15 جولای 2008
پارک ها می توانند موجب تغییر یک کشور شوند
نوشتۀ: آلوارو اوگالده
در سال 1969، یک دانشجوی جوان اهل کاستاریکا برای بازدید از سیستم پارک های ملی ایالات متحده، به این کشورسفر کرد. در سال 1970 او دومین کارمند سیستم تازه تأسیس پارک های کشورش شد. با نگاهی به تاریخچۀ 40 سالۀ پیشرفت پارک ها، الوارو اوگالده می گوید می توان تاریخ کاستاریکا را به دو دورۀ مشخص تقسیم کرد: دوران قبل و بعد از این که مردم متعهد به محافظت از چندگونگی زیستی منحصر به فرد کشور و نگهداری از آن برای نسل های آینده شدند.
آلوارو اوگالده را می توان یکی از بنیانگذاران سیستم پارک ها در کاستاریکا محسوب نمود؛ او دو بارمقام ریاست ادارۀ پارک ها و نقشی سازنده در سایر سازمان های مشابه را به عهده داشته است . در سال 1999، نشریۀ تایمز از او به عنوان "رهبرمحافظت از محیط زیست قرن" یاد کرد.
من در سال 1969 از نزدیک با سیستم پارک های ملی ایالات متحده آشنا شدم، و از من برای شرکت در سمینار بین المللی پیرامون پارک های ملی و مناطق مشابه قابل حفاظت دعوت شد؛ این برنامه ای بود که به من و 25 تن دیگر از منتخبین سراسر جهان اجازه می داد به چندین پارک ملی آمریکا مسافرت کنیم. ما با جنگلبانان و زیست شناسان و افراد صاحب امتیاز، و انواع افرادی که با سیستم پارک های ملی سروکار داشتند، ملاقات کردیم.
من برنامه ای برای کار و ورود به خدمات پارکداری نداشتم زیرا سازمانی تحت عنوان خدمات پارک در کاستاریکا وجود نداشت. اما وقتی به کشورم بازگشتم، کنگرۀ کاستاریکا، قانونی مبنی بر ایجاد یک سیستم برای حفاظت از پارک ها تصویب کرده بود. مدت شش ماه به طور داوطلب در اوایل شکل گیری این سیستم به کار مشغول، و بعد در سال 1970 به عنوان دومین کارمند خدمات پارک ها برای کار رسمی استخدام شدم.
همکارم، ماریو بوزا نیز که اولین کارمند سیستم حفاظت از پارک ها بود، این سفر آموزشی به هزینۀ خدمات پارک های ملی آمریکا را تجربه کرد، و این موضوع باعث شد ما با نظام ادارۀ پارک ها، راه اندازی آنها، استقبال از بازدید کنندگان، و حفاظت از محیط زیست و طبیعت آشنا شویم. من همیشه تصور می کنم که سیستم ایالات متحده مانند روزنه ای بود که ما توانستیم از ورای آن تصویری بزرگتر را مشاهده کنیم.
ما که خود زیست شناس بودیم، می دانستیم که اولین هدف پارک ها باید حفاظت از چندگونگی زیستی کشورمان باشد. کشور کوچک ما – که گستردگی آن به اندازۀ تنها یک سوم از یک درصد از خشکی های جهان است – زیستگاه 5 درصد از کل گونه های موجود در روی زمین می باشد. مردم در آن زمان حتی با واژۀ چندگونگی زیستی آشنایی نداشتند اما دهها سال بود که انواع گونه های استوایی در کشور ما مورد مطالعه قرار گرفته بود. استادان من در دانشگاه کاستاریکا انسان هایی روشنفکر و آگاه بودند که ما را با محیط زیست و تکامل آشنا کرده بودند. و در عین حال ما شاهد رشد بسیار بسیار بسیار سریع کشور هم بودیم.
حفاظت از کاستاریکا
ما زمانی که مردم کاستاریکا را توجیه می کردیم که چه کارهایی برای ایجاد پارک ها و حفاظت از آنها که پدیده هایی منحصر به فرد در کشورمان هستند، باید صورت بگیرد، در این حال و هوا بودیم. ما به مردم می گفتیم که کاستاریکا را باید همچون کاستاریکا حفظ کنیم، و این که کشوری خالی، بدون جنگل و فاقد حیات وحش، کاستاریکا نیست. ایجاد پارک ها و مناطق حفاظت شده کاری بود که برای آیندگان باید انجام می شد، برای کودکان، که آنها بتوانند بفهمند کشورشان واقعا ً چیست. رساندن این پیام به نقاط مختلف کشور کار چندان مشکلی نبود. و این که از حاصل این کوشش ها می توانستیم از وجود گردشگران هم برخوردار شویم، در درجۀ دوم اهمیت قرار داشت.
تاریخ کاستاریکا را می توان به دورۀ قبل و بعد از ایجاد پارک ها تقسیم کرد. بعد از این که چند سالی از ایجاد پارک ها گذشت، کشور به کلی دستخوش تغییر شد. حالا هیچ یک از اهالی کاستاریکا نیست که ازتلاش برای حفاظت محیط زیست چیزی نداند. ما با ایجاد پارک ها و مناطق حفاظت شده مسیر کشور و اقتصاد آن را دستخوش تغییر کردیم. ما ضابطه ای جدید برای پیشرفت داریم، کشوری متفاوت با کشوری که چهل سال پیش داشتیم.
قبل از سال 1970، مناطق طبیعی محافظت شده ای وجود نداشت، و طبیعت به واسطۀ حفر معادن، شکار و قطع درختان صدمۀ زیادی دیده بود، مخصوصا در مناطقی مانند شبه جزیرۀ اوزا، زیباترین مکان روی زمین! من این مکان را این طور می نامم زیرا دارای زیبایی خیره کننده و چندگونگی زیستی ویژه ای است. از زمانی که اقداماتی برای نجات اوزا در پیش گرفتیم، توجه جهانیان به ما جلب شد. به همین علت، اکنون مردم برای بازدید از اوزا می آیند و اقتصاد منطقه ربطی به معادن و قطع درختان ندارد. همه اش به طبیعت برمی گردد.
امروز، با پیشرفت و جاافتادن سیستم در کاستاریکا، هنوز مشکلاتی برجای مانده است. شکار در داخل پارک ها یکی از مشکلات است، و گاهی هم آتش سوزی ها. اما مشکل بزرگتر در خارج از محیط پارک هاست. زمانی که توسعۀ شهری بی رویه ای در یکی از مناطق مجاور صورت می گیرد، ما شاهد عواقب ضعف در ادارۀ کشور، کنترل ضعیف، و عدم هماهنگی میان وزارت خانه ها و سایر ادارات دولتی هستیم. این موضوع به تراکم ساختمان ها، آلودگی آب ها، و عدم وجود سیستم فاضلاب اضافه می شود. و این قبیل امور در مناطقی بسیار نزدیک به پارک ها اتفاق می افتد و برای همین، به غیر از اثرات مخرب تغییرات جوی، این یکی از مشکلاتی است که ما در حال حاضر با آن سروکار داریم.
نجات کرۀ زمین
ما قبلا ً نمی دانستیم که کرۀ زمین با خطر مواجه است. اما حالا از نادانی بیرون آمده ایم. رفتار جمیع انسان ها موجب ایجاد خطرات مشترکی برای جهان گشته است: گرم شده کرۀ زمین، انهدام بیوسفر، از بین رفتن گونه های جانوری و گیاهی، آب شدن برف های قطب، از مهمترین شاخص ها هستند.
در کاستاریکا ما بیشتر از هر زمان دیگر شاهد وقوع سیل و دوران گرمای طولانی ترهستیم. تغییرات جوی موجب خشکی مناطق بیشتری می شود، و برای همین، بعضی گونه های متعلق به زمین های پست، باتغییر زیستگاه خود به بلندی ها هجوم برده اند. توکان ها در مناطقی به سر می برند که قبلا ً نبوده اند و همین موضوع درمورد مورچگان هم صدق می کند. این تغییرات روند زندگی را برهم می زند. ما کوشش می کنیم چندگونگی زیستی در داخل پارک ها را حفظ کنیم، اما تأثیر این تغییرات در همۀ کشور نمایان است. ما در کاستاریکا تلاش کرده ایم مناطق حفاظت شده را به طور مجزا حفظ کنیم، اما این ها تنها جزایری منزوی در محاصرۀ مشکلات محیطی بزرگتر هستند.
ما نمی توانیم توجه خود به خطراتی که کرۀ زمین را تهدید می کند، به وقت دیگری موکول کنیم. به تعویق انداختن اقدامات لازم جهت رویارویی با گرم شده کرۀ زمین به این معنا است که برای ما اهمیت ندارد چه زندگی، جهان، و شرایط زیستی برای فرزندانمان به جای خواهیم گذاشت. اما من به عنوان یک آدم خوشبین کاملا به این موضوع اعتقاد دارم که اگرما همه دست به کار شویم، تک تک افراد، خانواده ها، جوامع، و دولت ها، و از همین حالا تلاش خود را آغاز کنیم، کرۀ زمین به مراقبت های ما پاسخ داده و ما در تلاش های خود سربلند خواهیم بود.
بنیاد حیات جنگل های استوایی 02 مطالبی برای این مقاله تأمین کرده است. این بنیاد به حفظ و نگهداری از طبیعت استوایی اختصاص دارد و از 500 جریب [بیش از 200 هکتار] جنگل در منطقۀ اوزا حفاظت می کند.
نظرات بیان شده در این مقاله ضرورتا منعکس کنندۀ دیدگاه یا سیاست های دولت آمریکا نیست.
