09 جون 2009

قانون آزادی اطلاعات ایالات متحده برای دیگر کشورها الگوی خوبی شمرده می شود

یک گروه غیر دولتی از این قانون برای اطلاع رسانی در جوامع بسته استفاده می کند

نوشتۀ جیم فیشر تامسون
عضو هیئت تحریریۀ America.gov

واشنگتن- به گفتۀ تام بلانتون، مدیر بایگانی اسناد امنیت ملی، یک سازمان غیر دولتی که با استفاده از قانون آزادی اطلاعات (FOIA) مدارک محرمانه را جمع آوری و منتشر می کند، اعلام داشت، قانون آزادی اطلاعات که 43 سال پیش به منظور باز و شفاف نگه داشتن دولت ایالات متحده تصویب شد، الگویی برای کشورهای دیگر است.

بلانتون در مصاحبه ای با America.gov در اول ژوئن در دفتر کاریش در دانشگاه جورج واشنگتن گفت: "اصل اطلاعات آزاد برای یک دموکراسی کارآمد حیاتی است."

از زمانیکه FOIA در سال 1966 به اجرا گذاشته شد، دولت فدرال میلیون ها مدرک را که توسط افراد، شرکت ها، و سازمان های غیر دولتی درخواست شده بود، منتشر کرده است. این قانون که  در مورد همۀ نهادهای قوۀ اجرایی به اجرا گذاشته می شود، زیر نظارت وزارت دادگستری قرار دارد. زمینه های مورد استثناء بر طبق  FOIA، انتشار اطلاعات شخصی افراد، برخی از مدارک محرمانه مربوط به امنیت ملی و روابط خارجی، و تجاری و بازرگانی را در بر می گیرند.

به یک مقالۀ مربوط مراجعه کنید " آزادی اطلاعات، شالودۀ جوامع باز است"

بلانتون گفت که FOIA تنها برای استفادۀ روزنامه نگاران، پژوهش گران و دانش پژوهان نیست. به گفتۀ او: "در ایالات متحده بالاترین بخش عمدۀ تقاضا برای دسترسی به اطلاعات از طرف سالمندان، سربازان پیشین، و کسب و کارها صورت می گیرد."

"نظارت قوا"

بلانتون گفت، روند قانون آزادی اطلاعات ایالات متحده برای کشورهایی که قوانین مشابهی را تصویب کرده اند الگوی خوبی بوده است. او افزود: "ما نیز این روند را در جوامع بسته ای مانند کوبا، ویتنام، و روسیه به کار گرفته ایم تا اسناد دولتی شان را در اختیار مردم بگذارند."

بلانتون گفت، "انقلاب آشکاری" صورت گرفته است. تعداد کشورهایی که قوانینی مشابه FOIA دارند از تقریباً دوازده کشور در سال های دهۀ 1990، تا نزدیک هشتاد کشور در حال حاضرافزایش یافته است."

 بلانتون گفت، به طور اساسی، FOIA یک شیوه "نظارت بر قدرت است. مردم در کشورهایی مانند هند، مکزیک، آرژانتین و مجارستان تصمیم گرفته اند که باید از عملکردهای دولت هایشان آگاهی داشته باشند؛ درسی که آنها از فساد، سوء استفاده از قدرت، حکومت های استبدادی نظامی و یا حکومت های مطلقه و دیکتاتوری کمونیست آموختند."

بلانتون گفت: "گرایش طبیعی هر حکومت اداری، کنترل اطلاعات مربوط به نهادهای خویش است. اعضای دولت فقط نگهبانان این اطلاعات هستند، و تنها دلیل محرمانه نگه داشتن آنها این است که دولت تشخیص دهد  انتشار این اطلاعات به جامعه آسیب خواهد رساند. به این تریب برای شهروندانی که خواستاراطلاعات اند یک نظام مهار  و موازنۀ کار آمد و فرایند تجدیدنظر وجود دارد."

از زمان تاسیس بایگانی اسناد امنیت ملی، این سازمان بیش از 37,000 درخواست با استفاده از FOIA دریافت کرده است. تنها در سال 2008، بایگانی اسناد امنیت ملی 1,200 درخواست را به ثبت رساند، و در نتیجه 62,000 صفحه مدرک منتشر کرد.

بلانتون گفت که سازمان بایگانی اسناد امنیت ملی از انتشار این مدارک حمایت به عمل می آورد تا به طور کلی دریچه ای  بر روند تصمیم گیری دولت بگشاید و "ثبت مدارک تاریخی را گسترش دهد."

بلانتون افزود: " اصولاً ما به حافظۀ نهادینۀ  FOIAتبدیل شده ایم" و امروزه بایگانی اسناد امنیت ملی طیف گسترده ای از مدارک را در بر می گیرد؛ از مدارکی که جزئیات جدیدی را ازبحران موشک های کوبا دراوایل سال های دهۀ 1960 تا ماجرای مک فارلین در سال های دهۀ 1980 فاش می کند.

بلانتون گفت: "یکی از بزرگترین دستاوردهای ما "موفقیت اخیر در یک شکایت قانونی بود که دولت را به نگهداری ایمیل های کاخ سفید در زمان ریاست جمهوری پرزیدنت ریگان در سال های دهۀ 1980 واداشت. " ایمیل به عنوان اسناد ملی تعریف نمی شد، و بدون شکایت قانونی ما، نامه های الکترونیکی را نگاه نمی داشتند." (ادارۀ بایگانی اسناد و مدارک نگهدار رسمی اسناد در ایالات متحده است.)

او گفت، مجموعۀ قابل توجهی از اسناد در این پروندۀ قانونی مطرح بودند: 130,000 تا 200,000 پیام های الکترونیکی کاخ سفید در دورۀ ریاست جمهوری ریگان؛ 200,000 تا 500,000 پیام های الکترونیکی کاخ سفید در دورۀ ریاست جمهوری جورج هربرت واکر بوش؛ و 32 میلیون پیام های الکترونیکی کاخ سفید در دورۀ ریاست جمهوری بیل کلینتون. تعداد پیام های الکترونیکی کاخ سفید در دورۀ ریاست جمهوری جورج دبلیو بوش 220 میلیون تخمین زده می شود.

بلانتون توضیح داد: "هیچکس نخواهد توانست تک تک صفحات را مرور کند، ولی چون آنها به فورمت الکترونیکی هستند، شما قادر خواهید بود با استفاده از لگاریتم و موتورهای جستجو به اطلاعات مورد نظر دست یابید."

اثر FOIA در کشورهای دیگر

بلانتون گفت، "یکی دیگر از دستاوردهای قابل توجه ما، انتقال مدارک به دست آمده از طریق FOIA به کشورهای خارجی با نظام های عُمدتاً بسته، از جمله چین، کوبا، و ویتنام، و روسیه پس از فروریختن نظام کمونسیتی است."

او توضیح داد: "نشان دادن اینکه محتوای مدارک آمریکایی تاریخ را از دید ما بازگویی خواهد کرد و نه از دیدگاه آنها، برایشان تهدیدآمیز است و چالش جالبی را برای باز کردن جوامعشان پیش پای آنها می گذارد."

بلانتون گفت: "ما به این ترتیب در سال 1992، 20,000 صفحه از اسناد آمریکایی را که از طریق FOIA به دست آورده بودیم به پرزیدنت فیدل کاسترو ارائه  دادیم. واکنش کاسترو فراخواندن سه مرد بود که جعبه های اسناد بایگانی را همراه با خود آوردند و به بیرون آوردن مدارک پرداختند. آنها موضوعاتی را با صدای بلند مطرح می کردند: "نامۀ عذرخواهی که نیکیتا خروشچف [رهبر شوروی] برای برچیدن موشک ها بدون آگاهی قبلی به من فرستاد چطور؟" هیچ یک از تاریخ دانان غرب از این نامه اطلاعی نداشت."

بلاتون گفت که در حقیقت، برخی از این نشست ها با رهبران جوامع بسته به آشکار شدن اطلاعات جدیدی منجر شده اند. "برای نمونه بنیاد گورباچف، که توسط میخائیل گورباچف، پرزیدنت پیشین اتحاد جماهیر شوروی ایجاد شده است، متن صورت جلسۀ ملاقات وی را با پرزیدنت جورج هربرت واکر بوش در مالتا (دسامبر 1989) در اختیار ما گذاشت؛ نسخۀ آمریکایی این مطلب همچنان محرمانه است و هنوز منتشر نشده است."

ماکام بیرن، معاون مدیر بایگانی اسناد امنیت ملی و مدیر بخش پژوهشی آن گفت، این سازمان همچنین در حال همکاری با چندین کشور است تا قوانین مشابه FOIA را توسعه دهند و یا قوانین موجود را استحکام بخشند. او گفت، بلانتون و گروهی از کارمندان بایگانی اسناد امنیت ملی به تازگی از گرجستان دیدار کردند و در حال همکاری با قانونگذاران آن کشور هستند تا ترتیبی را به منظور دسترسی پیدا کردن به اطلاعات به وجود آورند.

بایگانی اسناد امنیت ملی به تعلیم روزنامه نگاران و دیگران دربارۀ چگونه به کار گیری قوانین  FOIA در بررسی داستان ها کمک کرده است. هدف این برنامه های آموزشی، تشویق  روزنامه نگاران به افزایش میزان اعتمادشان به دولت از طریق همکاری های خود با دولت برای دستیابی به اطلاعات مورد نظر است.