25 نوامبر 2009

انجمن هایی در گواتمالا به ادامۀ تحصیل دختران مایا کمک می کنند

برتون بولاگ
خبرنگار ويژه

واشنگتن- هنگامی که سیلویا تام[1] در 15 سالگی ترک تحصیل نمود، میزان تحصیلات او در مقایسه با بسیاری از دختران دهکدۀ مایا واقع در منطقۀ کوهستانی گواتمالا، بالاتر بود.

برای خانواده های بومی گواتمالا، که بیش از نیمی از جمعیت کشور را تشکیل می دهند و بیشتر از کشاورزان فقیر تشکیل می شوند، هزینۀ تهیۀ وسایل مدرسه، روپوش و پول اتوبوس معمولا فشار زیادی است. اگر آنها قرار باشد فرزندان خود را برای تحصیل به دبیرستان بفرستند، معمولا فرزندان ذکور را انتخاب می کنند.

تام که اکنون 21 ساله است گفت، والدینم فکرمی کردند تحصیلات برای من که دختر هستم، اهمیتی ندارد. معمولا دختران بعد از پایان دوران تحصیلات ابتدایی در خانه می مانند، و در نوجوانی ازدواج می کنند و صاحب فرزند می شوند.

این الگو باعث شده گواتمالا یکی از فقیرترین کشورهای آمریکای جنوبی با پایین ترین سطح تحصیلات باقی  بماند، و همین موضوع به میزان بالای زاد و ولد و مرگ و میر کودکان دامن می زند.

اما در سال 2004، مسیر زندگی تام که در آن زمان 16 سال داشت، متحول گشت: او برای شرکت در برنامه ای که هدف آن گسترش افق آینده برای دختران و کمک به ادمۀ تحصیل آنان بود، انتخاب شد. او یکی از دختران 16 ساله ای بود که برای اداره انجمن دختران استخدام شد و آموزش دید.

این انجمن ها حداقل یک بار در هفته تشکیل جلسه می دهند. مدیران کوشش می کنند اعتماد به نفس اعضا را تقویت کنند و به دختران می آموزند که چگونه اختیار آیندۀ خود را در دست بگیرند. مادران هم برای شرکت در این فعالیت ها دعوت می شوند. موضوع هایی که مورد بررسی قرار می گیرند، عبارتند از حقوق بشر، بهداشت و برنامه ریزی خانواده، مهارت های کاری، و سخنرانی در جمع. بعضی از انجمن ها، تدریس خصوص هم دارند که نیاز مهمی برای خانواده هایی محسوب می شود که در خانه به زبان محلی صحبت می کنند اما درس های مدرسه را باید به زبان اسپانیایی بخوانند.

هدف از ایجاد این انجمن ها، به تعویق انداختن زمان ازدواج و صاحب فرزند شدن دختران جوان، و آشنا ساختن آن ها با امکانات تازه برای ادامۀ تحصیل و بعد هم کار است. این انجمن ها مکان های امنی برای ورزش دختران، مانند ورزش فوتبال است؛ و می توانند در آن جا کارهای دستی، مانند تهیۀ لباس های سنتی را فرا گیرند. خانواده های دختران، از دیدن دستمال گردن های رنگارنگ و پیراهن هایی که آنان درست می کنند لذت می برند و می دانند که هم می توانند از آن استفادۀ شخصی کنند و این که آن ها را برای کسب درآمد، بفروشند.

تام گفت، من در گروه خودم شاهد بودم که بسیاری از دختران، به تحصیل ادامه دادند. مادران، فرصت یافتند گرد هم بیایند و طرز نگرش خود را تغییر دهند؛ طرز نگرش جوامع سنتی مایا این گونه است که دختران باید در خانه بمانند و زندگی خود را تماما به امور خانه اختصاص دهند. تام گفت، مادرها تمایل یافتند برای بحث در مورد به تعویق انداختن ازدواج و امکان کارکردن در خارج از منزل، با دخترانشان ارتباط بیشتری برقرارکنند.

تام بعد از پیوستن به این برنامه، در کلاس های شبانه ثبت نام کرد و موفق شد دیپلم خود را اخذ کند. او اکنون یکی از معدود دانشجویان بومی گواتمالا است که به دانشگاه می رود و مشغول فراگیری خدمات اجتماعی است.

برنامۀ انجمن دختران، "ایجاد امکانات"[2] نام دارد و توسط شورای مردم، که یک گروه غیرانتفاعی واقع در نیویورک است، و با همکاری گروه های جوامع مایا در گواتمالا، شکل گرفت.

جنیفر کاتینو[3]، یکی از مسئولان این شورا اظهار داشت، ما به عنوان یک سازمان خارجی که بخواهد چیزی را تحمیل کند وارد کار نمی شویم. بلکه با گروههایی همکاری می کنیم که در محل بوده اند، البته جوامع و خانواده ها نیز باید نقش خود را ایفا کنند.

تام در دو سال اول این برنامه که جنبۀ آزمایشی داشت، شرکت کرد. بعد از کسب تجربیات موفقیت آمیز، این برنامه به طور منظم توسعه یافته و در سال 2009 دارای 80 دختر جوان در سمت مدیریت است که با 2500 دختر در 40 جامعۀ روستایی مشغول به کار هستند. مدیران دختر برای مدت یک سال ثبت نام می کنند و وابسته به یک سازمان غیرانتفاعی محلی هستند که حقوقی نیز به آنان داده می شود. عملا تمامی آنها تحصیلات خود را ادامه داده اند- غالبا در کلاس های شبانه- و برای دختران جوان تر به عنوان الگو تلقی می شوند.

کتی هال[4]، یکی از مقام های بنیاد سازمان ملل، یک سازمان غیرانتفاعی واقع در واشنگتن که جهت حمایت از فعالیت های انسان دوستانۀ سازمان ملل فعالیت می کند و بخشی از هزینه های برنامۀ گواتمالا را تقبل کرده است، گفت، نوجوانی، مرحلۀ اصلی است. اگر در این مرحله به دختران رسیدگی نشود، آنها ترک تحصیل می کنند و گسستن چرخۀ فقر بسیار دشوار می شود.

سازمان های توسعه اجتماعی به این نتیجه رسیده اند که یکی از مؤثرترین راهها برای بهبود استاندارد زندگی در کشور های فقیر، بالا بردن سطح دانش و رسیدگی به وضعیت زنان است. اما کارشناسان عقیده دارند که به ویژه در مناطق روستایی، عدم قدرت نسبی زنان و دختران و منزوی شدنشان در خانه موجب می شود از شرکت در برنامه های توسعۀ کشاورزی محروم بمانند.

کانیتو، یکی از مسئولان شورای مردم گفت که گروه او بعد از این که مشاهد کرد غالب برنامه هایی که برای راهنمایی جوانان درنظر گرفته می شود، شامل افرادی که واقعا به آن نیاز دارند، یعنی دختران بومی نمی شود، مصمم شد برنامه ای درگواتمالا پیاده کند.

بزرگترین شرکت ها و سازمان هایی که در تأمین بودجۀ سالانۀ نیم میلیون دلاری این برنامه شرکت دارند، عبارتند از بنیاد نایکی[5] و صندوق جمعیت سازمان ملل[6]. کاتینو گفت، سازمان های متعلق به دولت محلی هم در پیشبرد این برنامه کمک می کنند.

این برنامه در حال گسترش به سایر جوامع بومی نیز است. سازمان دهندگان می گویند، بیشتر دخترانی که این برنامه را گذرانده اند، از طریق شبکۀ ملی دختران روستایی به فعالیت های خود ادامه می دهند. کاتینو گفت، استرتژی میان- مدت شورای مردم این است که برنامه را به دست سازمان های محلی بسپارد که بتوانند بدون دخالت شورا هم آن را پیگیری کنند.