08 جولای 2009

دادگاه های آمریکا از هیئت منصفه تا رعایت بی طرفی

استفانو ریولتا
عضو هیئت تحریریه

واشنگتن- در سیستم حقوق جزای آمریکا، نظر دوازده تن شهروند نقش حساسی دارد.

گروهی از شهروندان به مشاهدۀ محاکمه می پردازند و بعد در مورد گناهکار بودن یا نبودن متهم مشورت می کنند. برای عضویت در این هیئت که عموما ً هیئت منصفه نامیده می شود، شهروندان آمریکایی گزینش شده و پیشینۀ آن ها بررسی می شود، به این فرایند voir dire گفته می شود. پولا هانافورد-آگور ، رییس مرکز مطالعات هیئت منصفه در ویلیامزبورگ، ویرجینیا، این اصطلاح حقوقی قرن 14 به زبان فرانسه را "دیدن و گفتن" ترجمه می کند.

طی فرایند voir dire، اعضای هیئت منصفه برای تأیید قابلیتشان در رعایت انصاف و حفظ بی طرفی در یک پروندۀ حقوقی، از سوی دادستان و وکلای مدافع در حضور قاضی پرونده مورد سؤال و پرسش قرار می گیرند. به گفتۀ هانافورد- آگور در سیستم قضایی آمریکا این طور فرض می شود که وکلای مدافع بهترین موقعیت را برای آشنایی با شرایطی دارند که در یک محاکمه ممکن است منجر به غرض ورزی یا پیشداروی اعضای هیئت منصفه بشود.

چنانچه قاضی پرونده اطلاع حاصل کند که یکی از اعضای احتمالی هیئت منصفه قادر به قضاوت بی طرفانه نیست، او می تواند این فرد را کنار بگذارد. هانافورد- آگور گفت، این موارد حذفی معمولا ً برمبنای موارد قانونی صریح صورت می گیرد، مانند داشتن رابطه با یکی از اعضای فعال در دادرسی، داشتن منافع مالی در نتیجه ای که از پرونده حاصل می شود، و یا نشانۀ بارزی حاکی از تعصب و جانبداری. قاضی اختیار دارد هر تعداد از اعضای هیئت منصفه را به صلاحدید خود حذف کند، اما به ندرت اتفاق می افتد که بیش از 10 درصد از آن ها حذف گردند.

به علاوه، وکلای مدافع هم حق حذف بی چون و چرای اعضای احتمالی هیئت منصفه را دارند و این تصمیم می تواند برمبنای دلیل خاص و یا بدون هیچ دلیلی صورت بگیرد. قبل از آغاز فرایند  voir dire ، قاضی معین می کند که وکلای مدافع در چند مورد می توانند از حذف بی چون و چرا استفاده کنند.

تاکتیک هایی که در جلسات سؤال و جواب با اعضای احتمالی هیئت منصفه استفاده می شود، منوط به کارایی وکلا در مطرح کردن سؤالات مناسب است تا به نحوی به مسائلی که آنان مایل نیستند برملا شود، پی ببرند. هانافورد- آگور گفت، مسئولیت رد صلاحیت آن دسته از اعضای هیئت منصفه که قادر به ملاحظۀ جهت گیری بحث وکلا نبوده و تمایلی به این کار ندارند، به عهدۀ خود وکلا است، و آن ها دارای مسئولیت کمتری در گزینش سایر افراد هستند. وکلا بیشتر دنبال رد صلاحیت افرادی هستند که به دلیل بعضی تجارب زندگی خود ممکن است موضعگیری مغرضانه ای در برابر شواهد وکیل مدافع یا موکل او داشته باشند.

هنگامی که چند نفر برای تصمیم گیری در مورد یک قضیۀ واحد گرد می آیند، وجود تعصب و پیشداوری ناگزیر است، اما تلاش وکلا در به حداقل رساندن این فاکتور هاست.همان گونه که هانافورد- آگور می گوید، رعایت بی طرفی  نشان می دهد که واکنش اعضای هیئت منصفه به حدی تحکم آمیز نیست  که مباحث و استدلال وکلا و ارائۀ شواهد ازسوی آن ها نادیده گرفته شود.

برحسب سنگینی و جدیت مسائل و حوادث، فرایند voir dire ممکن است از کمتر از یک ساعت، تا چند روز به طول بیانجامد. علاوه بر وخامت پرونده، محل وقوع آن نیز که از ایالت به ایالت متفاوت است، ممکن است در محدودۀ زمانی مراحل دادرسی مؤثر باشد.

هانافورد- آگور گفت، درمورد پرونده های سنگین، مانند قتل عمد که دولت فدرال و تعداد زیادی از ایالات مجازات اعدام را تعیین می کنند، تنها افرادی که به لحاظ اخلاقی قادر به تحمیل مرگ هستند، صلاحیت حضور در هیئت منصفه را دارند .  افراد صاحب صلاحیت باید فرایند گستردۀ  voir dire  را بگذرانند و مشخص کنند که اعضای هیئت منصفه اعتقاداتی نداشته باشند که به لحاظ اخلاقی یا مذهبی مانع از رأی دادن آن ها به اعدام باشد. این فرایند بر افرادی که اعتقادات عکس دارند و تصور می کنند که همۀ پرونده های مربوط به قتل مستلزم اعدام است هم دلالت می کند.

هانافورد- آگور گفت حدود 2 درصد از کلیۀ پرونده های قضایی آمریکا در محکمه ای با حضور هیئت منصفه تصمیم گیری می شود.