28 آگوست 2009

فیلم مستند جدید به بررسی تجربۀ مسلمانان در آمریکا می پردازد

تهیه کنندگان این فیلم از جوامع مسلمان در سراسر ایالات متحده دیدن می کنند

احمد محمد
عضو هيئت تحريريه

واشنگتن- جایگاه مسلمانان در جامعۀ معاصر آمریکا چیست؟ اعضای طرحی که توسط اکبر احمد، سفیر اسبق پاکستان در بریتانیا رهبری می شود برای پاسخ دادن به این پرسش همراه با یک گروه پژوهشی و یک گروه فیلم ساز از این سو به آن سوی ایالات متحده سفر کردند. یکی از دستاوردهای این سیاحت، فیلم مستندی به نام سفر به درون آمریکاست، که به بررسی در سیر تکامل هویت آمریکایی از دیدگاه آمریکایی های مسلمان می پردازد.

سفر به درون آمریکا برای نخستین بار در 4 ژوئیه در فستیوال سالانۀ فیلم های اسلامی در همایش انجمن اسلامی شمال آمریکا (ISNA) به نمایش گذاشته شد. احمد، محقق اصلی این فیلم، تصدی کرسی ابن خلدون را در زمینۀ مطالعات اسلامی  در دانشگاه امریکن (AU) در واشنگتن بر عهده دارد و توسط گروهی از دانشجویان سابقش در این دانشگاه پشتیبانی شده است.

این فیلم تجربۀ آمریکایی های مسلمان را با بررسی جوامع گوناگون مسلمان در سراسر آمریکا، از شهرهای بزرگ شرق گرفته تا شهرهای کوچک منطقۀ غرب میانۀ این کشور، به تصویر می کشد. این فیلم به طور عمده بر دیدگاه های آمریکایی های مسلمان عادی و جایگاه مسلمانان در جامعۀ معاصر آمریکا تمرکز می کند.

گروه پژوهش ریشه های اسلام را در آمریکا ردیابی کرده است و آن را به جزیرۀ ساپلو در سواحل ایالت جورجیا ربط می دهد. در آنجا اعضای این تیم با یکی از زادگان یک بردۀ آفریقایی که در قرن نوزدهم به این کشور آورده شده بود ملاقات کردند. آنها همچنین از قدیمی ترین مسجد آمریکا در شهر سیدار راپیدز، در ایالت آیووا دیدن کردند. گروه فیلم سازان مصاحبه هایی با دانشجویان مسلمان و غیر مسلمان، رهبران سیاسی و مذهبی، و اعضای جامعه انجام دادند و به وسعت مفهوم اجتماعی - فرهنگی جامعۀ آمریکایی مسلمان و گرایش های این جامعه پرداختند.

فرانکی مارتین، عضو گروه پژوهشی ابن خلدون در دانشکدۀ خدمات بین المللی دانشگاه امریکن گفت: "این فیلم سیاحت نه ماهۀ ما را به 75 شهر و صد مسجد به منظور مطالعه و بررسی جایگاه مسلمانان در جامعۀ آمریکا و ترویج تفاهم بهتر میان مسلمانان و غیر مسلمانان به تصویر می کشد. فیلم ما در یک رویداد ویژه در فستیوال فیلم های اسلامی به نمایش گذاشته شد. هدف فیلم ما و کارهایی که در دانشگاه امریکن انجام می دهیم، بهبود بخشیدن به گفتگوها و ارتباطات میان گروه های نژادی و مذهبی در ایالات متحده است؛ هدفی که پدران بنیانگذار هنگام تاسیس این کشور 233 سال پیش در مد نظر داشتند."

هیئتی متشکل از کارشناسان در زمینه های مختلف، از جمله اینگرید ماتسون، مدیر انجمن اسلامی شمال آمریکا، اکبر احمد، امام محمد مجید از مرکز انجمن اسلامی منطقۀ دالس در شمال ویرجینیا، خاخام بروس لاستیگ از جماعت مذهبی عبری واشنگتن و ریز خان از شبکۀ تلویزیون کابلی الجزیره به زبان انگلیسی،  گفتگویی را در بارۀ مسائل مطرح شده در این فیلم برگزار کردند.

ماتسون توضیح داد: "از میان برداشتن ترس از دیدار با مسلمانان در آن مکان ها... کار بسیار تازه ای بود. آمریکایی های بسیاری هستند که واقعاً از آنچه که پشت درهای مساجد می گذرد وحشت دارند. بنابراین وارد مساجد شدن و شنیدن نظرات این مردم از مرموز بودن آن می کاهد."

جاناتان هیدن، یکی از اعضای گروه فیلم سازان گفت: "ما بر این باوریم که این فیلم نگاهی بی طرفانه و بی سابقه به زندگی آمریکایی های مسلمان می اندازد. ما داستان هایی سرشار از امید و شفقت شنیدیم." هیدن افزود: "فیلم مستند سفر به درون آمریکا کمکی است که ما به آموزش و پرورش، درک و گفتگو ارائه می دهیم."

امام محمد مجید به ویژه صحنه ای از فیلم را که در آن گروه فیلم سازان از مجسمۀ توماس جفرسون در دانشگاه ویرجینیا دیدن کردند، ستود. جفرسون اعتقاد قوی به یک آمریکای کثرت گرا داشت. زیر آن مجسمه لوحه ای است که روی آن نوشته شده است، "آزادی مذهب، 1786- ایزد، یهوه، براهما، آتما، را، الله." این واقعیت که جفرسون "الله" را در این لوحه گنجانیده بود، امام را متعجب ساخت و موضوع کثرت گرایی آمریکا و گفتگوهای میان مذاهب را در فیلم تقویت کرد.

هیلی وولدت، عضو گروه پژوهشی ابن خلدون در دانشگاه امریکن و پژوهشگر مرکز برکلی برای مذهب، صلح، و امور جهانی در دانشگاه جورج تاون گفت: " آمریکایی های مسلمان ایالات متحده را دقیقاً به خاطر ارزش هایی که جفرسون و دیگر پدران بنیانگذار به آن اعتقاد داشتند، محترم می شمارند. بیشتر آمریکایی های غیر مسلمانی که ما با آنها صحبت کردیم، نسبت به مسلمانان ابراز بردباری کردند. اگر چه بسیاری از آنها اقرار کردند که اطلاعات کافی دربارۀ اسلام در اختیار ندارند.

سفر به درون آمریکا، طرحی است که از سوی مؤسسۀ بروکینز، دانشگاه امریکن و مرکز برکلی دانشگاه جورج تاون حمایت می شود. افزوده بر این فیلم مستند، اطلاعات و تحلیل هایی مربوط به این طرح در کتاب سفر به درون آمریکا: بحران اسلام (انتشارات بروکینز، 2009) که به زودی منتشر می شود، در دسترس قرار خواهند گرفت.