05 نوامبر 2009

واشنگتن- وقتی زلزله ای در سال 1985 بخش عظیمی از شهر مکزیکو را ویران و با خاک یکسان کرد، 130 امدادرسان مشتاق و علاقه مند که از مهارت و تجربۀ کافی برخوردار نبودند، جان خود را در حین کوشش برای نجات افراد از زیر آوار ساختمان ها، از دست دادند. ده سال پس از این حادثه در مقر بمبگذاری شهر اوکلاهما، یک امدادرسان هنگام خدمت جان خود را از دست داد.
دلیل این تفاوت چیست؟ پاسخ این پرسش، شیوه های جدید جستجو در مناطق شهری و فناوری های امداد و نجات است. باید گفت که امدادرسانی که هنگام خدمت در شهر اوکلاهما جان خود را از دست داد، هیچگونه آموزش و تعلیم نوینی در امدادرسانی نداشت. بنا به گفتۀ هارولد شاپلهومن، مدیر ناحیۀ محافظت در برابر آتش در منلوپارک، کالیفرنیا، پیش از توسعۀ فناوری های نوین، عملیات کمک رسانی عمدتاً شیوه های برنامه ریزی نشده ای را در برمی گرفت که آتش نشانان از آن استفاده می کردند.
او گفت: "آنچه که پس از زمین لرزۀ شهر مکزیکو بی درنگ آشکارشد، این بود که طرح های واکنشی به بلایای طبیعی قدیمی و منسوخ شده بوده اند. هیچگونه تعلیماتی ارائه داده نمی شد، و تجهیزات ضروری یا وجود نداشت و یا واقعاً قدیمی بود. ما به این مسئله پی بردیم که فاجعه ای که در شهر مکزیکو رخ داد می توانست برای ما اتفاق بیافتد، و در نتیجه زمینۀ جدیدی برای جستجوی شهری و نجات پدید آمد."
آژانس فدرال مدیریت موقعیت های اضطراری ایالات متحده، نظام ملی پژوهش شهری و واکنش امدادی را در سال 1989 به عنوان چهارچوبی برای سازماندهی کارکنان خدمات ضروری محلی، در جهت یکدست کردن نیروهای واکنشی به بلایای طبیعی تشکیل داد. امروزه، 28 تیم در سراسر کشور برای مقابله با بلایای طبیعی و انسانی در مناطق شهری تنها ساعاتی پس از وقوع حادثه آماده به خدمت هستند. این واحدها وابسته به اداره های آتش نشانی هستند، ولی چنانکه باب زولدوس، از ادارۀ آتش نشانی و امدادی ناحیۀ فرفکس در ویرجینیا توضیح می دهد، عملیات جستجو و امداد با مبارزه با آتش تفاوت دارند.
زولدوس گفت: "وقتی ما در مورد عملیات جستجو و امداد شهری صحبت می کنیم، در حقیقت از یونیفورم ها و تجهیزات متفاوتی برای آغاز انجام این عملیات سخن می گوییم. عملیات جستجو و امداد شهری، کاملاً متفاوت هستند."
یک روش مقابله با "خطرهای چندگانه" است که وضعیت های اضطراری یا بلایای گوناگونی را مانند زلزله، تندباد، تایفون، توفان و گردباد، سیلاب، شکستگی های سد، تصادف های فناوری، فعالیت های تروریستی، و انتشار مواد خطر زا در برمی گیرد. این تیم ها از آتش نشان ها، مهندسان، کارشناسان پزشکی، سگ های جستجوگر و مربیان آنها، و مدیران وضعیت های ضروری که از آموزش و تعلیم ویژه در زمینۀ پژوهش و امداد شهری برخوردارند تشکیل می شوند.
نیروهای جستجو و امداد شهری در چهار زمینه فعالیت می کنند: 1) جستجو، بازیابی قربانیانی که پس از وقوع فاجعه ناپدید شده اند؛ 2) نجات، که شامل بیرون آوردن قربانیان از زیر آوار ساختمان های ویران شدۀ بتونی و فلزی است؛ 3) کمک های فناوری، که توسط کارشناسان راه و ساختمان انجام می گیرد و انجام عملیات را برای امدادرسانان امن می سازد؛ 4) کمک های پزشکی، که مراقبت از قربانیان هنگام و پس از عملیات امدادی را شامل می شود.
بسیاری از این کارشناسان، آتش نشانان حرفه ای هستند، ولی برخی از آنان در رشته های دیگری نیز فعالیت می کنند؛ آنها می توانند پزشک، مهندسان راه و ساختمان، گردانندۀ ماشین آلات سنگین، یا مربی سگ های جستجوگر باشند. رشتۀ کاری برخی از آنها هیچگونه ربطی به امدادرسانی ندارد ولی داوطلبانه وقت آزاد خود را صرف شرکت در برنامه های آموزشی در زمینۀ جستجو و فناوری های امداد و نجات می کنند. جنیفر ماسی، مربی سگ های جستجوگر تیم پژوهش و امداد فرفکس، یک کارشناس فناوری اطلاعات است که در هیئت بانک فدرال در واشنگتن به کار اشتغال دارد.
شاپلهومن گفت: "این افراد به طور باور نکردنی متعهد و دلیر هستند که اغلب تعطیلات شخصی خود را صرف آموزش دیدن می کنند ... برخی از آنها به سبب ترک مشاغل خود و شرکت جستن در ماموریت های امداد و نجات، از سوی کافرمایانشان سرزنش و مجازات شده اند."
تیم فرفکس و تیم ناحیۀ لس آنجلس، کالیفرنیا دو تیمی هستند که از سوی ایالات متحده برای شرکت در عملیات امداد و نجات پس از وقوع حادثه در سطح بین المللی انتخاب شده اند. تیم فرفکس، در انباری خارج از واشنگتن دی سی، 27 هزار کیلوگرم تجهیزات را برای ارسال ضروری، تنها ساعاتی پس از وقوع حادثه ذخیره کرده است. فهرست جزئیات این تجهیزات، ابزار برندۀ بتون و فولاد، ابزار شکننده، مولّدهای برق قابل حمل، متراکم کنندۀ هوا، اره های برقی، مته، کیسه های هوا، چراغ های قابل استفاده در سیلاب، طناب، تجهیزات پزشکی، وسایل برای بازیابی قربانیان، دوربین های جستجویی، و رایانه های همراه را شامل می شود.
زولدوس که تا کنون در نزدیک به 10 ماموریت امداد و نجات، ازجمله عملیات امدادرسانی پس از بمبگذاری سفارت ایالات متحده در نایروبی و زلزله ها در ترکیه و تایوان شرکت کرده است، گفت که چالش انگیزترین قسمت کار "رسیدنِ به موقع به مکان حادثه، و سپس انتقال امدادرسانان به مؤثرترین نحو ممکن است." او گفت هر دقیقه برای نجات جان ها اهمیت دارد.
به گفتۀ زولدوس و شاپلهومن، کلید موفقیت آموزش است. شاپلهومن گفت: "در غیر این صورت، مسئله تنها به قرار دادن تجهیزات و وسایل در اختیار گروهی افراد ناآزموده محدود می شود."
زولدوس گفت: "برنامه های آموزشی که ما ارائه می دهیم، امدادرسانان را به استفاده از آخرین امکانات و پیشرفت ها در جایی که باید در حین حفظ ایمنی خود به مؤثرترین نحو ممکن به امدادرسانی بپردازند، قادر می سازد. مجروح شدن یک امدادرسان می تواند به تیم صدمه برساند زیرا در این صورت توجه ما به امدادرسان معطوف می شود."
رکس اِستریکلند، عضو تیم جستجو و نجات فرفکس، به آموزش و تعلیم تیم ها در آفریقای جنوبی، آیسلند، اردن، بریتانیا، و سایر کشورها کمک کرده است. او اخیراً با نمایندگان امارات متحدۀ عربی که به دنبال توسعۀ توانایی های ویژه در زمینۀ پژوهش و نجات هستند، دیدار کرد.
او گفت: "در حال حاضر، کلیۀ عملیات جستجو و نجات آنها توسط داوطلبان و مردم عادی انجام می گیرد." برنامه های آموزشی که اِستریکلند در سراسر جهان ارائه می دهد، به "نجات جان ها در زمانی کمتر" کمک می کند. او می داند که افرادی را که آموزش و تعلیم می دهد به همان میزان خوشنودی که نصیب وی شده است دست خواهند یافت. او افزود: "هیچ چیزی برای من شادی آفرین تر از یک نجات زنده نیست."