21 آوريل 2009

تداوم توسعۀ جهانی فن آوری انرژی استار

يكى از برنامه‌هاى خاص دولت آمريكا در زمينۀ كاهش انتشار گازهاى گلخانه‌اى از طريق بهره‌ورى انرژی، برنامۀ  انرژی استار[1] است كه نام آن براى مصرف كنندگان آمريكايى نامى بسيار آشنا است. از زمانى كه اين برنامه آغاز به كار نموده است، اگر مشتريان خريدهاى خود را با دقت انتخاب كرده باشند، برچسب انرژی استارممكن است بر روى اجناس موجود در همۀ خانه‌ها‌ى طبقۀ متوسط مشتريان آمريكايى مشاهده شود. دسترسى گسترده‌تر و خريد كالاهاى كارآمدتر موجب صرفه جوئي هاى گسترده در زمينۀ انرژى و كاهش قابل ملاحظه در انتشار گازهاى گلخانه‌اى شده است.

كاتلين هوگان، مدير بخش همكارى حفاظت آب و هوايى متعلق به آژانس حفاظت از محيط زيست  آمريكا، براى مدت 20 سال با اين آژانس همكارى کرده است. كورتنى آپشال[2]، دستيار ويژۀ خانم هوگان در نگارش اين مقاله همكارى داشته است.

اين مقاله در شمارۀ آوريل نشريۀ الکترونیکی آمریکا ويژه‌نامۀ "بهره‌ورى انرژی: اولين سوخت" منتشر خواهد شد.

تا اواسط هر روز كاری، ميليونها آمريكايى ممكن است اين كارهاى روزمره و جارى را انجام دهند: تماشاى تلويزيون، روشن كردن كامپيوتر، كپى كرفتن از اسناد تجاری، و گفتگو با تلفن بى سيم. در بسيارى از خانواده‌ها،  فرد ممكن است براى هر يك از فعاليتهاى نامبرده شده، از كالاى واجد كيفيت "انرژی استارانرژی استار" استفاده کرده و با انجام اين كار در انرژى صرفه جويى كند، صورتحساب ميزان كاركرد را پائين آورد و انتشار گازهاى گلخانه‌اى را كاهش دهد.

مصرف كنندگانى كه محصولاتى را انتخاب كرده‌اند كه واجد برچسب انرژی استار بوده‌اند – چه براى خانه، كار تجارى يا مجتمع بزرگ صنعتی- تنها در سال 2008 به ميزان 19 ميليون دلار در صورتحسابهاى خود صرفه جويى نموده و از انتشار گازهاى گلخانه‌اى معادل 29 ميليون خودرو جلوگيرى کرده‌اند.

در سال 1992، آژانس حفاظت محيط زيست آمريكا برنامۀ انرژی استار را به عنوان برنامۀ برچسب گذارى داوطلبانه آغاز نمود و كامپيوترها و مانيتورها به عنوان اولين محصولات برچسب دار انتخاب شدند. برچسب انرژی استار هم اينك بر روى بيش از 60 گروه از محصولات ديده می‌شود كه عبارتند از لوازم خانگى اصلی، تجهيزات اداری، روشنايی، و تجهيزات الكترونيكى خانه. در طول بيش از 10 سال، برچسب انرژی استار گزينه‌اى براى خانه‌هاى نوساز و ساختمانهاى جديد تجارى و صنعتى نيز بوده است.

انرژی استار زمینه ای براى خرده فروشان، بخشهاى خدمات عمومى و ديگران است تا محصولات و خدمات انرژی-كارآمد خود را با اعتبار بيشتر و كارآيى گسترده تر به مشتريان ارائه نمايند. اين برنامه بيش از 16000 سازمان را درگير مسألۀ بهره‌ورى انرژى نموده است كه نتايج شگرفى داشته است.  مصرف كنندگان، برچسب انرژی استار را بر روى بيشتر از 5/2 ميليون محصول از سال 2000 انتخاب كرده‌اند. برنامه مذكور در مسيرى است كه اين ثمربخشى را تا دو برابر در طى دهۀ آينده افزايش دهد.  

چرا برنامۀ انرژی استار، اثربخش است؟

يكى از عناصر كليدى موفقيت برنامۀ انرژی استار، هدف آن مبنى بر غلبه بر موانع بازار در جهت پذيرش محصولات و خدمات انرژی-كارآمد است و دنبال كردن مداوم اين هدف امكان گسترده تر كردن نفوذ و تأثير اين برنامۀ را ميسّر می‌سازد. در بازار كنونی، مصرف كنندگان فرصتهاى بسيارى براى صرفه جويى پولى دارند تا از اين راه ميزان بهره‌ورى خانه‌ها، ساختمانها و صنايع را بهبود ببخشند. با وجود اين، بسيارى از مصرف كنندگان ميلى به دنبال كردن اينگونه فرصتها را ندارند زيرا مطلع نيستند يا از انگيزۀ قوی ندارند، يعنى مشكلاتى كه ما "موانع بازار" می‌ناميم.

برنامۀ انرژی استار با برداشتن چنين گامهايى براى كاهش هزينه‌هاى معاملاتى و پائين آوردن مخاطرات سرمايه گذاری، اين موانع را كاهش می‌دهد تا اينكه طرحهاى بالقوۀ صرفه جويى انرژی، براى بخشهاى تجارى و مصرف كنندگان جذذابتر شود. اين برنامه اطلاعت موثق و عينى را فرآهم می‌آورد كه بخشهاى تجارى و صاحبان خانه می‌توانند بر اساس آن اطلاعات تصميمهاى آگاهانه ترى بگيرند و از اين راه سرمايۀ خصوصى را به سمت سرمايه گذاريهاى در زمينۀ بهره ورى انرژى جهت دهى نمايند.

ارزيابى بهره ورى انرژى يك محصول يا خدمت، كار پيچيدۀ ديگرى است. سازمان حفاظت از محيط زيست روشهاى آزمونى دقيق و مورد قبول صنايع را براى ارزيابى خصوصيات بهره‌ورى محصولات و خدمات توسعه داده است. زمانى كه مصرف كنندگان، محصولات يا خدماتى را كه داراى برچسب انرژی استار هستند خريدارى می‌کنند، مى دانند كه اين كالاها در مصرف انرژى صرفه جويى مى كنند و گازهاى كمترى را انتشار می‌دهند و نيز آزمونهايى را پشت سر گذاشته‌اند كه نشان می‌دهند نسبت به محصولات بدون برچسب، اگر نتوان گفت عملكرد بهترى دارند اما عملكرد خوبى دارند.

ساير راهبردهاى اصلی اى كه برنامۀ انرژی استار بكار برده است تا تأثير خوبى داشته باشد عبارتند از:

·        خانه‌هاى جديد: از سال 1995، آژانس حفاظت محيط زيست آمريكا ساختمان سازها را تشويق كرده است كه در خانه‌هاى جديد سطوح بهره ‌ورى انرژى را بيشتر از آنچه كه قوانين محلى ساختمان سازى ضرورى كرده است مورد توجه قرار دهد. تا سال 2007، در حدود 12 درصد از خانه‌هاى جديد بر اساس سطوح تعريف شدۀ انرژی استار ساخته شدند.

·        سنجش استاندارد استفادۀ انرژى ساختمانی: آژانس حفاظت از محيط زيست آمريكا، نوعى سنجش استاندارد را براى بهره ورى در ساختمانها توسعه داده است كه شبيه نرخ ميزان مصرف سوخت در ماشينها است. اين استاندارد به تدريج در تقريباً 5000 ساختمانى كه داراى برچسب انرژی استار می‌باشند در حال پذيرش است و اين ساختمانها بين 35 تا 40 درصد كمتر از حد متوسط از انرژى استفاده می‌كنند.

·        بهينه‌سازى كل خانه: سازمان حفاظت محيط زيست در دهۀ حاضر در تلاش است تا با اتخاذ رويكرد "كل خانه"، بهره‌ورى را در تمامى خانه‌هاى موجود در كشور بهبود ببخشد. اين برنامه‌ اميدوار است كه بر موانع بازار كه بر سر راه بهينه‌ سازى خانه ها وجود دارند فائق آيد و از این راه به صاحبان خانه اجازه دهد تا هر خانوده 20 درصد در مصرف انرژى صرفه جويى نمايند و آنها را با كارشناسان واجد شرايط بهينه سازى منازل پيوند دهد.

اطمينان به علامت تجارى انرژی استار

برنامۀ انرژی استار كه هم اكنون در هفدهمين سال فعاليت خود به سر می‌برد، همچنان از علايق فزايندۀ مصرف كنندگان و توليد كنندگان آمريكايى و خارجى بهره می‌برد. هر ساله بيش از 10 ميليون بازديد كننده به تارنماى ستارۀ انرژى سر می‌زنند. مقالات رسانه‌اى بيان مى كنند كه انرژی استار سالانه در حدود 1 ميليون خواننده و بازديدكننده را به خود جذب می‌كند.

آگاهى عمومى از برچسب انرژی استار تا بيش از 75 درصد در سال 2008 رشد كرده است و اين نام تجارى نيز در سراسر جهان شناخته شده است.

توليد كنندگان و ارائه دهندگان خدمات بطور فزاينده‌اى به  همكارى با برنامۀ انرژی استار علاقمندند. اين برنامه، با بيش از 2000 توليد كننده، 2000 خرده فروش، 6000 ساختمان ساز، 570 مدير برنامه‌هاى بهره‌وری، 550 شركت صنعتى و صدها مورد ديگر، توافقنامه‌هاى فعالى براى صدور مجوز و همكارى  دارد.

برنامۀ انرژی استار در جامعۀ بين المللی

سازمان حفاظت از محيط زيست با سازمانهاى شمارى از كشورها در حال همكارى است تا بهره ورى انرژى را به عنوان راه حلى كم هزينه براى مقابله با تغيير آب و هوا ارتقا دهد. تلاشهاى بين المللى عمدتاً بر هماهنگ سازى روشهاى آزمون و سطوح بهره‌ورى انرژى برنامه‌هايى نظير انرژی استار متمركزند. اين رويكرد از توسعۀ جسته و گريختۀ  استانداردهاى مختلفى كه توليد كنندگان را مجبور مى كند تا براى مورد پذيرش واقع شدن در كشورهاى متعدد منابع عظيمى را صرف كنند جلوگيرى می نمايد.

سازمان حفاظت از محيط زيست با  سازمان های كشورهاى خارجى به موافقت هایی رسيده است كه به آنها اين اختيار را می‌دهد تا برنامۀ انرژی استار را براى انواع خاصى از محصولات اجرا نمايند. انتظار می‌رود كه اين سازمان ها انرژی استار را در نزد مصرف كنندگان بازارهاى خودشان ارتقا دهند و به منظور اطمينان از كاربرد صحيح آن بر استفاده از علامت انرژی استار (علامت ثبت شدۀ آمريكا) نظارت نمايند. سازمان حفاظت از محيط زيست هم اكنون با اتحاديۀ اروپا، كانادا، ژاپن، تايوان، سوئيس و انجمن تجارت آزاد اروپا (شامل كشورهاى نروژ، ايسلند و ليختن اشتاين)، استراليا و نيوزيلند، موافتقنامه دارد.

همچنانكه اين برنامه به رشد خود ادامه می‌دهد، اميدواريم كه با گسترش همكارى خود با جامعۀ بين المللی، به مبارزه عليه تغيير جهانى آب و هوا بيشتر كمك کنیم.

آيندۀ برنامۀ انرژی استار

همچنانكه آگاهى از فوايد زيست محيطى و مالى بهره‌ورى انرژى بالا می‌رود، برنامۀ انرژی استار به گسترش خود ادامه خواهد داد. سازمان حفاظت از محيط زيست علاوه بر استفاده از اطلاعات شركاء دربارۀ چگونگى ورود به بخشها و بازارهاى جديد، تلاش خواهد كرد تا فن آوری ها وفعاليتهاى انرژی-كارآ را به روشی ساده‌تر مورد اقتباس و استفاده قرار دهد. نتايج تأييد شدۀ برنامۀ انرژی استار، اين برنامه را در جايگاهى قرار می‌دهد كه به نقش پيشرواش در زمينۀ بهره ورى انرژى ادامه دهد تا همگى ما به سادگى بتوانيم ستارگان انرژى باشيم.