08 دسامبر 2009

زن فعال زیمبابوه ای، جایزۀ حقوق بشر کندی را دریافت کرد

استیون کافمَن
America.gov عضو هیئت تحریریه

واشنگتن -- در اوائل دهۀ 1980، ماگودونگا ماهلانگو¹، دختری از زیمبابوه شاهد قتل عام هزاران نفر، از جمله اعضای خانوادۀ خود، در ماتابِلِ لاند² بود و به این نتیجه رسید که ممنوعیت مردم زیمبابوه از آگاهی در مورد واقعیت آنچه در کشورشان می گذرد، غیر قابل تحمل است. پس از آنکه ماهالانگو رهبری جنبش "زنان زیمبابوه به پاخیزید" (WOZA)³ را -- که در سال 2002 به همراهی جِنی ویلیامز تأسیس کرده بود -- به عهده گرفت، برای زنان و مردان زیمبابوه ای به  الگویی تبدیل شد که ثابت کرد می توان از طریق اعتراض های عمومی صلح جویانه و قهرمانانه با حکومت ظالمانۀ  رژیم رابرت موگابه مقابله کرد.

در تاریخ بیست و سوم ماه نوامبر و در کاخ سفید، ماهلانگو و WOZA، به دلیل فعالیت های الهام بخش و اشتیاق وی به مقاومت در برابر ارعاب و تهدید و خشونت های جسمانی توسط نظام حاکم در زیمبابوه، به دریافت جایزۀ حقوق بشر رابرت اف. کندی توسط پرزیدنت اوباما مفتخر شد؛ جایزه ای که به افتخار رابرت اف. کندی، سناتور سابق آمریکایی و  قهرمان حقوق بشر که در سال 1968 به قتل رسید، نامگذاری شده است.

این جایزه در سال 1984 و جهت ادای احترام به مدافعان حقوق بشر در سراسر جهان پایه گذاری شد. این جایزه 30,000 دلار پول نقد و پشتیبانی مداوم حقوقی و فنی از طرف کانون حقوق بشر و عدالت رابرت اف. کندی را -- که مرکز آن در واشنگتن است -- شامل می شود.

اوباما در مراسم اعطای جایزه اظهار داشت: "ماگودونگا، به عنوان یک الگو، به زنان WOZA و مردم زیمبابوه نشان داده است که می توانند با نیرو و تواناهایی خود، قدرت حاکمان مستبد کشورشان را تضعیف کنند، اینکه می توانند با قدرت خود توان یک دیکتاتور را کاهش دهند. شجاعت وی دیگران را به جمع کردن قدرت و دلاوری خود ترغیب کرده است."

زنان زیمبابوه به واسطۀ بحران سیاسی و اقتصادی که تحت حکومت موگابه در کشورشان حاکم شده است، متحمل رنج های بسیاری شده اند. اوباما در این خصوص به "گرسنگی شدید، سیستم های بهداشتی و آموزشی فرو پاشیده، خشونت های داخلی و تجاوز و سرکوب های دولتی، از تحدید آزادی بیان تا آدم ربایی و قتل مخالفان" اشاره کرد.

اوباما خاطرنشان کرد که جنبش WOZA از تعدادی فعال حقوق بشر در هنگام تأسیس، به جنبشی با 75,000 نفر عضو، از جملۀ یک شاخۀ مردان، تبدیل شده است. وی افزود: "در طول هفت سال گذشته، آنها بیش از یکصد تظاهرات اعتراضی برگزار کرده اند -- خدمتکاران و آرایشگران، سبزی فروشان و خیاطان به خیابان ها آمده اند و در حال خواندن و رقصیدن بر ظروف خالی از غذا کوبیده و جاروهای خود را تکان داده اند تا آرزوی خود برای "جارو کردن" و نظم دادن به دولت را نشان دهند."

اما تظاهرات آنها معمولاً با خشونت پلیس ضد شورش موگابه روبرو شده است. اوباما اظهار داشت: "آنها را با گاز مسموم کردند، ربودند و با اسلحه تهدید کردند و به شدت کتک زدند -- و آنها را واداشتند که هر یک از ضربه ها را با صدای بلند بشمارند." وی افزود 3,000 نفر از اعضای آنها در زندان یا در بازداشت پلیس به سر برده اند و ماهلانگو و ویلیامز در دادگاهی که در تاریخ 7 دسامبر برگزار خواهد شد، احتمالاً به جرم "رفتار منجر به نقض آرامش" به پنج سال زندان محکوم خواهند شد.

اوباما یادآور شد با این حال مردم زیمبابوه از پایبندی و ثبات قدم ماهلانگو، انگیزه می گیرند -- استواری او با وجود اینکه کتک خورده، بیش از 30 بار بازداشت شده، خانه اش مورد تفتیش قرار گرفته و در دوران بازداشت مورد "سوء رفتارهای وحشیانه" قرار گرفته است.

او اضافه کرد: "مردم بسیاری به تدریج آنچه را که ماگودونگا و زنان WOZA در تمام این مدت می دانستند، درک می کنند: اینکه تنها راه واقعی برای آموزش عشق و عدم خشونت این است که یک الگو باشند؛ حتی اگر این به این معنا باشد که هنگامی که دستگیر می شوند، آرام بنشینند، به این نشان که از انتقام جویی خودداری می کنند و هر یک از ضربه ها را بدون پاسخی می پذیرند و نیز به عنوان هشداری که می گوید بگذار هر چه می خواهد اتفاق بیفتد، این ملت جایی نمی روند."

رهبری ماهلانگو، اقدام جمعی و همبستگی میان زنان زیمبابوه را برانگیخته است که به گفتۀ اوباما، "شاید بزرگترین دستاورد وی باشد".

وی افزود: "او به آنها صدایی بخشیده که فقط در صورت اتحاد می توانند آنرا داشته باشند و قدرتی که فقط همراه با یکدیگر به آن می رسند."

اوباما خاطرنشان کرد که تاریخ راه کسانی که "زنان و کودکان را به دلیل آواز خواندن در خیابان ها دستگیر می کنند" یا دیکتاتورهایی که "به ملت خود گرسنگی می دهند و آنها را سرکوب می کنند و به زور تهدید به قدرت می چسبند"، نیست.

رئیس جمهوری اظهار داشت در عوض، "تاریخ مسیر خدمتکاری است که در مونتگومری به سوی خانه می رود، زن جوانی که در سکوت در خیابان های تهران تظاهرات می کند و رهبری که به دلیل پایبندی اش به دموکراسی، در خانۀ خود زندانی است".

اوباما گفت جایزۀ رابرت اف. کندی سال 2009 ، اولین جایزه از این نوع است که از زمان مرگ سناتور تِد کندی در ماه اوت سال جاری، اعطا شده است؛ فردی که فهمید میراث برادرش ایمان و اعتقادی است به این نکته که قوانین و جامعه باید با نگاه به تفاوت بین حق و باطل ساخته شوند.

به اعتقاد اوباما، میراث رابرت کندی "حساسیت بسیار شدید به بی عدالتی است، تا حدی که نمی تواند با استدلال های معمولی که زندگی را برای بقیۀ ما راحت می کند -- این توجیه که رنج دیگران مشکل ما نیست، که مصائب جهان به نحوی دغدغۀ ما نیستند -- تسکین یابد".

ماهلانگو در مصاحبه ای در دهم نوامبر با صدای آمریکا (VOA)، از این جایزه به عنوان ابزاری برای افزایش روشنگری دربارۀ مبارزات حقوق بشر در زیمبابوه، استقبال کرد.

وی خاطرنشان کرد که مردم بسیاری دچار این اشتباه هستند که "توافق سیاسی جهانی"، که بین پرزیدنت موگابه و مورگان چنگورای، رقیب سیاسی وی، به امضا رسیده است، "به این دلیل که غذا در بازار یافت می شود"، تغییراتی را موجب شده است.

او به صدای آمریکا گفت: "مردم فکر می کنند اوضاع خوب است. اما ما واقعاً می خواهیم این سوء تفاهم را از بین ببریم و بسیار از این فرصت، برنده شدن و دریافت این جایزه متشکریم؛ زیرا این جایزه می تواند صدای مردم عادی زیمبابوه را چند برابر کند."

1. Magodonga Mahlangu

2. Matabeleland

3. Women of Zimbabwe Arise (WOZA)