28 اکتبر 2009

نگرانی سازمان آزادی مطبوعات در مورد اروپا، و استقبال از پیشرفت های ایالات متحده

استفان کافمن
عضو هيئت تحريريه America.gov

واشنگتن – سازمان خبرنگاران بدون مرز[1] در هشتمین گزارش سالیانه خود در زمینه شاخص آزادی مطبوعات در جهان هشدار داده است که اروپا – که تا حد بسیار زیادی در زمینه استانداردهای مطبوعات آزاد در جهان پیشتاز بوده است – طی  سال گذشته شاهد افول برخی از کشورهای این قاره بوده است. همچنین به گفته این سازمان جایگاه ایالات متحده در این جدول افزایش یافته است، در حالیکه اسراییل و ایران هر دو به علت نقض آزادی مطبوعات رتبه هایی بسیار پایین تر از سال 2008 کسب کرده اند.

سازمان خبرنگاران بدون مرز ( که برگرفته از نام این سازمان در زبان فرانسه به طور خلاصه RSF نیز نامیده می شود ) در 20 اکتبر جدول رده بندی 175 کشور جهان و  نهادهای  سیاسی را در زمینه آزادی مطبوعات منتشر کرد. ژان فرانسوا جولیارد، دبیر کل این سازمان گفت مشاهده "نزول پیوسته و هرساله" دموکراسی های اروپایی مانند فرانسه، ایتالیا و اسلواکی در این رده بندی برای او ناراحت کننده است.

این گزارش که دربرگیرنده بازه زمانی اول سپتامبر 2008 تا 31 اوت 2009 می باشد، بر مبنای پرسش نامه هایی که برای روزنامه نگاران و کارشناسان رسانه ها در سرتاسر جهان ارسال شده است، تهیه شده است. سوال های مطرح شده در این پرسش نامه ها برای جمع آوری اطلاعات در مورد حملات مستقیم و غیرمستقیم بر علیه آزادی مطبوعات، سانسور، و سایر فشارهای اعمال شده بر مطبوعات در هر کشور و یا نهاد و سازمان دولتی می باشد.

در گزارش سال 2009 RSF آمده است که علت اصلی سقوط اسلواکی به جایگاه چهل و چهارم در این شاخص، "مداخله دولت در فعالیت های رسانه ها و همچنین تصویب یک قانون در سال 2008 مبنی بر محدود کردن حق مسلم پاسخگویی در مطبوعات بوده است. ایتالیا ( با رتبه 49 ) و همچنین بلغارستان ( با رتبه 68 ) نیز به علت تاثیر جنایات سازمان یافته بر رسانه ها که حمله به خبرنگاران و به قتل رساندن آنها را نیز شامل می شود، در این جدول سقوط کرده اند. همچنین "سواستفاده و اذیت ها" و "مداخله روزافزون" سیلویو برلوسکونی، نخست وزیر ایتالیا، و "تصویب یک قانون که توانایی و قدرت مطبوعات در انتشار متن مکالمات تلفنی مقامات و مسئولان را به طور چشمگیری محدود می کند" از دیگر عوامل سقوط ایتالیا در این رده بندی بوده است.

طبق این گزارش فرانسه ( با رتبه 43 ) نیز "به علت بازجویی های قضایی و دستگیری روزنامه نگاران و حمله به رسانه های خبری، و همچنین به دلیل دخالت و اعمال نفوذ سیاستمداران، از جمله پرزیدنت نیکلاس سارکوزی در رسانه ها" در این رده بندی سقوط کرده است.

جولیارد، دبیر کل این سازمان، گفت: "اروپا باید الگویی در زمینه احترام به آزادی های مدنی باشد. در صورتی که شما در داخل کشور خودتان به گونه ای بی نقص و صحیح عمل نکنید، چگونه می توانید نقض حقوق بشر در خارج را محکوم کنید؟"

در این گزارش آمده است که دموکراسی های نوپا و جدیدتری مانند مالی ( با رتبه 31 )، آفریقای جنوبی ( با رتبه 33 )، و غنا ( با رتبه 27 ) در قاره آفریقا و همچنین اروگوئه ( با رتبه 29 )، و ترینیداد و توباگو ( با رتبه 28 ) در قاره آمریکا در زمینه آزادی مطبوعات پیشرفت کرده اند و از برخی از کشورهای قاره اروپا پیشی گرفته اند.

با این حال، 13 جایگاه اول در جدول RSF متعلق به سایر کشورهای اروپایی می باشد، و دانمارک، فنلاند، و ایرلند سه رتبه نخست را به خود اختصاص داده اند، و روزنامه نگاران در این کشورها می توانند با آزادی کامل به فعالیت بپردازند.

پیشرفت ایالات متحده؛ سقوط اسراییل و ایران

ایالات متحده در رده بندی سال 2009 نسبت به سال 2008 به میزان 16 رتبه پیشرفت کرده است و از جایگاه سی و ششم به جایگاه بیستم ارتقا یافته است. در این گزارش به اصلاحات انجام شده در دوران دولت پرزیدنت اوباما اشاره شده است. در گزارش RSF آمده است: "مقامات قضایی دیگر مانند دوران پرزیدنت بوش تحت عنوان محافظت از امنیت ملی، روزنامه نگاران را زندانی نکرده و آزادی های مدنی را نقض نمی کنند. از همین رو ایالات متحده مجدداً به جمع بیست کشور برتر در زمینه آزادی مطبوعات بازگشته است." با این حال در این گزارش آمده است که علیرغم برخی پیشرفت ها در ایالات متحده، "نگرش و دیدگاه ایالات متحده نسبت به مطبوعات در عراق و افغانستان نگران کننده است." و به دستگیری چندین روزنامه نگار توسط ارتش ایالات متحده طی سال گذشته و ادامه حبس ابراهیم جاسم، عکاس روزنامه در عراق اشاره شده است.

اسراییل با نزولی چشمگیر به جایگاه 93 در این جدول، پایین تر از برخی دیگر از کشورها در منطقه خاورمیانه مانند کویت ( با رتبه 60 )، لبنان ( با رتبه 61 )، و امارات متحده عربی ( با رتبه 86 ) قرار گرفته است. در گزارش RSF آمده است که حمله نظامی ماه ژانویه اسراییل به غزه   که طی آن سه روزنامه نگار کشته شده و 20 روزنامه نگار دیگر نیز حین پوشش دادن اخبار این درگیری ها زخمی شدند، تاثیری منفی بر رسانه ها داشته است.

علاوه بر این، "اسراییل در داخل سرزمین خود شروع به استفاده از شیوه ها و روش هایی کرده است که در خارج از سرزمین خود از آنها استفاده می کند." سازمان خبرنگاران بدون مرز پنج مورد دستگیری روزنامه نگاران، که سه مورد آن کاملاً غیرقانونی بوده است، و سه مورد زندانی کردن روزنامه نگاران را ثبت کرده است. در گزارش این سازمان آمده است "سانسور نظامی اعمال شده بر رسانه ها نیز تهدیدی بر علیه روزنامه نگاران به شمار می رود."

اما ایران که همواره در حال سقوط در این رده بندی بوده است، امسال به جایگاه 172 این جدول نزول کرده است. RSF گفته است که بحران های ایجاد شده در نتیجه انتخابات مورد مناقشه ریاست جمهوری در 13 ژوئن "سبب تقویت و گسترش پارانویا و سوءظن شدید رژیم ایران نسبت به روزنامه نگاران و وبلاگ نویسان شد."

در گزارش RSF آمده است که وضعیت آزادی مطبوعات در ایران تنها از کشورهای ترکمنستان، کره شمالی، و اریتره بهتر است، "که در آنها مطبوعات به قدری تحت فشار و سرکوب قرار دارند که در عمل می توان گفت مطبوعات در این کشورها وجود خارجی ندارند."

در گزارش RSF آمده است که وضعیت آزادی مطبوعات در ایران در سال گذشته شامل "سانسور پیش از چاپ مطبوعات، تحت نظر بودن و کنترل روزنامه نگاران توسط دولت، بدرفتاری با روزنامه نگاران، تبعید روزنامه نگاران از کشور، و دستگیری و زندانی کردن غیرقانونی روزنامه نگاران" بوده است.

آزادی مطبوعات از عوامل ضروری برای دموکراسی و توسعه اقتصادی است

هیلاری رادهام کلینتون، وزیرامورخارجه ایالات متحده در اول ماه مه طی مراسمی به مناسبت روز جهانی آزادی مطبوعات گفت ایالات متحده "تعهدی جدی و قاطع در زمینه آزادی مطبوعات در سرتاسر جهان دارد." ( به متن سخنان وزیر کلینتون در روز جهانی آزادی مطبوعات مراجعه نمایید)

کلینتون گفت: "در جهان کنونی ، جریان آزاد اطلاعات و عقاید به منزله یک نیروی قدرتمند در راستای پیشرفت و توسعه می باشد."

کلینتون گفت: "مطبوعات، رسانه های تصویری و رادیویی، و رسانه های اینترنتی مستقل چیزی بیش از صرفاً منابع انتشار اخبار و دیدگاه ها به شمار می روند. این رسانه ها همچنین موارد سواستفاده از قدرت را افشا کرده، با فساد مبارزه می کنند، پیش داوری ها و پنداشت ها را به چالش می کشند، و مجرایی سالم برای بیان عقاید جدید و دیدگاه های مخالفان فراهم می کنند."

وزیرامورخارجه گفت که آزادی مطبوعات از عوامل ضروری برای دموکراسی و توسعه اقتصادی به شمار می رود، و هر زمان که این آزادی به مخاطره افتاده است، "تمامی اصول و موارد دیگر حقوق بشر نیز مورد تهدید قرار گفته است."

برای کسب اطلاعات بیشتر در مورد گزارش آزادی مطبوعات به تارنمای سازمان خبرنگاران بدون مرز مراجعه نمایید.