فشان امضا کردند.

این کار در شیلی با پشتیبانی دفتر کمک به بلایای خارجی (OFDA)(3) آژانس توسعۀ بین المللی ایالات متحده انجام شد.

فعالیتهای آینده از طریق برنامۀ کمک به بلایای آتش فشانی هماهنگ خواهند شد. این برنامه یک پروژۀ 22 سالۀ همکاری میان مرکز بررسی زمین شناسی ایالات متحده و دفتر کمک به بلایای خارجی است که در آمریکای مرکزی و جنوبی، کارائیب، آفریقا، آسیا و جنوب اقیانوس آرام به بحرانهای ناشی از آتش فشان کمک کرده است.

بالا آمدن ماگما

هنگامی یک آتش فشان فوران می کند که سنگهای مذاب که ماگما نامیده می شوند از منبعش که یک ذخیرۀ زیرزمینی است بالا می آید و به شکل گدازه سطح زمین را می شکافد. ماگما در حالی که بالا می آید سنگهای سر راهش را می شکند و زمین لرزه ایجاد می کند و در حالی که ماگمایی که به سطح زمین نزدیک می شود راه خودش را باز می کند، آتش فشان تغییر شکل می دهد.

نظارت بر آتش فشان ها مستلزم گستره ای از اندازه گیری ها و مشاهدات است که چنین تغییراتی در سطح آتش فشان را ردیابی می کنند. اینها می توانند لرزه ها، حرکات زمین که ناشی از ماگمای روان است، مشخصه های ژئوفیزیکی مانند تغییر رسانایی الکتریکی و قدرت میدان مغناطیسی، ژئوشیمی گاز مانند نرخ تصاعد دی اکسید سولفور و دیگر گازها و دما و سطح آبهای سطحی باشند.

اورت گفت که نصب چنین سیستم نظارتی بر یک آتش فشان می تواند بین صد هزار دلار تا یک میلیون دلار هزینه داشته باشد. و علاوه بر حسگرها، نظارت بر آتش فشان نیازمند کارشناسانی است که بتوانند داده های جمع آوری شده را تفسیر کنند و همچنین باید پروتکلی برای ارتباط با مردم و هشدار به آنها وجود داشته باشد.

برای مثال، در یکروز یکشنبه در ماه مه 1980، یک زلزلۀ 5.1 ریشتری کوه سنت هلن در ایالت واشنگتن را لرزاند و جبهۀ شمالی این کوه با یک بهمن عظیم سنگ فرو ریخت. سپس کوه به مدت نه ساعت فوران کرد و 57 نفر را به کام مرگ فرستاد.

رابرت تیلینگ، لین توپینکا و دونالد سوانسن در کتاب فوران های کوه سنت هلن: گذشته، اکنون و آینده (1990) نوشتند که این رویداد مرگبار "آزمون خوبی برای دانشمندانی بود که با این چالش مواجه بودند که اطلاعات مورد نیاز مقامات فدرال، ایالتی، و محلی مسؤول مدیریت زمین و ایمنی مردم را به دست آورند، منتقل کنند و به زبانی ساده و قابل فهم توضیح دهند. اما باید تاکید کنیم که پاسخ سریع در واقعۀ کوه سنت هلن به این دلیل ممکن بود که چندین دهه پژوهش های لرزه شناسی پیش از دهۀ 1980 درکی خوب از رفتار فورانی این آتش فشان و خطرات بالقوۀ آن ارائه کرده بود."

حفظ جان مردم

اورت گفت که ایالات متحده – "بسته به اینکه چگونه آنها را بشماریم،" – دارای 169 یا 170 آتش فشان فعال است که نیمی از آنها دارای نوعی سیستم نظارتی هستند و رصدخانه های آتش فشانی در آلاسکا، هاوایی، کالیفرنیا، ایالت واشنگتن و وایومینگ وجود دارند. ولی وی گفت که "تنها کمتر از یک سوم آتش فشان های ایالات متحده از نظارت نزدیک به طور کافی برخوردار هستند."

شیلی دارای 120 آتش فشان بالقوه فعال، یک رصدخانۀ آتش فشان است و هفت آتش فشان آن تا حدی مورد نظارت قرار دارند.

سیستم هشدار آتش فشان شیلی، که در حال توسعه است، بر اساس الگوی یک طرح ایالات متحده ساخته خواهد شد که سیستم ملی هشدار زودهنگام آتش فشان نام دارد و مرکز بررسی زمین شناسی ایالات متحده و شرکایش در کنسرسیوم رصدخانه های آتش فشانی ایالات متحده در سال 2005 آن را منتشر کردند. این کنسرسیوم پیشنهاد کرد که آتش فشان ها به همان میزانی مورد نظارت قرار گیرند که برای مردم اطراف آنها و هواپیماهای نظامی و تجاری خطرساز هستند.

جان پلیستر، یک زمین شناس در مرکز بررسی زمین شناسی ایالات متحده گفت که این مرکز در چهار حوزه با SERNAGEOMIN همکاری خواهد کرد: توسعۀ سیستم هشدار زودهنگام آتش فشان، تحلیل و ارزیابی خطرات آتش فشان، پاسخ به بحران ها ناشی از آتش فشان، و مطالعۀ علمی آتش فشان ها.

وی گفت: "ما در فکر بر روی ادامۀ بررسی فوران چاتین و برنامه ریزی برای آن هستیم. این هنگامی خواهد بود که وضعیت آتش فشان به ما اجازه دهد که به آنجا برویم و بهتر درک کنیم که یک فوران غیرعادی مانند این چگونه روی داده است، چه چیزی موجب آن شده است و چه پیشگویی برای آینده دارد."

اطلاعات بیشتر در مورد برنامۀ کمÿ به بلایای ناشی از آتش فشان در تارنمای مرکز بررسی زمین شناسی ایالات متحده در دسترس است.
Volcano Disaster Assistance Program

دوربین آتش فشان کوه سنت هلن در تارنم?ی خدمات جنگلداری ایالات متحده در دسترس است.

1. U.S. Geological Survey ((USGS
2. Servicio Nacional de Geología y Minería (SERNAGEOMIN)
3. Office of Foreign Disaster Assistance (OFDA)