18 اوت 2009
چرا حفاظت از حقوق مالکیت معنوی دارای اهمیت است
تمرکز بر حقوق مالکیت
چرا حفاظت از حقوق مالکیت معنوی دارای اهمیت است
نوشتۀ: ای آنتونی وین[1]
امروزه موضوع مالکیت معنوی توجۀ خیلی زیادی را به خود جلب کرده است، متاسفانه، غالبا نشریات به گونه ای قالب بندی می شوند که مجادله ها و گفتگوهای متضاد را برجسته کنند. درحقیقت خیلی چیزها در بارۀ حفاظت از مالکیت معنوی وجود دارد که هرکس با آن موافق است.
برای رسیدن به درکی والاتر از این موضوع، ارزش آن را دارد که مدت زمانی به چگونگی توسعه حقوق مالکیت معنوی و آنکه چه نقشی در دستیابی به هدف های مشترک گسترده ایفا می کند، صرف شود. نتیجه ای که از چنین آزمایشی حاصل می شود آن است که حفاظت مالکیت معنوی بخش مهمی از فرهنگ اجتماعی و توسعه اقتصادی است. حفاظت از حقوق مالکیت معنوی به تنهایی موجب توسعه نخواهد شد، اما تصور این که کشوری در فقدان این چنین حفاظتی به این اهداف دسترسی پیدا کند سخت است.
حق مؤلف و فرهنگ
ما می توانیم اعتبار تصور"حق چاپ انحصاری" را به قرن هفدهم انگلستان واگذار کنیم، قانوی که از خلق آثار نویسندگان، هنرمندان، خوانندگان حمایت می کند و بازتاب آن در دهه های نخست همین قرن سبب پیشرفت هایی برای فیلم سازان و توسعه دهندگان نرم افزار شد. این اندیشه حتی در قانون اساسی ایالات متحده مهم تلقی شده است. در ماده یک، بخش هشت، بند هشت چنین آمده است : "کنگره باید قدرت داشته باشد تا درجهت توسعه پیشرفت علوم و هنرهای مفید بوسیله ایمن سازی در محدوده های زمانی معین به نویسندگان و مخترعان برای نوشته ها و اختراعات خاص آنها حق انحصاری بدهد."
تفکر اصلی در ورا حق مؤلف ساده است : زمانی که کارهنرمندان و خالقان آثار قابل استفاده است و در دسترس عموم قرار می گیرد باید قادر باشند در دوره خاص زمانی از ثمرۀ کار خود بهره مند شوند که پس از آن دوره، این کارها در مصرف عموم قرار می گیرد. جامعه نیز سود می برد زیرا با ایجاد انگیزه به خلق این آثار یک فرهنگ متنوع و غنی برای شهروندانش به ارمغان می آورد. در حقیقت هرکس می تواند بگوید که حمایت از حق مؤلف یک عنصر ضروری برای تضمین ایجاد ارزش فرهنگی در جوامع مااست.
اما گر حفاظت از حق مؤلف برای دسترسی به اهداف فرهنگی مهم است، می توان گفت که دزدی محصولاتی که حق مؤلف دارند درحقیقت برابر با دزدی انتشاراتی از کارهای فرهنگی است که تهدیدی برای بخش های خلاق در جوامع ما می باشد. بسیاری از موسسه های بین المللی مانند بانک جهانی[2] و سازمان جهانی مالکیت معنوی[3] (WIPO) و حتی سازمان آموزش علمی و فرهنگی سازمان ملل متحد[4] (یونسکو) این رابطه را تصدیق می کنند. درحقیقت اگر شما وب سایت یونسکو(http://WWW.unesco.org ( را ببینید یک بخش کاملا اختصاصی از نشر و فهرستی از برنامه ها و انتشاراتی را پیدا خواهید کرد که فواید حق مؤلف را در آموزش، علم و سیاست های فرهنگی توضیح داده و کمک می کند تا راههایی برای مقابله با سرقت انتشاراتی پیدا کنیم.
بازدید کنندگان از دیوار بزرگ چین هنوز می توانند آجرهای اصلی که مارک سازنده آن را برای تضمین کیفیت و مسئولیت پاسخگویی که روی بعضی از آنها وجود دارد ببینند. (AP/WWP)
نینتندو[5] ماموران گمرک و پلیس در آمریکا را در زمینه چگونگی تشخیص کارتهای پوکمن واقعی (سمت راست) و جعلی (قسمت چپ ) آموزش می دهد. (AP/WWP)
شرکت آلمانی بایر به ثبت و نگهداری دارویی خارق العاده در سال 1899 اقدام کرد. آسپرین® نمایندگی شرکت بایر به عنوان مارک تجاری ثبت شد. (AP/WWP)
زمانی که مصرف کنندگان لوح های فشرده موسیقی و لوح های دیجیتالی ویدئویی سرقت شده را خریداری می کنند، تضمین کیفیت و پاسخگویی سازندگان آنها را دیگر ندارند. (AP/WWP)
با وجود آن که مطالب زیادی درباره بارگزاری اینترنتی موسیقی و فیلم ها در کشورهای توسعه یافته مانند ایالات متحده در مطبوعات چاپ شده است ولی در حقیقت آسیب جدی و بیشتر در کشورهای در حال توسعه اتفاق افتاده است. بسیاری از صداهای موزیکال جدید، نویسندگان جدید و فیلم نامه های جدید در سراسر جهان بلافاصله پس از ساخت به آسانی در دسترس قرارمی گیرد به این دلیل انگیزه پذیرش خطر برای این هنرمندان وجود ندارد. آنها فهمیده اند که هرچه را که تولید می کنند بلافاصله جعل شده – دزدیده شده- می شود و آنها نخواهند توانست اسباب توسعه استعدادهایشان را فراهم نمایند.
این یک بحث انتزاعی نیست بلکه در همه قاره ها اتفاق افتاده است. هنگ کنگ یک مثال خوب است، جایی که صنعت موفق فیلم به دلیل دزدی های فراوان، در چند سال قبل آن چنان آسیب دیده بود که ناظران پیش بینی می کردند که از صحنه فیلم سازی جهانی ناپدید خواهد شد. امروزه شکل این صنعت بهتر شده است و سینما روندگان در سراسر دنیا عمدتاً از عرضه کارهای جدید و هیجان انگیز لذت می برند، زیرا مقام های هنگ کنگی در مبارزه با مشکل دزدی انتشاراتی به اقداماتی قاطع دست زدند. فیلم سازان در استودیو های دهلی وود در بنگلادش در ماه مارس 2004 برای اعتراض به مشکل جعل انتشاراتی اعتصاب کرده و خواستار اقدامی از ناحیه دولت شدند. تحولات مشابهی نیز در دنیای موسیقی صورت گرفت. موسیقیدانان اتیوپیایی در سال 2003 به مدت هفت ماه به منظور تحت فشار قرار دادن دولت برای اقدام علیه جعل انتشاراتی دست به اعتصاب زدند. همه این هنرمندان اهمیت حفاظت از کارهایشان در مقابل سرقت های هنری و انتشاراتی را درک کرده بودند.
ثبت اختراعات و نوآوری
ثبت انحصاری اختراعات از ابداعات گوناگون مانند طراحی های صنعتی، فرآیندهای ساخت، محصولات فن آوری پیشرفته و ترکیبات مولکولی حفاظت می کند. همچون حق مؤلف، ثبت اختراعات در قانون اساسی ایالات متحده شناخته شده است. قانون اساسی به کنگره برای ترویج " پیشرفت علوم و هنرهای مفید " توسط تعیین زمان معین برای مخترعان و حقوق ویژه اکتشافات آنها اختیارات داد.
مفهوم اختراع بر اساس یک معامله پایاپای است. به مبتکران و مخترعان حق ویژه ای برای ساخت و استفاده از ا?تراع برای یک دوره زمانی محدود داده می شود. درمقابل، قوانین بیشتر کشورها مخترع را مجاب می کند تا روش پنهان اختراع خود را آشکار سازد، تا امکان درک و یادگیری دیگران برای ساخت آن وجود داشته باشد.
بعد از پایان دوره زمانی ویژه، هر کس می تواند این اختراع را ساخته، استفاده و یا به فروش برساند. به مبتکران یک انگیزه اقتصادی برای پذیرش خطر و خلق اثر داده می شود؛ و عموم از آن سود برده و معلومات مخترع برای موارد دیگر مورد استفاده قرار می گیرد.
آمریکایی ها همواره افتخار کرده اند که ملتی ازمخترعان و مبتکران و خواهان تلاش برای نو آوری در صنعت و یا سیاست می باشند. در نتیجه ثبت اختراع بخش مهمی از تاریخ آمریکا است. اگرچه بیشتر دانش آموزان آمریکایی نمی دانند که ثبت اختراع در قانون اساسی ایالات متحده منظور شده است اما بیشتر آنها از طریق مطالعاتشان در می یابند که اولین ثبت اختراعات مربوط به دستگاه پنبه زنی الی ویتنی است، ماشینی که تاثیری مهم و حساس بر توسعه بعدی امریکا داشته است.
اگر این تجربه ای واقعی برای آمریکا باشد، پس دقیقاً می تواند در کشورهای دیگر منجمله کشورهای در حال توسعه نیز به واقعیت بپیوندد. حفاظت مالکیت معنوی قدرتمند نه تنها ابتکار را تشویق می کند، بلکه اعتماد لازم را در یک اقتصاد نیازمند جذب سرمایه گذاری خارجی و مسیر های انتقال فن آوری نیز فراهم خواهد کرد. در نگاه به مجموعه ای از مطالعات، رابطۀ بین مالکیت معنوی، خصوصاً اختراعات، و رشد وتوسعه نشان داده شده است.
برای مثال، درگزارش چشم انداز اقتصاد جهانی ارائه شده توسط بانک جهانی در سال 2002، در یک مطالعه اساسی متوجه شدند که " میان سطوح متفاوت در آمد، حقوق مالکیت معنوی با تجارت های بزرگتر و سرمایه گذاری مستقیم خارجی رابطه ای موجود است، که متقابلا به میزان رشد اقتصادی سریع تر و بیشتری منجر میگردد." درنشریۀ دیگر بانک جهانی در سال 2002 با عنوان کتاب مرجع: توسعه، تجارت و سازمان تجارت جهانی، دکر شده که بر طبق مطالعات انجام شده علی رغم کمبود نتایج روشن، نظام های قدرتمند اختراع می توانند : 1- به موارد زیر دست یابند: رشد اقتصاد جهانی را هدایت نمایند 2 - جذب بیشتر سرمایه گذاری مستقیم خارجی 3- رشد صدور مجوز برای فن آوری جهت تولید بیشتر داخلی را ممکن می سازند 4- به درجات بالاتر رشد نائل شدن
امروزه یک مثال خوب برای این مطلب را می توانید در اردن بیابید، جایی که حفاظت قوی از ثبت اختراع با سود واقعی اقتصادی در ارتباط قرار گرفته است. ( به مقاله منافع اردن از بازنگری مالکیت معنوی نگاه کنید.)
موسسه بین المللی مالکیت معنوی[6] گزارش جامعی در ماه اوت 2004 منتشر ساخت که در آن نگاهی به استقرار صنایع فن آوری بیومدیکال و داروسازی که در سطح جهانی رقابت می کنند را در اردن انداخت. بر اساس این گزارش منتشر شده از سوی IIPI " اقتصاد اردن اخیراً از کاربرد بهتر حفاظت های مالکیت معنوی سود خیلی زیادی کسب کرده است،" این گزارش نشان می دهد که نظام قدرتمند مالکیت معنوی، خصوصاً برای ثبت اختراعات، "یک مسیر جدید برای تمرکز بر تحقیقات پایه ای اختراع برای شرکت های داروسازی اردن فراهم نموده است".
این موضوع به صورت جهشی به دلیل کمک های خدمات بهداشتی در تولید خالص داخلی اردن از 8/2 در صد در سال 1997 به 5/3 در صد در سال 2001 انعکاس یافته است. ایجاد شغل در بخش خدمات بهداشتی از سال 1997، 52% افزایش یافته است. این گزارش همچنین نشان می دهد که صنعت داروسازی، دومین نماد رهبری اردن است، و از سال 1999 تا سال 2002 صادرات دارو از شرکت های داخلی، 30% رشد داشته است.
علائم تجاری و حمایت از مصرف کننده
علامت تجاری، یک واژه، یک عبارت، علامت، طرح یا یک ترکیب از لغات، عبارات وطرح ها برای شناسایی و تشخیص کالاهای تولید شده یک گروه در برابر گروه های دیگر است. بدین طریق سازنده محصول و علامت کیفیت بکاررفته تشخیص داده می شود. آنها همچنین به مصرف کنندگان آموزش می دهند که اگر محصولی از رده خارج بود کجا منبع آن را جستجو کنند. بعضی از علائم تجاری صدها سال است که در جریان است. دیدار کنندگان از دیوار بزرگ چین هنوز می توانند مارک سازندگان اصلی را بر روی بعضی از آجرها ببینند. این علائم به امپراطوران آن زمان اجازه می داد که از کیفیت کار مطمئن باشند و اگر نیاز بود پاسخ بخواهد.
اطمینان از کیفیت و مسئولیت پاسخگویی زمانی که جعل کنندگان به طور غیر قانونی از یک مارک تجاری استفاده کرده و مصرف کنندگان را در مورد کالاهایشان فریب می دهند کاملا از بین می رود. وقتی که مردم به کالاهای جعلی فکر می کنند ممکن است ساعت های تقلبی رولکس، فندک های زیپو یا کیف های دستی لویس ویوتون را به خاطر بیاورند. جعل این کالاها به شرکتهای قانونی صدمه و ضربه های جدی می زند و دولت ها را از کسب در آمد محروم می سازد به هر حال جعل علائم تجاری عواقب جدی دیگری هم به دنبال دارد و از جمله می تواند سلامت و امنیت عمومی را تهدید کند.
ایالات متحده نیز از این جنبه تقلب همه گیر در امان نمی باشد. بنا بر جلسه شهادتی کمیته دادگستری سنای ایالات متحده در ماه مارس 2004، معاون دادستان کل آمریکا، آقای کریستوفر ورای نمونه هایی از تخلفات مارکهای تجاری را اعلام کرد. او خاطرنشان ساخت که در اوایل سال 2004 مردی از ایالت آلا باما به 28 فقره جعل حشره کش های گوناگون برچسب جعلی محکوم شد. او حشره کش ها را با بر چسب تقلبی و دست کاری شده جهت کنترل پشه ها و به طور غیر مستقیم برای دفع نوع ویروس "وست نایل" به شهرداری ها و شرکت های خصوصی درایالات متحده فروخت.
شخص متهم، به دروغ ادعا کرده بود که مارک تجاری و عنصر فعال حشره کش مربوط به سازنده آن است. مورد دیگری در سال 2002، وزارت دادگستری ایالات متحده، مردی اهل کالیفرنیا را به علت دست داشتن در دسیسه ای برای فروش شیر خشک های تقلبی محکوم کرد. این شخص پس از در معرض گزاردن هزاران نفر از آسیب پذیرترین اشخاص جامعه در سال 1995 به کانادا فرار کرد. او در سال 2001 دستگیر شده و در سال 2002 برای محاکمه به ایالات متحده آورده شد.
جعل و تقلب همچنین یک تهدید جدی برای ایمنی و سلامت عمومی در کشورهای در حال توسعه است. یکی از غم انگیزترین داستان ها مربوط به کشور چین است. در ماه مه سال 2004، خبر گزاری آسوشیتد پرس گزارش داد که 47 نفر از مردم پکن متهم به فروش شیر خشک تقلبی شده اند، عملی که ماموران گفته اند منجر به مرگ 12 کودک شده است. بر طبق این گزارش ضمن چند یورش پلیسی هزاران بسته شیر خشک تقلبی با 45 مارک متفاوت کشف شد.
داروهای تقلبی نیز یک مشکل جدی و مرگ آور برای تمام جهان، بخصوص کشورهای در حال توسعه است. هیچ کسی بهتر از دروتی آکونیلی [7] رئیس سازمان ملی نیجریه برای غذا و اداره کنترل دارو این مسئله را درک نمی کند. داستان او در صفحه اول وال استیریت ژورنال[8] در ماه می سال 2004 به تفصیل گفته شده است، که به نظر می رسد مستقیما از یک رمان مهیج اقتباس شده باشد. اما متاسفانه، این ماجرا خیال بافی نیست بلکه یک واقعیت است. کار او در شناسائی و مبارزه با داروساز های تقلبی باعث شد که جنایتکاران به جان او سوء قصد کردند و خانه اش را به آتش کشیدند. اما او شجاعانه باز هم کارش را ادامه داد، چراکه ضایعه ازدست دادن خواهرش به واسطه تزریق انسولین تقلبی را تجربه کرده بود. او مانند بسیاری از دیگر افراد خطرات و تهدیدات جعل کالا را دریافته بود.
مالکیت معنوی و جامعه
در بحث فوق راجع به حق مؤلف، ثبت انحصاری اختراع و علائم تجاری یک رشته از موضوع های مشترک وجود دارد. پیشبرد توسعه فرهنگی، ترویج ابداع و رشد، حفاظت از بهداشت عمومی و ایمنی درمجموع اهداف مشترکی را در برمی گیرند. همه ما می خواهیم درجوامعی زندگی کنیم که این ارزش ها گرامی شمرده شده و ترویج داده شوند. بحث جاری درخصوص مالکیت معنوی، خاطره ارزشمندی از نقش حفاظت مالکیت معنوی در زندگی روزمره ما است.
ایالات متحده قویا به ارزش حفاظت حقوق مالکیت معنوی به دلایل عنوان شده در فوق و دلایل دیگر معتقد است و آماده است تا با دیگران درجهت توسعه چنین حفاظتی همکاری نماید.
ای آنتونی وین، معاون وزیر امور خارجه در امور بازرگانی و اقتصاد می باشد.
راهنمایی مختصر در مورد معاهدات بین المللی حقوق مالکیت معنوی
