14 آوريل 2009
مایا لین، هنرمند و معمار، طرح های حماسی و سازگار با زمین خلق می کند
مجسمه ها، بناهای یادبود، طرح های چند رسانه ای عناصر طبیعی را در هم می آمیزند
این مقاله، سومین نوشته از یک سلسله مقالات چهارگانه است.
واشنگتن- مایا لین ،هنرمند و معمار، هنگامی که در 21 سالگی برندۀ مسابقات سال1981 برای طراحی بنای یادبود سربازان پیشین [جنگ] ویتنام در شهر واشنگتن شد، به عنوان یک شخصیت جنجال انگیز به زندگی عمومی پای گذاشت. طراحی برانگیزنده و غیرمعمول او، دیواری از سنگ سیاه خارا به شکل ٧ که نام های کشته و ناپدید شدگان آمریکایی جنگ ویتنام بر آن نقش شده است، در آغاز مورد انتقاد برخی از سربازان قدیمی قرار گرفت، ولی امروز، بنای لین یکی از تکان دهنده و نمادین ترین بناهای یادبود در ایالات متحده محسوب می شود.
درحالیکه نام لین برای همیشه به آن شاهکار برازنده که وی در دوران دانشجویی اش در رشته معماری در دانشگاه ییل طراحی کرد، ربط داده خواهد شد، بر حرفه و دلبستگی های او اثراتی به مراتب گسترده تر مترتب است. به عنوان یک مجسمه ساز و هنرمند چند رسانه ای، لین که غالبا مواد بازیافت شده یا طبیعی را به کار می گیرد، آثاری را خلق می کند که نشان دهندۀ نگرانی او درمورد محیط زیست اند. او یک رشته مبل به نام "زمین مسطح است/ نیست" برای شرکت نول طراحی کرده است، و در 1994، زندگیش موضوع یک فیلم مستند برنده جایزه اسکار به نام مایا لین: یک بینش نیرومند و روشن بود.
مایا که اکنون نزدیک به 50 سال دارد، همچنان به طراحی بناهای یادبود ادامه می دهد. طرح های او که منعکس کننده تعهدش به محیط زیست هستند، عناصر طبیعی را در هم می آمیزند و با مناظر اطراف یکی شده اند. شاید مشهورترین اثر او پس از بنای یادبود سربازان ویتنام، بنای یادبود حقوق مدنی در مونت گمری، آلاباما باشد.
لین که در شهر آتن ایالت اوهایو به دنیا آمد و پدر و مادرش مهاجرانی چینی بودند، او برای خانوادۀ خود به خاطر تشویق روحیه خلاقش سهم بسیاری قائل است. لین زمان زیادی از کودکیش را همراه با پدرش که متخصص سفالگری و رئیس سابق دانشکده هنرهای زیبای دانشگاه اوهایو بود، در محیط دانشگاه گذراند. او یک بار به مصاحبه گری گفت: " من در کارگاه ذوب فلز دانشکده برنز قالب می گرفتم، ولی حتی به ذهنم خطورهم نمی کرد که هنرمندی خواهم شد". این طرز فکر زمانی که او تحصیلاتش را در دانشگاه ییل آغاز نهاد و معماری و هنر در مرکز مطالعاتش قرار گرفتند، تغییر کرد.
لین به یاد می آورد که به عنوان نخستین نسل از آمریکاییان چینی تبار برای همگون شدن در مسیر جامعه ایالات متحده چگونه سخت کوشید. او گفت: "شاید من در 20 سال اول زندگی ام می خواستم تا حد ممکن آمریکایی باشم. در سنین بیست و سی ، شروع به پی بردن به این موضوع کردم که هنر و معماری من تا چه حد از ویژگی های شرقی برخوردارند."
در همان حال، لین بطور روز افزونی خود را از بابت خطر ویرانی دنیای طبیعی نگران یافت. او گفت: " این که ما چگونه خانه خود را مورد استفاده قرار می دهیم، چگونه زندگی می کنیم و چگونه سیاره خود به آلودگی می کشیم، وحشتناک است. وقتی من کودک بودم این امری آشکار بود. اکنون آشکارتر هم شده است." مجسمه ها و بناهای لین و آثار چندرسانه ایش، صرف نظر از شکل آنها ، تنها با یک ویژگی به هم پیوسته اند: همۀ آنها از راه ارتقاء هماهنگی با طبیعت، زمین را گرامی می دارند.
او از منابع الهام بخش گوناگون ، ازجمله تپه های خاکی هوپول سرخپوستان، باغ های شنی ژاپنی و هنرمندان سفالگر آمریکایی دهه های 1960 و 1970 یاد می کند. آخرین رده از مجسمه های بزرگ جثه او در نمایشگاه مایا لین به نام چشم انداز های منظم در گالری هنری کورکوران تا 12 ژوییه در واشنگتن در نمایش قرار دارند. در چشم انداز های منظم سه نمونه از آثار او مرکزیت دارند: چشم انداز 2x4 (2006)، خط آب (2006) و گذرگاه دریاچه آبی (2006)، که خصوصیت های منظره ای را در الگوهای مجسمه ای نشان می دهند.
به نوشته دیوید مونتگمری از واشنگتن پست، نمایشگاه جدید، آنچه را لین برای آخرین بنای یادبود بزرگش در نظر گرفته است پیش بینی می کند: بنای یادبود زندگی روی زمین، و آنچه که ما از دست داده ایم. این طرح که چه چیزی کم داریم؟ نام گرفته است به گونه های منقرض و در معرض خطر نابودی، و مساکن طبیعی تهدید شده اختصاص داده خواهد شد." مونتگمری می نویسد، این طرح در چندین مرحله و شکل به نمایش گذاشته خواهد شد: تندیسی در سانفرانسیسکو در پاییز 2009 گشوده خواهد شد، و سرانجام یک کتاب، یک تارنما، مطالبی برای آیپاد، نظرات کارشناسان و دیدار کنندگان، و فراخوانی به اقدامات در پی آن خواهند آمد."
لین گفت که به سهم خود امیدوار است بتواند تصور کلی یک بنای یادبود را با خلق چیزی که "هیچ کجا، ولی در همه جا است" دوباره بسازد.
اگر چنانکه لین می گوید، پنجمین و آخرین بنای یادبودش با قصد پا گذاشتن به مرزهای نو ایجاد شود، او را بطور اجتناب ناپذیری به یادبودهای پیشینش پیوند می دهد: نگرش های بی پروایی که تصور مردم را از آنچه که یک بنای یابود می تواند باشد دوباره شکل می دهد. مونتگمری می نویسد، سازگاری " بنای یادبود سربازان ویتنام با زمین و سازگاری زمین با بنای یادبود " نمایانگر یک روند التیام بخش است. و به همان گونه، بنای یادبود حقوق مدنی که در سال 1989 اهدا شد، تمثیلی از التیام را ارائه می دهد: یک جریان آب که مانند اشک بر سنگی خارای پرداخت شده ای که نام شهروندان جان باختۀ آمریکایی در راه مبارزه برای برابری بر ان نقش شده روان است.. یک نماد جهانی زایش دوباره، جریان آب تجدید عهد بی پایان کشور را با وفاداری مردمش نسبت به آزادی و عدالت در بر می گیرد.
لین هم سفارشهای دولتی و هم کارهایی که به سفارش بخش خصوصی می پذیرد رویکرد منسجمی دارد. او گفت: "من سعی می کنم به مردم راهی متفاوت برای نگریستن به اطرافشان ارائه دهم. این برای من هنر است."
اطلاعات بیشتر درباره بنای یادبود سربازان ویتنام در تارنمای خدمات پارک های ملی و تارنمای ویژه این بنا در دسترس قرار دارد.
اطلاعات بیشتری درباره نمایشگاه مناظر همست دار در تارنمای گالری هنری کوکران در دسترس است.
