18 اوت 2009

نقش جامعۀ آمریکاییان ایرانی تبار درپیشرفت مطالعات ایران شناسی حیاتی است

بخش سوم از رشته مطالعات سه بخشی پیرامون مطالعات ایران شناسی در آمریکا

هوارد سينکوتا
گزارشگر ويژه America.gov

واشنگتن- رشته مطالعات ایران شناسی و فارسی، که زمانی به حد تمدن ها و زبان های باستانی تنزل یافته بود با سرعت زیادی در سال های اخیر به سمت تدریس فارسی به عنوان یک زبان و فرهنگ زنده، امروزین و بین المللی تحول پیدا کرده است.

 

دورنمای مطالعات فارسی

 

تنوع و گستره برنامه های زبان فارسی در آمریکا امروزه منعکس کننده عوامل مختلف، شامل انقلاب 1979، پایان جنگ سرد، و تاثیر یک جامعه بزرگ و فعال از ایرانیان آمریکایی است.

 

اگرچه اکثر برنامه های مطالعات زبان فارسی، به خصوص در دانشگاه های ایالتی، برنامه درسی مشابهی در سطح پایه  برای واحدهای زبان، تاریخ، و ادبیات ارائه می دهند، بیشتر موسسات در زمینه های ویژه ای از  تمرکزو قوت دانشگاهی کار می کنند.

 

بر اساس مطالعه انجام گرفته توسط موسسه جامعه پارسا در کالیفرنیا، دانشگاه هاروارد دو برنامه مطالعاتی فارسی-ایرانی ارائه می دهد. یکی از آنها زبان و ادبیات فارسی جدید و مطالعات اسلامی شامل آسیای مرکزی، شبه قاره هند، و امپراطوری عثمانی از قرن دهم تا کنون است. دومین برنامه زبان های پیش از اسلام، ادبیات، دین های باستانی، و زبانشناسی مقایسه ای را در بر می گیرد.

 

دانشگاه استانفورد و دانشگاه کالیفرنیا در ارواین  برمطالعاتی در یک سطح میانه تمرکز دارند که طی آن دانشجویان فرهنگ ایرانی و فارسی واحدهایی را در بخش های مختلف، نظیر ادبیات مقایسه ای، آثار کلاسیک، تاریخ، باستان شناسی، و حتی موسیقی می گذرانند.

 

بر اساس اعلام موسسه پارسا، یکی از نقاط قوت شاخص UCLA،" تمرکز بر فلسفه عربی و قرون وسطایی است." استاد حسین ضیایی، رئیس مطالعات ایران شناسی در UCLA، به واحدهایی اشاره می کند که امکان خواندن متون فارسی کلاسیک نه تنها در زمینه ادبیات، بلکه تاریخ و علوم را فراهم می سازند.

 

ضیایی گفت:" به طور مثال، دانشجویان پیش-پزشکی می توانند پیکره نوشته های پزشکی و دارو شناسی را مطالعه کنند و متوجه شوند که مردم در 1000  سال پیش چگونه با همین موضوعات پزشکی برخورد می کردند."

 

برنامه مطالعات زبان فارسی در دانشگاه تگزاس، اگرچه واحدهایی را در زمینه فارسی کلاسیک ارائه می دهد، تمرکز اصلی آن بر قرون 19 و 20، و به خصوص دوران پس از جنگ جهانی دوم است.

 

مجمع مطالعات جوامع ایرانی، که در سال 1998 در دانشگاه مینه سوتا تاسیس شده است و هم اکنون در موسسه مشرق زمینی شیکاگو قرار دارد، به صورت منظم میهمانانی را از ایران و آسیای شرقی برای شرکت در کنفرانس ها و جلسات در آمریکا دعوت می کند. این مجمع خبرنامه هایی منتشر و نشریه سالانۀ مقالات علمی را در مطالعات ایرانی به راه  انداخته است.

 

این مجمع شعبه هایی را در موسسات بین المللی و مراکز دانشگاهی در ایران، تاجیکستان، هند، پاکستان، ارمنستان، گرجستان، و اتریش دارد.

 

استاد احمد کریمی حکاک، رئیس مطالعات زبان فارسی دانشگاه مریلند، تغییری را در مطالعات خاورمیانه ای از طریق دوری گزیدن از تلقی منطقه به عنوان یک موجودیت واحد و گرایش به سمت مطالعه هر کدام از کشورها به صورت مستقل مشاهده می کند. او گفت:" امروزه به خصوص در  زمانی که هر کشور سرنوشت خود را با اسلام پیوند زده است- اسلام یکپارچه ای وجود ندارد. مثال های ترکیه، ایران، و مصر نشان دهنده تفاوت های موجود در واکنش های آنها است."

 

کریمی حکاک گفت، پایان جنگ سرد شناخت گسترده تری را در این زمینه که زبان، ادبیات، و فرهنگ فارسی – در گذشته و اکنون- فراتر از مرزهای ایران وجود دارد، ایجاد کرده است بخش زیادی از ادبیات فارسی در آسیای مرکزی و نه در جایی که ایران کنونی قراردارد نوشته شده است. زبان و فرهنگ فارسی به مدت 5 قرن در شبه قاره هند در اوج شکوفایی بود.

 

کریمی حکاک همچنین اشاره کرد که پیشرفت اسلام به سمت شرق از طریق آسیا دنباله رو الگوی ایرانی و نه  الگوی عرب بوده است، این واقعیتی که در غرب به طور گسترده شناخته نشده است.

 

اوگفت:" فارسی زبانی بین المللی است که حداقل درچهار منطقه مشتمل برشامل ایران، افغانستان، تاجیکستان، و شمار در خور  توجه ایرانیان و افغان هایی که در خارج از کشورهای خود اقامت دارند صحبت می شود."

 

برای کریمی حکاک، مطالعه مقیمان خارج از کشورهای خود یکی از جهت گیری های آینده مطالعات زبان فارسی در زمان -مهاجرت های بزرگ ملی، چه کره ای، چه آسیای جنوبی و چه آمریکای لاتین است.

 

او گفت:" در دوره ای که تقریبا هیچ کس در کشوری که در آن به دنیا آمده است نمی میرد، نیاز به مطالعه جوامع مهاجران وجود دارد- و چه مکانی برای مطالعه آنان بهتر از آمریکا، که از جوامعی متشکل از این گروه ها به وجود آمده است؟"

 

هدایای مالی و ایرانیان آمریکایی

 

برجسته ترین خصوصیت مطالعات معاصر فارسی امروز ممکن است نقش جامعه ایرانیان آمریکایی در زمان کاهش بودجه برای تقریبا تمام دانشگاههای آمریکایی باشد.

 

در میان اهداء کنندگان اصلی، "موسسه غیر انتفاعی میراث فرهنگی روشن" کمک های رایگانی به مبلغ 3 میلیون دلار به دانشگاه مریلند برای وقف به آنچه که امروزه مرکز مطالعات زبان فارسی موسسه روشن نامیده می شود اعطا کرده است. این موقوفه از کرسی زبان فارسی و زبان شناسی با  بورس هایی برای دوره های  لیسانس و فوق لیسانس حمایت می کند.

 

موسسه روشن همچنین وام ها و بورس هایی را به دانشگاه واشنگتن، دانشگاه آریزونا، دانشگاه ایالتی پنسیلوانیا، UCLA، و دانشگاه ایالتی کالیفرنیا در فرزنو  اختصاص داده است. 

 

UCLA بنا به اظهاراستاد حسین ضیایی، رئیس مطالعات ایران شناسی در این دانشگاه، هم اکنون دو کرسی با استفاده از موقوفه برای مطالعات ایرانی به همراه چندین بورس برای مطالعات بالاتر از لیسانس دارد. او افزود" و ماهمچنان به دنبال جلب حمایت برای رشد برنامه های خود هستیم."

 

در سال 2005، فریبرز مسیح کارآفرین فن آوری، یک تعهد 2 میلیون دلاری از موسسه خود، برای تاسیس مرکز ویژۀ  مطالعات زبان و فرهنگ فارسی در سطح میانی به دانشگاه کالیفرنیا در ارواین سپرده است.

 

تعداد فراوانی از آمریکاییان ایرانی تبار به صورت گسترده تری به حمایت خود از کنفرانس ها و سخنرانی ها، تامین بودجه بورسهای لیسانس و فوق لیسانس، و وقف بودجه به کرسی های تخصصی برای برنامه های زبان فارسی در دانشگاه های سراسر کشور ادامه می دهند.

 

حتی دانشنامۀ ایرانیکا (Encyclopedia Iranica ) هم اکنون به صورت گسترده به وسیله افراد حقیقی و اهدا کنندگان وابسته حمایت می شود.

 

حمایت این جامعه بی تردید به تضمین ادامه رشد و شکوفایی مطالعات ایرانی و زبان فارسی از باستان شناسی و فرهنگ های ایران باستان گرفته  تا جریان های سیاسی و فرهنگی ایران معاصر در آمریکا کمک خواهد کرد.

 

برای اطلاعات بیشتر، به تارنما های زیر مراجعه شود:

 

دانشگاه مریلند – مطالعات زبان فارسی

http://www.languages.umd.edu/persian

 

UCLA- مطالعات ایران شناسی

دانشگاه آریزونا- مطالعات ایران شناسی و زبان فارسی

http://nes.web.arizona.edu/persian/index.html

 

دانشگاه کلمبیا – مرکز مطالعات ایران شناسی

http://www.columbia.edu/cu/center-for-iranian-studies

 

Encyclopedia Iranica

http://www.iranica.com/newsite/home/index.isc

 

دانشگاه کالیفرنیا، ارواین- مرکز فرهنگ و مطالعات زبان فارسی

http://www.humanities.uci.edu/persianstudies

 

دانشگاه تگزاس، آستین – مطالعات زبان فارسی

http://www.utexas.edu/cola/depts/mes/persian

 

دانشگاه واشنگتن – برنامه های مطالعاتی ایران شناسی و زبان فارسی

http://depts.washington.edu/neareast/persia

 

دانشگاه هاروارد – مطالعات زبان فارسی و ایران شناسی

http://www.fas.harvard.edu/~nelc/iranian_persian.html

 

دانشگاه هاروارد – پروژۀ تاریخ شفاهی ایرانیان

http://www.fas.harvard.edu/~iohp

 

موسسه خاور شناسی دانشگاه شیکاگو- پروژه های فارسی/ایرانی

http://oi.uchicago.edu/research/projects/persia.html

 

پروژه های پژوهشی دانشگاه شیکاگو

http://oi.uchicago.edu/research/projects/pfa

 

مجمع مطالعات جوامع ایرانی

http://www.persianatesocieties.org/main/index.php

 

موسسه مطالعات ایران شناسی سیمرغ

http://www.simorgh-aiis.org

 

موسسه میراث فرهنگی روشن

http://www.roshan-institute.org/templates/System/default.asp?id=39783

 

مجمع مطالعات ایران شناسی

http://iranian-studies.com

 

مجمع مطالعات خاورمیانه ای دانشگاه آریزونا

http://mesa.wns.ccit.arizona.edu