30 می 2008
عوامل متعددی موجب افزایش قیمت جهانی مواد غذایی شده اند
طبق پیش بینی یک کارشناس، قیمت ها در اواخرسال جاری به طور نسبی کاهش می یابند
نوشته ی فیلیپ کوراتا
عضو هیئت تحریریه
واشنگتن – بهای برنج از اوایل سال 2006 به بیش از سه برابر رسیده ، در حالی که بهای گندم ، ذرت و سویا بیش از دو برابر افزایش یافته که به نا آرامی هایی بر سر مواد غذایی و تهدید بیش از 100 میلیون نفر به گرسنگی و فقر عمیق تر انجامیده است.
چارلزها نراهان ، یک کارشناس رشد در سیاست گذاری کشاورزی در " بخش تحقیق کنگره (CRS) ، پنج عامل را در افزایش قیمت غذا موثر می داند.
نخستین عامل آب و هواست ، خشکیهای استرالیا و اروپای شرقی و آب و هوای نامناسب در کانادا ، اروپای غربی و اوکراین به کاهش ذخائرغلات را سبب شده است.
هانراهان در مصاحبه ای با America.gov گفت :" در نتیجه شرایط نامساعد آب و هوایی ، ذخیره جهانی ذرت ، گندم و سویا به طور بی سابقه ای کاهش یافته است . یافته های وی در گزارش "سی.آر.اس" برای کنگره به نام " افزایش قیمت غذا و نیازمندیهای جهانی موادغذایی : واکنش ایالات متحده " گنجانده شده است .
در استرالیا که با بدترین خشکسالی قرن دست و پنجه نرم می کند، تولید برنج نسبت به سطح قبل از خشکسالی 98 درصد کاهش داشته است. در مورد گندم ، استرالیا در هر سال مساعد ، حدود 25میلیون تن تولید محصول داشت که بخش اعظم آن را صادر می کرد . از لحاظ تاریخی ، استرالیا ، پس از ایالات متحده ، بزرگترین صادرکننده گندم بوده است . گندم استرالیا در سال 2006 به 10 میلیون تن کاهش پیدا کرد ولی در سال 2007 به 13 میلیون تن رسید که ، طبق گزارش دفتر منابع و اقتصادی کشاورزی استرالیا، 40 درصد کمتر از میانگین پنجساله بود.
هانراهان گفت :"معلوم نیست آیا این شرایط غیر عادی گسترده ناگهانی و یکباره است یا بخشی از تغییرات جوی بلند مدت بشمار می رود.
محدودیت های صادرات که در کشورهای دنیا اعمال می شود- به ویژه در کشورهای تولید کننده برنج در آسیا – نیز به بروز مشکلات کنونی کمک می کنند.
هانراهان گفت :" برخی کشورها محدودیت هایی بر صادرات غلات اعمال کرده اند تا ذخیره مواد غذایی داخل را افزایش دهند و امیدواراند که تاثیر قیمت های بالا را بر مصرف کنندگان خودشان محدود کنند. اما چنین اقداماتی وضعیت ذخیره مواد غذایی را در کشورهای وارد کننده وخیم تر می کند."
هند محدودیت های شدیدی بر صادرات برنج غیرباسماتی اعمال کرده و ویتنام صادرات برنج را ممنوع کرده است . انتظار می رود تایلند ، که بزرگترین صادرکننده برنج در جهان است ، امسال رکوردی در میزان صادرات به جای بگذارد زیرا افزایش بها به سطح بی سابقه ای رسیده است . قیمت برنج تایلندی ازماه ژانویه تاکنون سه برابر شده و اکنون به بیش از 1000 دلار درتن می رسد.
سومین عاملی که هانراهان ذکرکرد افزایش بهای نفت و انرژی است که بر تمام سطوح تولید مواد غذایی غذا و زنجیره بازار ، از قیمت کود تا برداشت ، حمل و نقل و فرآوردن محصولات تاثیر گذاشته است.
در سال 2007 که قیمت هر بشکه نفت به طور متوسط 72 دلار بود ، بیش از هر نیم دلاری که ایالات متحده در کمک های غذایی منظور می کرد ، صرف حمل و نقل می شد . بهای حمل و نقل در سال 2008 ، به موازات روند افزایش قیمت نفت و گاز ، بسیار بالاتر خواهد بود. بهای کود به طور سرسام آوری بالا رفته است . قیمت کودهای شیمیایی در برخی موارد بین اکتبر 2007 و آوریل 2008 دو برابر شده است.
هانراهان گفت :" احتمالاً بهای نفت درمیان مدت کاهش نمی یابد. این امر بر بهای تولید و بازاریابی غذا در تمام جنبه ها تاثیر خواهد گذاشت."
عامل چهارم – درآمد بالا در بازارهای نوظهور مثل چین و هند – موجب افزایش تقاضا برای فراورده های غذایی ، مثل گوشت و غذاهای فراوری شده و در نتیجه باعث افزایش قیمت در بازارها گردیده است.
هانراهان گفت : " مصرف گوشت هر دو (کشور) افزایش یافته است، و به ذرت و دیگر غلات برای حیوانات نیز نیازمند شده اند . این عاملی دراز مدت و زیر ساختی در افزایش تقاضا برای اجناسی است که به طورناگهانی تغییر نمی یابند" برای تولید یک کیلو گوشت 7 کیلو غلات لازم است . چین که زمانی یکی از صادر کنندگان اصلی غلات بود ، وارد کننده غلات شده است .
عامل نهایی افزایش تقاضا برای سوخت زیستی است که دسترسی به تولیدات کشاورزی برای غذا وغلات مورد نیاز حیوانات را کاهش داده است .
یارانه ای که دولت امریکا برای تولید اتانول که از ذرت به عنوان منبع تغذیه استفاده می کند، می پردازد ، بسیاری از کشاورزان امریکایی را برآن داشته که تولیدشان را از مصرف غذایی به مصرف سوخت زیستی تغییر دهند. وزارت کشاورزی ایالات متحده گزارش داد که 23 درصد محصول ذرت در سال 2007-2006 صرف تولید اتانول شد و پیش بینی می شود این مقدار در سال های 2008-2007 به 50 درصد افزایش یابد.
هانراهان گفت :" برخی گمان می کنند که رقابت بین تولید کنندگان محصولات غذایی و محصولات سوختی بر ذخیره غذا و قیمت ها به مدت چند سال در آینده بر عرضۀ م.اد غذایی تاثیر خواهد گذاشت . این مسئله در حال حاضر به شدت مورد بحث است ."
رابرت زولیک ،رئیس بانک جهانی، در ماه آوریل گفت، وضعیت غذا هرروز در بسیاری از کشورهای در حال توسعه که در آنها افراد تهیدست75 درصد درآمدشان را صرف مواد غذایی می کنند، به طورپیوسته بدتر می شود . وی هشدار داد که 33 کشور به دلیل افزایش قیمت غذا در معرض آشوب اجتماعی هستند.
هانرانان گفت، بهای گندم در ماه گذشته تقریباً 30 درصد کاهش یافته و بهای برنج نیز در آینده نزدیک افت خواهد کرد.
به گفتۀهانرانان:" قیمت ها پایین خواهند امد ، اما ، به دلیل تغییرات ساختاری بلند مدت، نسبت به سال گذشته یا دو سال پیش بالاتر خواهند بود.
