31 مارچ 2009

جودی ویلیامز: مین های زمینی و شبکه ها

جودی ویلیامز، برندۀ جایزۀ صلح نوبل سال 1997 و سازمان او، کمپین بین المللی برای تحریم مین های زمینی (ICBL)، پیوسته مورد دو پرسش قرار می گیرند. آیا ماندگارترین موفقیت ویلیامز، پیمان بین المللی  تحریم مین های ضد نفر بوده است؟ و یا ایجاد الگویی برای شبکه جهانی متشکل از شهروندان متعهدی  که او نقش پیشگام را برای آنان ایفا کرد  – شبکه ای که به نسل تازه ای از سازمان های متعهد به تحولات غیرخشونت آمیز اجتماعی قدرت بخشیده است؟

شاید نتوان پاسخ روشنی به این دو سئوال داد زیرا این موفقیت ها کاملا به یک دیگر مرتبط هستند. اما روشن است که ویلیامز و سازمانش یکی از موفق ترین طرح های ابتکاری در جهت صلح بین الملل را به تحقق رساندند، و این کار را در زمانی بسیار کوتاه انجام دادند.

قدرت شبکه های سریع و انعطاف پذیر امروز، از بدیهیات عصر اینترنت است. ویلیامز و سازمانش، ICBL، از اولین نمونه هایی هستند که نشان دادند این شبکۀ جهانی که درهمه جا پراکنده است، ازچه قدرتی برخوردار می باشد.

در دهۀ 1980، گروه هایی که با کمک های انسان دوستانه، توسعه، و مراقبت های بهداشتی و پزشکی سروکار داشتند متوجه شدند که سرزمین های وسیعی - از بالکان و خاورمیانه تا آفریقا و جنوب شرق آسیا- به واسطۀ پراکندگی میلیون ها مین و مواد منفجره که تا مدتی بعد از خاتمۀ جنگ های مسلحانه، جان انسان ها را تهدید می کردند، آلوده به این مواد منفجره باقی و بلا استفاده مانده است.

ویلیامز در سخنرانی خود در مراسم اهدای جایزۀ نوبل گفت، مین های زمینی می توانند تا ابد قربانی بگیرند. این ابزار مانند بهترین سربازان جنگی عمل می کنند. جنگ به پایان می رسد، اما کشتن ادامه می یابد.

در سال 1992، شش سازمان غیر دولتی کمپین بین المللی تحریم مین های زمینی را بنا نهادند. آن ها هوشمند و سرسخت و از اقبال کافی برخوردار بودند.

در وهلۀ نخست آن ها تصمیم گرفتند ICBL را عمدا در قالب  ائتلافی از گروه های مستقل و فاقد دفترمرکزی و سلسله مراتب اداری، نگه دارند. در عوض، شبکۀ پرقدرتی از ارتباطات تشکیل دادند که از آخرین دستاورد های فن آوری زمان خود بهره می گرفت، یعنی تلفن و فاکس، و تنها در آخرین سال فعالیت خود از ایمیل هم استفاده کردند. سپس، ائتلاف ICBL بر پژوهش های میدانی جامعی تأکید کرد، به طور که آمار و ارقامی که ارائه می دادند، تا جای ممکن موثق و معتبر باشد. ویلیامز خود، نویسندۀ مشترک رساله ای مفصل دربارۀ عواقب اقتصادی و اجتماعی تعداد کثیر مین های زمینی در چهار کشور بوده است.

زمان سنجی ICBL هم با اقبال روبه رو بود. پایان جنگ سرد به کشورها اجازه می داد که مسایل مربوط به صلح و امنیت را از زاویه ای تازه مورد بررسی قرار دهند، و گروه های مستقل شهروندان در همکاری با دولت ها خواستار عکس العمل های بین المللی بودند- و هیچ یک در موضع خصمانه یا زیردست قرار نمی گرفت.

ویلیامز بعدا نوشت، ICBL اذهان عمومی را علیه مین های زمینی ضد نفرات آماده می کرد، و دامنۀ فعالیت ها آن چنان بود که بعد از پنج سال، موفق به مذاکره دربارۀ  پیمان تحریم گردید. این پیمان که در سال 1997 از سوی 122 کشور امضا شد، با سرعتی غیر قابل قیاس با هرگونه پیمان تحریم دیگری در جهان، به اجرا درآمد. طبق این پیمان، برای اولین بار در تاریخ، استفاده از یکی از سلاح های معمول، به طور جامع ممنوع می گردد.

ایالات متحده هر چند از جملۀ امضا کنندگان این پیمان نیست، اما بزرگترین اهداکنندۀ کمک های انسان دوستانه بوده است و تمامی انواع مین های ضد نفر با پایداری طولانی را ممنوع ساخته است. ایالات متحده ابزاری را در اختیار خود دارد که خنثی شدن آن ها بعد از چند ساعت یا چند روز ممکن بوده، و به سال نکشد.

سازمان ICBL هرگز فعالیت ها و موفقیت های خود را متوقف نکرده است. کشورها، تحت مراقبت  گزارش کنترل مین، که به سنجش همکاری کشورها با پیمان تحریم مین می پردازد، تا به حال موفق به منهدم کردن 42 میلیون ذخیرۀ مین شده اند که 500.000 عدد از آنها تنها در سال 2007 صورت گرفته است. طبق این گزارش، انجام برنامه های مین زدایی در سال 2007 موفق به پاک کردن 122 کیلومتر مربع از زمین های مین گذاری شده  گردید، و تلفات ناشی از انفجار مین، هرساله کمتر و کمتر می شود.

ویلیامز که اکنون استاد مددکاری اجتماعی در دورۀ کارشناسی ارشد دانشگاه هوستون است، در رساله ای دربارۀ تأثیر جایزۀ نوبل نوشته است، الگوی ما برای ایجاد تحول، هر چند بار ها مورد حمله قرار گرفت، اما هنوز مایۀ الهام جهانیان است که معتقد هستند اگر ما با یک دیگر همکاری کنیم - یعنی جامعۀ مدنی و دولت- می توانیم جهانی پدید آوریم که امنیت انسان ها مبنای امنیت جهانی باشد، که حاصل آن صلح، عدالت، و برابری هایی است که تمامی انسان ها به آن نیاز دارند.

عقاید بیان شده در این مقاله الزما منعکس کنندۀ دیدگاه ها و سیاست های دولت آمریکا نمی باشد.