16 می 2007

هنر معاصر ایران، آمیزه ای از نمادهای ایرانی و رویکرد مدرن

برگزاری نمایشگاه "آرزوها و رویاها" در نه شهر آمریکا

کارولی واکر
عضو هیئت تحریریه

واشنگتن -- هنرمندان جوان ایران، نمادهای سنتی ایرانی را در بسیاری از آثار انتزاعی، مینیمالیست، و حتی دیجیتال و ویدئویی در نمایشگاه مرکز بین المللی مریدین (1) در واشنگتن به کار گرفته اند.

این نمادها به مخاطبان ایرانی کمک می کند با آثار هنری نمایشگاه "آرزوها و رویاها: ظهور نسل جدید ایران" (2) و میراث خود ارتباط برقرار کنند. ولی حتی برای مخاطبان آمریکایی هم، این نمادها باعث عمق، تباین و جذابیت آثار می شود. این مجموعه آثار مدرن – جالب، زیبا، و دلپذیر- بیننده آمریکایی را با ایران معاصر آشنا می سازد.

نانسی ماتیوز، سرپرست همکار مرکز مریدین گفت هدف او و همکارش، علیرضا سمیع آذر، مدیر سابق موزه هنرهای معاصر تهران، جمع آوری نمونه هایی از کارهای هنری هنرمندان در حال ظهور تهران بود.

ماتیوز گفت، "اکثریت جمعیت ایران در حال حاضر کمتر از 40 سال سن دارد؛ توجه این نمایشگاه به همین قشر معطوف است." هنرمندان خالق آثار در معرض نمایش از 22 تا 44 سال سن دارند."

ماتیوز در گفتگو با یو. اِس. اینفو تصریح کرد، "صحنه هنری تهران بسیار فعال است و قصد ما این بود که نمونه هایی از رایج ترین گرایش ها را در این نمایشگاه به نمایش بگذاریم." همه کارها در ردیف های مدرن قرار دارند -- پرتره، مینیمالیسم، انتزاعی، اکپرسیونیسم، تصویر سازی دیجیتال و ویدئویی -- که برای آمریکایی ها آشنا هستند.

این نمایشگاه که با همکاری مرکز مریدین و موزه هنرهای معاصر تهران برگزار شده، تا 26 ژوئیه در واشنگتن دایر است و سپس تا سال 2008 در هشت شهر دیگر آمریکا نیز برگزار خواهد شد. کاندالیزا رایس، وزیر امور خارجه آثار این هنرمندان ایرانی را به خاطر پل زدن میان فرهنگ های ایران و آمریکا مورد تحسین قرار داد.

به مقاله مربوط مراجعه فرمایید.
http://usinfo.state.gov/xarchives/display.html?p=washfile-english&y=2007&m=May&x=20070510165805bcreklaw4.633731e-02

در میان ضربات سفید قلم مو در" ریتم "1، که تابلویی دو لوحی است، فرم های خطاطی به چشم می خورد. گلناز فتحی، خالق این اثر، به یو. اِس. اینفو گفت از "کشش" ایجاد شده توسط خطاطی -- یکی از انواع هنرهای سنتی ایران -- که در سکوت خود "در سطح بوم می رقصد" لذت می برد. فتحی از موسیقی به عنوان منبع الهام بهره می گیرد؛ او سپس بدون توجه به حرف یا کلمه خاصی اشکال خط را نقاشی می کند.

فتحی گفت وقتی ایرانی ها نقاشی های او را می بینند سعی می کنند آنها را "بخوانند" یا "پیام های سری" آنها را بیابند.

او با لبخند گفت، "نقاشی های من حاوی راز هستند اما نه در واژه ها."

بهره هنرمندان از برنامه تبادل فرهنگی

فتحی یکی از 14 هنرمند حاضر در این نمایشگاه است که تحت برنامه تبادل فرهنگی اداره امور آموزشی و فرهنگی وزارت امور خارجه در ماه مه به واشنگتن سفر کرده اند. این هنرمندان ایرانی پیش از سفر به نیویورک و کانزاس سیتی از موزه ها و گالری های واشنگتن بازدید و با هنرمندان محلی دیدار کردند.

در پایان سفر سه هفته شان، این گروه هنرمندان ایرانی به شهر سانتافه در ایالت نیومکزیکو خواهند رفت تا با جامعه هنری این شهر آشنا شوند. ماتیوز گفت تابلو "جمعه"، اثر علیرضا معصومی با رنگهای فیروزه ای روشن و شنی سیر برای بینندگان آمریکایی یادآور مناظر نیومکزیکو خواهد بود. معصومی می نویسد ایده این تابلو با تپه های شبیه به اندام انسان زیر آسمان فیروزه ای و چندین نماد ایرانی سنتی از سفرهای او به جنوب ایران آمده است.

وحید حکیم، هنرمند مینیمالیست، که او نیز به گفته خود از کویر الهام می گیرد، بافتن خورجین های قدیمی ایران را در آثار سیاه قلم خود به تصویر می کشد. حکیم با استفاده از فرم های در هم پیچیده بافت تپه ماهورهای کویر را مجسم می کند.

به گفته ماتیوز، " دو طوطی و کاسه گیلاس"، اثر رکن الدین حائری زاده مملو از نمادهای ایرانی است. از بافت دیوار گرفته تا طوطی ها و گیلاس ها، این هنرمند داستان را با استفاده از تکنیک امپرسیونیست بیان می کند. حائری زاده در یاداشت های نمایشگاه می نویسد، "نقاشی ایرانی همواره روایت گر بوده و من در جستجوی روایت گری مدرن هستم." ماتیوز گفت، ایرانی ها معنی این نمادها را می فهمند و آمریکایی ها از حس صمیمی و اجزای روزمره این تابلوها لذت خواهند برد."

نرگس هاشمی به یو. اِس. اینفو گفت ایده "پرواز پرنده" از شعر "پرنده فقط یک پرنده بود،" اثر فروغ فرخزاد، آمده اما موضوع این تابلوی اکسپرسیونست "احساس" است. هاشمی گفت در تابلوهای خود از نمادهای سنتی استفاده نمی کند تا بیننده نه با فکر بلکه با حس با اثر ارتباط برقرار کند.

ماتیوز گفت منبع الهام بسیاری از این هنرمندان، شاعر قرن سیزدهم ایرانی، مولانا جلال الدین رومی است. یکی از آنها، افشین پیرهاشمی، خالق اثر" رویای یک زن" است که می گوید، "عاشق شعر مولوی هستم و معانی اسرار آمیز آن را در کارهایم به کار می گیرم."

زهرا زهتاب، هنرمند "اینستالیشن" است و اثر او با عنوان "راز خلقت" با طرح های هندسی و فواصل مشخص به حضور اللهی در هنر اسلامی اشاره دارد. زهتاب در یاداشت های نمایشگاه می نویسد، "فواصل لاجوردی رنگ حکایت از محدودیت های انسان دارد."

هنرمندان ویدئویی، امیرعلی قاسمی و احمد نادعلیان، با تصاویر پروجشکشن به بیان زندگی معاصر در ایران می پردازند. اثر قاسمی که "خانم های کافی شاپ" نام دارد گفتگوهای ضبط شده با دوربین فیلم برداری است. قاسمی در یاداشت های نمایشگاه می نویسد، "در ایران، کافی شاپ ها تا اندازه ای نماد آزادی اجتماعی هستند." این هنرمند برای حفظ هویت زنانی که درباره طلا و جواهر و دوستانشان در این فیلم صحبت می کنند، چهره ها را محو کرده است.

ماتیوز می گوید، "موضوع صحبت آنها موضوع صحبت زنان در همه جای دنیا است. صحبت های آنها حاوی مطلب مهمی نیست."

"رودخانه هنوز ماهی دارد؟" اثر معاصر مهم نادعلیان درباره تخریب محیط زیست است. نادعلیان ماهی های ساده و دیگر فرم ها را روی سنگ های رودخانه ای حک می کند و به آب می اندازد. ویدئو او نماهای نزدیک از این سنگ های حکاکی شده است که در رودخانه های در معرض خطر بولدوزرها "شنا" می کنند؛ بعضی از ماهی ها در طول مسیر می شکنند.

ماتیوز گفت، هنگامی که نادعلیان برای برنامه مبادله فرهنگی اداره امور آموزشی و فرهنگی در واشنگتن بود، ابزار خود را به راک کریک، در شمال غربی واشنگتن برد تا در آنجا سنگ هایی بیابد و روی آنها حکاکی کند. کارش که تمام شد، "ماهی های" واشنگتنی را به رودخانه بازگرداند.

متن کامل اطلاعیه خبری منتشره درباره این نمایشگاه در تارنمای مرکز بین المللی مریدین موجود است. http://www.meridian.org/press_releases.html#510


برای مقالات بیشتر پیرامون تاثیر هنرمندان در جامعه به بخش هنرها مراجعه کنید.
http://usinfo.state.gov/scv/life_and_culture/the_arts.html



______________________________________________________
1. Meridian International Center
2. Wishes and Dreams: Iran’s New Generation Emerges