29 می 2009

نوازندگان بین المللی در اینترنت و روی صحنه گردهم می آیند

ارکستر سمفونی یوتوب که در تارنمای اینترنتی تشکیل شده است، در تالار کارنگی برنامه اجرا می کند

مایکل گالانت
گزارشگر ویژه

سان برونو، کالیفرنیا- داریوش کلیسیس هیچوقت در خواب هم نمی دید که روزی در تالار کارنگی برنامه اجرا کند. گرچه او نوازندۀ ماهری است که از آثارش نه آلبوم ساخته شده است، ولی محل زندگیش در لیتوانی است و یک اقیانوس او را از شهر نیویورک جدا می کند. افزوده بر این، او موسیقی خود را با بیربینه، یک گونه فلوت سنتی و نسبتاً ناشناخته که تا کنون هرگز از آلات موسیقی  معمول در یک ارکستر سمفونی نبوده، می نوازد.

با وجود این موانع، کلیسیس با پیوستن به 96 نوازندۀ دیگر از 30 کشور و سرزمین برای اجرای یک برنامه روی آن صحنۀ تقدیس شده به عنوان عضوی از ارکستر سمفونی یوتوب (YTSO)، فرضیۀ احتمالات را شکست داد. این طرح به اندازۀ حضور داریوش در این ارکستر بعید و بی سابقه است.

YouTube.com که در کالیفرنیا مستقر است و در سال 2005 راه ندازی شد، به سرعت به تغییر دادن اینترنت را از طریق ویدیو آغاز کرد: کاربران فیلم برداری می کنند، فیلم خود را روی اینترنت می گذارند و محتوای آن را با بینندگان در سراسر جهان در میان  می گذارند. بر اساس این نمونه، یوتوب در دسامبر 2008 طرحی را برای ارکستر سمفونی خود ارائه داد که هم ساده و هم نوآورانه بود: ایجاد یک فضای اینترنتی برای نوازندگان موسیقی کلاسیک در سراسر جهان تا ویدیوهای خودشان را در حال نواختن بر روی تارنما بگذارند، و سپس بهترین آنها را از فضای اینترنت برای اجرای در یک کنسرت زنده و بی همتا با یکدیگر برگزینند.

کلیسیس این چالش را پذیرفت و همراه با 3,000 نوازندۀ دیگر از شش قاره در این مسابقه شرکت جست. او گفت: "این چالش توجه مرا جلب کرد، چون نه تنها کسانی را که سازهای موسیقی ویژۀ ارکستر می نوازند، بلکه کسانی را که موسیقی محلی، یا سازهای برقی و دیگر سازهای غیر معمول می نوازند نیز به شرکت در این برنامه فرا می خواند. من فکر کردم که این فرصت عالی برای خودآزمایی در این مسابقۀ غیر عادی بود. من امید چندانی به برنده شدن نداشتم ولی می خواستم ساز خود و امکانات نواختن آن را به جهان نشان دهم."

او از خود در حال اجرای دو قطعه فیلم برداری کرد و بخش هایی را که در اصل برای کلارینت ساخته شده بود به ساز خود تطبیق داد. نخستین قطعه، اِروتیکا اثر تان داون، برندۀ جایزۀ اسکار بود. کلیسیس ساز خود را همزمان با پخش ویدیوی آهنگساز چینی در حال رهبری این موسیقی متن نواخت. برای دومین قطعه، با گزیده ای از کنسرتوی کلارینت موتزارت، داریوش گام خود را دنبال کرد.

بنا به گزارش  یوتوب، نوازندگانی که به مرحلۀ نهایی راه یافتند توسط هیئت داوران بین المللی متشکل از نمایندگان ارکستر سمفونی لندن و دیگر نهادها و کارشناسان موسیقی برگزیده شدند. بازدیدکنندگان یوتوب برای نوازندۀ محبوب خود در ماه فوریه از طریق اینترنت رأی دادند. یک هفته پیش از اینکه اسامی برندگان رسماً در تارنمای یوتوب اعلام شوند، کلیسیس از برنده شدن خود آگاهی یافت. 

مدت زمان کمی پس از این، کلیسیس و دیگر اعضای ارکستر سمفونی یوتوب در شهر نیویورک گردهم آمدند. آنها به رهبری مایکل تیلسون توماس، رهبر آمریکایی ارکستر با هیجان زیاد به مدت سه روز پیش از اجرای برنامه روی صحنۀ تالار کارنگی در 15 آوریل، تمرین کردند. کلیسیس گفت: "بیربینه برای نخستین بار به عنوان یک ساز کامل در یک ارکستر سمفونی نواخته شد. و این اتفاق در سرزمین مادری من رخ نداد- چه شرم آور!- بلکه در آمریکا رخ داد، کشوری که باید گفت درهایش به روی نوآوری و شکوفایی فرهنگی باز است."

نواختن از راه دور

ارکستر سمفونی یوتوب آخرین تلاش در حیات بخشیدن به تصوری است که مغزهای کارآفرین را از بیش از یک دهه به چالش کشیده است: استفاده از اینترنت به عنوان یک وسیله برای همکاری  از راه دور در زمینۀ موسیقی. تلاش های پیشین در اواسط سال های دهۀ 1990  "شبکۀ راکت" را شامل می شد که موسیقیدانان را به آسانی به تقسیم پرونده های صوتی دیجیتال خود از طریق اینترنت قادر می ساخت. اخیراً، تارنماهایی مانند eSession.com، eJamming.com، و DigitalMusician.com گام های بزرگی  به سوی تحقق بخشیدن به همکاری های فوری در زمینۀ موسیقی، حتی برای شرکت کنندگانی که هزاران کیلومتر با یکدیگر فاصله دارند، برداشته اند.

این تلاش ها که به طور روزافزونی با موفقیت روبرو شده اند، همچنان به پیشرفت های فنی دست می یابند، و تجربۀ ارکستر سمفونی یوتوب نشان دهندۀ توسعه قابل توجهی در همکاری های از راه دور در زمینۀ موسیقی است. درست مانند سازماندهی جنبش سیاسی در سطح مردم که اینترنت آن را در ایالات متحده و دیگر نقاط جهان امکان پذیر کرده است، ارکستر سمفونی یوتوب گروهی از افراد گوناگونی را که علاقۀ مشترکی به موسیقی دارند و در غیر این صورت ممکن بود هرگز رابطه ای میان آنها برقرار نشود، گردهم آورد. بر خلاف منابع همکاری اینترنتی که مورد اشاره قرار گرفت ارکستر سمفونی یوتوب نه تنها در اینترنت انجام گرفت بلکه به یک رویداد واقعی نیز منجر شد.

کلیسیس گفت: "این طرح نشان داد که با شور و اشتیاق زیاد، می توان فهرست دشواری [از آثار] را ظرف سه روز برای یک اجرای با کیفیت آماده کرد. بدون اینترنت، این برنامه قابل اجرا نبود. نوازندگان از کشورها و ملیت های مختلف با شخصیت ها و تجربیات فرهنگی و حرفه ای مختلف – مانند گوناگونی سازهای موسیقی- سرزندگی و شوری بالاتر از ارکسترهای معمول ارائه دادند.

روزنامه ها طی بررسیهای خود نظرات گوناگونی در مورد این کنسرت ها ابراز کردند، اما دیدگاه کلیسیس در آنها انعکاس داشت: ناقدان نیویورک تایمز و سان فرانسیسکو کرونیکال به ویژه از انرژی و سرزندگی که این ارکستر از خود نشان داد، نوشتند.

ویدیوی کلیسیس در تارنمای زیر در دسترس است.

http://www.youtube.com/user/dariusklisys

ویدیوی برنامۀ کامل ارکستر سمفونی یوتوب در تالار کارنگی در تارنمای یوتوب در دسترس قرار دارد.

http://www.youtube.com/symphony

مایکل گالانت یک نوازده، آهنگساز، تولید کننده، و نویسنده، و ساکن سان فرانسیسکو است. او سردبیر مجلۀ کی بورد است.

نخستین کنسرت خود را به رهبری مایکل تیلسون توماس، مدیر ارکستر سمفونی سان فرانسیسکو، در "کارنگی هال" نیویورک اجرا کرد

برنامه این کنسرت شامل آثاری از آهنگسازان مختلف، از جمله موتزارت، ویلا لوبوس، واگنر، چایکوفسکی، جان کیج و تان دان (برنده اسکار و آهنگساز فیلم ببر خیران، اژدهای پنهان) بود.

اثری که از تان دان، آهنگساز چینی اجرا شد، یک سمفونی اینترنتی بود که او آن را برای پایگاه اینترنتی یوتوب تصنیف کرده است.