04 دسامبر 2008

فهرست کاری روسای جمهور تازه

اعضای نخستین کابینۀ بیل کلینتون، اندکی بعد از این که در 22 ژانویۀ 1993 سوگند یاد کردند

به قلم استفن هس

وظایف رییس جمهور تازه را می توان در اصطلاح " سه چیز یعنی کارکنان، فرایند کار، و خط مشی خلاصه نمود. او باید جوابگوی تعهداتی باشد که در زمان مبارزات انتخاباتی خود از آنها صحبت کرده است. او به چه ترتیبی باید به تعهدات خود عمل کند؟ انجام برخی از آنها به مدتی وقت نیاز دارند. اما از آن جا که پرزیدنت فرانکلین روزولت در صد روز اول آغاز دورۀ ریاست جمهوری خود رکوردی در طی این دوره بر جای گذاشت، همۀ رؤسای جمهور می دانند که "100 روز"، شاخصی است که رسانه ها از طریق آن به قضاوت دربارۀ رؤسای جمهور می پردازند.

استفن هس، عضو ممتاز مؤسسۀ بروکینگز و استاد برجستۀ پژوهش دربارۀ رسانه ها و امور عمومی در دانشگاه جورج واشنگتن است. تازه ترین کتاب او به نام اکنون چه کنیم؟ نام دارد که کتاب راهنمایی برای رییس جمهور منتخب است.

انتخابات ریاست جمهوری در ایالات متحده، هر چهار سال یک بار در روز سه شنبۀ بعد از اولین دوشنبه در ماه نوامبر – 4 نوامبردر سال 2008 – انجام می گیرد و برندۀ انتخابات، همان طور که در قانون اساسی تأکید شده، به مقام ریاست جمهوری را می رسد. "در هنگام ظهر روز بیستم ژانویه". فاصلۀ میان پایان انتخابات و آغاز کار رییس جمهور یک پدیدۀ صرفا آمریکایی است. درسراسر جهان توجه زیادی به دوره ای می شود که رییس جمهور تازه هنوز قدرت را در دست نگرفته است. در این دوره، سابقۀ آشفتگی و حتا گهگاهی پیامدهای هولناک سیاسی هم وجود داشته است. این اتفاق در نظام های پارلمانی که جابجایی دولت بلافاصله انجام می شود، رخ نمی دهد.

موضوع فاصلۀ میان انتقال دولتی به دولت دیگر در آمریکا، به آغاز تاریخ این کشور در قرن هجدهم باز می گردد، یعنی زمانی که جاده های ناهموار، در گردآمدن اعضای جدید دولت مشکل ایجاد می کرد. البته رؤسای جمهور کار خود را روز 4 مارس آغاز می کردند، تا این که در سال 1933 این تاریخ به 20 ژانویه تغییر یافت. از آن تاریخ به بعد، رؤسای جمهور از جمله دوایت آیزنهاور (که در سال 1952 انتخاب و در سال 1953 سوگند یاد کرد)، جان کندی (61-1960)، ریچارد نیکسون (69-1968)، جیمی کارتر (77-1976)، رونالد ریگان (81-1980)، جورج اچ دبلیو بوش (89-1988)، بیل کلینتون (93-1992)، و جورج دبلیو بوش (01-2000) با میزان موفقیت متفاوتی تلاش کرده اند دولت خود را در کمی بیش از 10 هفتۀ اول تعیین شده، تشکیل دهند.

کار آنها به مراتب دشوار تر از شخص نخست وزیر در نظام پارلمانی می باشد که کار خود را با کابینه ای متشکل از مخالفان دولت قبل آغاز می کند یا با کابینه ای که قبل از روی کار آمدن در تبعید بوده است. رییس جمهور منتخب در آمریکا باید از صفر شروع کند. به علاوه، هیچ یک از کاندیداها تا قبل از جیمی کارتر در سال 1976، پیش از انتخاب شدن برنامه ریزی نکرده بودند. در دنیای سیاست، عقل سلیم حکم می کند که رأی دهندگان نسبت به کاندیدایی که پیروزی خود را مسلم می داند، دید چندان مثبتی نداشته باشند. حتا اکنون نیز برنامه ریزی های پیش از موقع، با ملاحظات زیادی انجام می شود.

انتخاب کابینه

اولین اقدام رییس جمهور منتخب در جهت انتقال دولت، انتخاب کارکنان  کاخ سفید و اعضای کابینه است. این اقدام بسیار متهورانه تر از اقدام مشابه در نظام پارلمانی است. در حالی که در نظام پارلمانی، نخست وزیر اعضای کابینۀ خود را از میان همکارانش در مجلس قانونگذاری انتخاب می کند، رییس جمهور منتخب آمریکا می تواند تور خود را تا هرکجا که می خواهد بگستراند، که معمولا علاوه بر اعضای کنگره، شامل فرمانداران ایالتی، مقام های فعال در کار و  تجارت، و استادان دانشگاه نیز می شود. برای دستیابی به این سمت ها، معمولا بازار رایزنی میان افراد و گروه ها، و نیز گمانه زنی رسانه ها و مطبوعات داغ است. کابینه، متشکل از 15 وزرات خانه است – وزارت های کشاورزی، بازرگانی، دفاع، آموزش وپرورش، نیرو، بهداشت و خدمات انسانی، امنیت کشور، مسکن و توسعۀ شهری، کشور، دادگستری، کار، امور خارجه، خزانه داری، ترابری، و امور سربازان سابق. هر وزارت توسط وزیر مربوطه اداره می شود که قبل از آغاز به کار، انتصاب او با کسب اکثریت آرای مجلس سنا باید مورد تأیید قرار بگیرد.

امروزه، رؤسای جمهور کوشش می کنند کابینه ای برگزینند که "به آمریکا شباهت داشته باشد". این تحولی اساسی نسبت به گذشته ای نه چندان دور است. به استثنای وجود تنها یک زن در کابینۀ آیزنهاور، کابینه های اولیۀ آیزنهاور، کندی، و نیکسون، همه متشکل از مردان سفید پوست بودند. در کابینه های ریگان و کارتر یک عضو آمریکایی آفریقایی تبار حضور داشت؛ یک آمریکایی آفریقایی تبار و دو آمریکایی اسپانیایی تبار در کابینۀ جورج اچ دبلیو بوش. اما در زمان بیل کلینتون، تنها نیمی از کابینه متشکل از اعضای سفید پوست اروپایی تبار بود. چندگونگی در کابینۀ جورج دبلیو بوش به ترتیب زیر مشاهده می شد آمریکایی آفریقایی تبار (وزرای خارجه و آموزش و پرورش)، آمریکایی آسیایی تبار (وزرای کار و ترابری)، آمریکایی اسپانیایی تبار (وزیر مسکن و توسعۀ شهری)، و آمریکایی لبنانی تبار (وزیر نیرو).

رؤسای جمهور درمورد تعریف اعضای کابینه تا اندازه ای دارای آزادی عمل هستند، مانند زمانی که پرزیدنت بیل کلینتون سه زن را به تعداد اعضای کابینه اضافه نمود – سفیر آمریکا در سازمان ملل، رییس مشاوران شورای اقتصاد، و رییس سازمان محافظت از محیط زیست.

امور شخصی، خبرسازترین مسائل هستند، مخصوصا زمانی که نامزدی، بر اساس اطلاعات به دست آمده، رد صلاحیت می شود. مثلا صلاحیت دادستان کل، منتخب بیل کلینتون، در نوبت سوم مورد تأیید قرار گرفت. دیگر نامزدها هم بحث انگیز هستند و تأیید شدن صلاحیت آنها از سوی مجلس سنا، مانند آزمایش خبرگی سیاسی رییس جمهور تازه است. رد صلاحیت کاندیدای وزرات دفاع جورج اچ دبلیو بوش در سال 1989، اولین مورد رد شدن یکی از اعضای منتخب کابینۀ جدید از سوی یک رییس جمهور در تاریخ بود. این مسائل دردسرآفرین هستند و به منزلۀ شاخصی در قضاوت های آتی درمورد رییس جمهور تلقی می شوند.

در 21 ژانویۀ 1981، گروگانهای آمریکایی که بتازگی آزاد شدند، هنگام ورود کارتر رئیس جمهوری پیشین برای خوش آمد گفتن بازگشت آنها، کف می زنند

مسائل تشکیلاتی

گذشته از عناوینی که به عموم مردم نیز ارتباط پیدا می کند، رییس جمهور باید منتخب تصمیم گیری هایی انجام دهد که چندان هم عموم مردم به آن توجه نمی کنند. او چگونه کارکنان  کاخ سفید را هماهنگ می سازد؟ چه کسی مستقیما به او گزارش می دهد و چه کسی از طریق رییس دفتر کاخ سفید گزارش های خود را تسلیم ریاست جمهوری می کند؟ تا چه اندازه وجود تنش را در تدوین خط مشی های خود مجازمی داند؟ او مایل است چه نوع ارتباطی میان کارمندان خود در کاخ سفید و اعضای کابینه برقرار باشد؟ مایل است چه دفاتری و با کدام عملکرد ها به کاخ سفید اضافه، و کدام دفاتر حذف شوند؟ هر یک از رؤسای جمهور مایل به حمایت از مسائلی خاص هستند. ریچارد نیکسون دفتر امور داوطلبان را به کاخ سفید اضافه کرد؛ بیل کلینتون دفتری جهت طرح های ابتکاری مربوط به زنان؛ و جورج دبلیو بوش دفتر امور طرح های ابتکاری مبتنی بر ایمان مذهبی و یاری به جامعه.

تعدادی از تصمیم هایی که کمتر چشمگیر هستند، می توانند پیامدهای وسیعی داشته باشند. پرزیدنت دوایت آیزنهاور دست به ایجاد یک نظام امنیتی پیشرفته در کاخ سفید زد، اما جان کندی، رییس جمهور بعد از او، آن را مشکل ساز یافت و خواستار انحلال آن گردید. بعد از چند ماهی که از تصدی مقام کندی گذشت، تهاجم فاجعه آمیز به خلیج خوک ها در کوبا با پشتیبانی آمریکا صورت گرفت، و متأسفانه کندی فاقد ستاد عملیاتی مؤثری در کاخ سفید بود.

وظایف رییس جمهور تازه را می توان در سه چیز خلاصه نمود، یعنی کارکنان، فرایند کار، و خط مشی. رییس جمهور باید به تعهدات سیاسی خود که در طول فعالیت های انتخاباتی مطرح نموده است، عمل نماید. ترتیب عمل به آنها چگونه است؟ بعضی به زمان بیشتری نیاز دارند. اما از آن جا که پرزیدنت فرانکلین روزولت رکورد قابل توجهی در پیشبرد کار در 100 روز نخست تصدی مقام خود برجای گذاشت، بعد از آن، همۀ رؤسای جمهور می دانند که "100 روز"، شاخصی است که بعد از سپری شدن آن، رسانه ها و مطبوعات درمورد آنان به قضاوت خواهند نشست.

افزون بر این، از آن جا که محبوبیت رؤسای جمهور در آغاز کار از هر زمانی بیشتر است، آنان می خواهند به قول جیمز فایفنر، با انرژی زیادی دست به کار شوند. با این حال، گاهی اوضاع بروفق مراد پیش نمی رود. مبارزات انتخاباتی بیل کلینتون بر اساس احیای اقتصاد استوار بود، اما در کنفرانس مطبوعاتی که در دوران انتقال قدرت برگزار شد، تأکید او بر الغای ممنوعیت همجنس گرایی در نیرو های مسلح بود؛ این مسئلۀ احساسی – همجنس خواهان در ارتش – ماه های نخست کار او در کاخ سفید را به خود اختصاص داده بود. همان طور که فایفنر در آن زمان خاطر نشان کرد، کلینتون در انرژی کاری خود "متزلزل شد".

گاهی در طی دوران انتقال، رییس جمهور منتخب به دیدن رییس جمهورحاضر در کاخ سفید می رود. در صورتی که آنان به احزاب متفاوت تعلق داشته باشند، این لحظات از ظرافت بسیار برخوردارند. غالبا رییس جمهور سابق سعی می کند تعهدی در زمینۀ اقدام یا در پیش گیری سیاستی خاص، به عهدۀ رییس جمهور منتخب قرار دهد. و معمولا رییس جمهور منتخب تمایلی به زیربار رفتن ندارد. فرانکلین روزولت، در برابر تلاش های هربرت هوور جهت درگیر نمودن او در پیشنهاداتش پیرامون تأمین اجتماعی، بی اعتنا ماند. به هر صورت، روزولت تا چند روز پس از آن می توانست پیشنهادات خود را در این زمینه ارائه دهد.

اما در سال 1980، همکاری متقابل میان رییس جمهور منتخب و رییس جمهور سابق شکل دیگری یافت. پرزیدنت جیمی کارتر درگیر مذاکرات مربوط به آزادسازی گروگان های آمریکایی در ایران بود. رونالد ریگان، رییس جمهور منتخب مایل بود تا زمان آغاز کار خود، این مسئله به کلی خاتمه یابد، و برای همین به ایرانی ها فهماند که با روی کار آمدنش امتیاز بیشتری نصیب آنان نمی شود. بلافاصله بعد از مراسم معارفۀ ریگان، گروگان ها آزاد شدند.

ملاقات سایر رؤسای جمهور با یک دیگر، دامنۀ بین المللی نیز داشته است. پرزیدنت جورج اچ دبلیو بوش بعد از شکست انتخاباتی خود در نوامبر 1992 و ترک کاخ سفید در ژانویۀ 1993، برای کمک های نوع دوستانه به قربانیان جنگ خونین داخلی، نیرو های آمریکا را به سومالی گسیل داشت. او در این مورد از حمایت رییس جمهور منتخب، بیل کلینتون برخوردار بود. کلینتون در خاطرات خود می نویسد، "درآن زمان، مشاور امنیتی بوش، ژنرال برنت اسکوکرافت، به سندی برگر [مشاور کلینتون] گفته بود که نیرو ها قبل از مراسم معارفۀ من به کشور باز خواهند گشت." و چنین نشد. فاجعۀ سقوط بلاک هاک [زمانی که دو هلیکوپتر بلاک هاک آمریکا در موگادیشو واقع در سومالی مورد اصابت قرار گرفته و سقوط کردند] در سوم اکتبر سال 1993 اتفاق افتاد و کلینتون دربارۀ آن نوشت، "نبرد موگادیشو برای من شوم بود. فکر می کنم احساس پرزیدنت کندی بعد از ماجرای خلیج خوک ها را می توانم کاملا درک کنم."

مسائل به نوعی کم اهمیت تر

همۀ تصمیم هایی که رییس جمهور منتخب دردورۀ انتقال می گیرد، حساس و تعیین کننده نیستند. بعضی تصمیم گیری های او می تواند یادآور زمانی باشد که آرزوی سکونت در کاخ سفید را می کرده است. در کاخ سفید چهار میز تحریر برای رؤسای جمهور موجود است. آیا او مایل است کدامیک به دفتر کارش منتقل شود؟ یا شاید ترجیح می دهد میز کار شخصی خود را به کاخ سفید بیاورد، همان کاری که لیندون جانسون انجام داد.

غالب رییس جمهورها تصویر رؤسای جمهور گذشته را در دفتر خود قرار داده اند. تصویر کدامیک را در مهم ترین جا، یعنی روی پیش بخاری مرمر قرار خواهد داد؟ جورج واشنگتن؟ آبراهام لینکلن؟ فرانکلین روزولت؟

و ظهر روز 20 ژانویه، هنگامی که روی بالکن غربی کاپیتول آمریکا، روبروی ناشنال مال ایستاده و دورۀ کاری خود را آغاز می کند، و در حالی که هزاران تن از مردم در مقابل او ایستاده اند و میلیون ها تن نیز درسراسر جهان این مراسم را از طریق تلویزیون پیگیری می کنند، او با قرار دادن دستش روی بخش مورد علاقۀ خود در کتاب مقدس که باز است، سوگند یاد می کند، و این قطعه کدام خواهد بود؟

پرزیدنت جیمی کارتر قطعۀ "او آن چه نیک است را به تو، ای انسان، نشان داده بود؛ و آن چه پروردگار از تو می خواهد درستکاری، عشق به بخشش، و گوش به فرمانی پروردگارت است." را انتخاب کرده بود.

پرزیدنت رونالد ریگان قطعۀ زیر را برگزیده بود، "روان فقرا آمرزیده است، زیرا قلمرو بهشت در انتظار آنان می باشد. آنان که غصه دار هستند نیز از آمرزیدگان اند، که راحت خواهند یافت. مطیعان، آمرزیده هستند چون جهان را به میراث می برند."

نظرات بیان شده در این مقاله ضرورتا منعکس کنندۀ دیدگاه ها و سیاست های دولت آمریکا نیست.