22 اکتبر 2007
رومی، عارف و شاعر صوفی، همچنان مورد توجه شدید خوانندگان آمریکایی است
یونسکو سال 2007 را به عنوان سال جهانی رومی اعلام می کند
واشنگتن – اگر از آمریکایی ها بپرسید که امروزه محبوب ترین شاعر در این کشور کیست، احتمالاً جواب خواهند داد که وی باید والت ویتمن و یا رابرت فراست باشد.
ولی جالب است که پاسخ درست (چه به شکل علاقۀ مردم اندازه گیری شود و چه از روی فروش کتاب) عارف و شاعر صوفی رومی (جلال الدین محمد بلخی) است که 800 سال پیش در آسیای مرکزی به دنیا آمد (1207 تا 1273).
شاعر و استاد جهانی
رومی همچنان مجذوب کننده است و فارغ از فرهنگ، نژاد و یا زبان با مردم ارتباط برقرار می کند و استادان و خواننندگان آمریکایی از جمله شیفتگان وی هستند.
چشمۀ محبوبیت پایدار رومی در ایالات متحده نیز مرزهای زمان و فرهنگهای جهانی را پشت سر گذاشته است. به گفتۀ استاد علوم اسلامی، سید حسین نصر، دلیل آن، توانایی قوی وی در ایجاد وجد و معنویت است. شعر او قدرتی فراگیر دارد."
در ایالات متحده و سراسر جهان، ترجمه های جدید آثار پرحجم رومی هر روز در حال بیرون آمدن هستند؛ تحقیقات علمی در مورد زندگی و آثارش تکثیر می شوند؛ و اجراهایی از اشعارش به صورت موسیقی به روی صحنه، سی دی و اینترنت می روند.
یونسکو برای گرامیداشت رومی دانشور، نویسنده و شاعر، سال 2007 – 800امین سالگرد تولد وی – را به عنوان سال بین المللی رومی اعلام کرده است. یونسکو این رویداد را با یک سمینار یک روزه در مرکزش در پاریس و همچنین نمایشگاهی از کتابها، دست نوشته ها و نقاشی های مربوط به زندگی و آثار رومی مورد توجه قرار داد.
یک کنفرانس بین المللی در مورد رومی قرار است اواخر اکتبر در تهران برگزار شود.
در ایالات متحده، مرکز مطالعات فارسی دانشگاه مریلند حامی یک کنفرانس سه روزه از 28 تا 30 سپتامبر شد "تا به کاوش در اشعار و تصورات رومی و همچنین ارتباط ادامه دار وی با دنیا" بپردازد.
تاثیر ادبی
دبلیو. اس. مروین، شاعر آمریکایی، نوشته است: "بی کرانگی عشق در قلب آموزه های رومی است ... تسلیم در برابر حضوری الهی."
این حضور الهی، یا "معشوق"، معمولاً در دوستی معروف رومی با عارف صوفی آواره، شمس، دیده می شود که رومی به دنبال یگانگی روحانی با وی بود.
فرانکلین لوییس، ادیب، می گوید که شاعر و استاد آمریکایی، کولمن بارکس، نویسندۀ کتاب "اصول رومی و رومی: کتاب عشق"، مردی است که "بیش از هر کس دیگری مسؤول شهرت فعلی رومی است."
از این مقالۀ مرتبط دیدن کنید.
در سال 1976، رابرت بلای، شاعر، ترجمه ای از رومی را که به زبانی خشک و قدیمی نوشته شده بود به بارکس داد و گفت: "این اشعار باید از قفسشان رها شوند."
هیچ یک از این دو نفر – نه بلای و نه بارکس – نمی تواتنستند فارسی بخوانند. (بارکس در ابتدا بر روی این ترجمه های انگلیسی موجود کار کرد ولی بعداً به ترجمۀ کلمه به کلمه توسط همکاران فارسی زبان روی آورد.)
خود بارکس می نویسد: "این اشعار هرگز برای من، یا برای بیشتر خوانندگان، آثار موزه ای متعلق به قرن 13 نبوده اند. آنها برای آن بخشی از وجود که تشنۀ آنچه هستند که آنها می دهند، آب و غذا، خوراک هستند. آن را روح بنامید."
همانطور که رومی در یکی از اشعارش نوشته است،
آنچه به گل سرخ گفته شد و آن را شکوفا کرد
به من اینجا گفته شد، در سینه ام
این دنیای شوق روحانی برای یکی شدن با خدا است. ترجمۀ بارکس از یکی از اشعار رومی می گوید:
فرای اندیشۀ نیک و بد،
مزرعه است، من تو را آنجا خواهم دید
هنگامی که روح در آن چمن می آساید،
دنیا پرتر از آن است که در موردش صحبت کنیم.
اندیشه، زبان، حتی کلمۀ "یکدیگر"
معنی ندارد
فراگیری
ادبا توافق دارند که یکی از عوامل جاذبۀ رومی حس قبول همگان است، توانایی وی در پل زدن میان مذاهب و فرهنگها، و این یکی از دلایلی است که یونسکو تصمیم گرفته است مردی را گرامی بدارد که گفت: "من میان غریبه و آشنا فرقی نمی گذارم."
در کنفرانس مریلند، باقر معین که سابقاً رییس سرویس فارسی بی بی سی بود، گفت که شاهکار در خور توجه رومی متحد کردن ایرانیان، افغانها و ترکها و دیگران بوده است. "چگونه؟ همۀ آنها می گویند که رومی مال ما است."
این کنفرانس گسترۀ قابل توجهی از ادبا را به خود جلب کرد که تحصیلات و پیشینۀ آنها در ایران، افغانستان، پاکستان، کانادا و ایالت متحده بود که نشان دهندۀ عمق و گسترۀ نفوذ ادامه دار رومی است.
احمد کرم مصطفی، استاد مطالعات اسلامی در دانشگاه مک گیل مونترآل، به کاوش در پیچیدگی "آواها و شنوندگان" در شاهکار عرفانی رومی، یا همان مثنوی، پرداخت. شرکت کنندگان دیگر کنفرانس به بحث در مورد موضوعات مختلفی پرداختند منجمله سنت زبان شاعرانه در نوشته های صوفیانۀ فارسی، معمای ترجمه، و استفادۀ رومی از داستانها و افسانه های محلی.
نصرت القانی، یک مشاور رسانه ای که در کشمیر زاده شده است، اشاره کرد که تنها در MySpace، 28000 تارنما به رومی اشاره دارند. در YouTube 2200 ویدئو در این مورد وجود دارد.
القانی نوشت، ترانه خوانان و هنرمندان بسیاری اشعار رومی را اجرا کرده اند، "از مدونا تا دمی مور در آمریکای شمالی، تا نصرت فاتح علی خان در شبه قارۀ هند و پاکستان و دولتمند خال در آسیای مرکزی، از شهرام ناظری و شجریان در ایران تا استاد سرآهنگ در افغانستان."
یونسکو هنگام اعلام سال بین المللی رومی گفت: "او همچنان یکی از بزرگترین اندیشمندان و ادبای تمدن اسلامی است. مردم افغانستان، جمهوری اسلامی ایران و ترکیه او را شاعر خودشان می دانند. او با همۀ بشریت صحبت می کرد."
و رومی خودش را در کجای این دنیا قرار می داد؟ ادیب سید نصر این ابیات را از وی نقل می کند:
نه شرقی ام، نه غربی ام نه بری ام، نه بحری ام
نه از کان طبیعی ام، نه از افلاک گردانم
نه از خاکم، نه از آبم،
نه از بادم، نه از آتش
مکانم لا مکان باشد، نشانم بی نشان باشد
نه تن باشد، نه جان باشد، که من از جان جانانم
اطلاعات در مورد کنفرانس بین المللی رومی را می توانید در تارنمای دانشگاه مریلند بیابید.
اطلاعات در مورد سال بین المللی رومی را می توانید در تارنمای یونسکو بیابید.
مقالۀ مرتبط در تارنمای رادیوی ملی.
