20 آگوست 2007

بحث کارشناس دربارۀ ماهیت تحول پذیر زبان انگلیسی

متن گفتگوی اینترنتی یو اس اینفو، 20 اوت

ایلان استاوانس، استاد کالج امهرست در ماساچوست.

Ilan Stavans, a professor at Amherst College in Massachusetts, discussed the evolving nature of the English language in an August 20 USINFO Webchat.  Stavans is widely known as an international cultural critic, linguist, translator, public speaker, editor, short-story writer and TV host.

Following is the transcript:

آغاز متن

ایلان استاوانس، استاد کالج امهرست در ماساچوست، در گفتگوی اینترنتی 20 اوت یو اس اینفو ماهیت تکامل پذیر زبان انگلیسی را مورد بحث قرار داد. استاوانس به عنوان منتقد بین المللی فرهنگ، زبان شناس، مترجم، سخنور، ناشر، نویسندۀ داستان های کوتاه و مجری تلویزیونی، چهره ای شناخته شده است.

متن گفتگوی اینترنتی در زیر می آید:

نشریۀ الکترونیکی آمریکا، ایلان استاوانس مدافع پویایی زبان انگلیسی

مهمان: ایلان استاوانس

 تاریخ: 20 اوت 2007

زمان: 9 صبح به وقت شرق آمریکا (13 به وقت گرینویچ)

سئوال [ساول موریلو]: آیا امکان دارد که اسپانگلیسی (ترکیبی از زبان اسپا نیایی و انگیسی) در آینده به یک زبان تبدیل شود؟

در صورتی که جواب مثبت باشد، طبق آمار موجود تا چند سال دیگر این امر تحقق می یابد؟

جواب [ایلان استاوانس]: سلام! خوشحالم که در بحثی راجع به قابلیت انعطاف زبان انگلیسی شرکت می کنم، مخصوصا درمورد پدیدۀ اسپانگلیسی، تاریخ آن، موجودیت چند وجهی آن، و مسیری که در آینده در پیش خواهد گرفت.

هر چند زبان ها در دورانی متشکل از چند قرن رشد و بسط پیدا کرده اند، امروزه در نتیجۀ پیشرفت های فن آوری، سرعت این فرایند افزایش یافته است. به عنوان مثال، واژه ها از طریق اینترنت و در زمانی بسیار کوتاه به سرعت انتشار پیدا می کنند. در یک دوران تاریخی تا این حد متغیر، من پیش بینی نمی کنم که اسپانگلیسی تبدیل به یک زبان واقعی، دارای ضوابط  دستوری و نحو، گردد. اما پیشرفت های اخیر حاکی از این است که اسپانگلیسی بیش از یک پدیدۀ گذرا و محدود به نسل خاصی از مهاجران اسپانیولی زبان ایالات متحده می باشد. بعد ازگذشت بیش از 150 سال، این زبان در سراسر کشور و بعضی نقاط جهان اسپانیایی زبان شکوفاتر شده است.

مجری [آرمن کراسنوف می پرسد]: آقای استوانس عزیز، من سئوالی در مورد یکی شدن مهاجران اسپانیایی زبان با جامعۀ آمریکا دارم. چند وقت پیش مشغول تماشای برنامه ای به نام "اندیشکده" در کانال صدای آمریکا بودم که مجری برنامه در مورد این موضوع با یک از اعضای مجلس نمایندگان به صحبت نشسته بود. این آقا، شخصی به اسم برانار (از درستی نامش مطمئن نیستم) یکی از چهره های شاخص در تعلیم وتربیت دوزبانه بود. او بعدها تغییر فکر داد و حتی کتابی با عنوان "یک کشور یک استاندارد" به چاپ رساند که در آن به توضیح معضلات تعلیم و تربیت دو زبانه پرداخته بود. سئوال من این است، آیا دولت آمریکا قادر است زبان انگلیسی را آن طور که ما می شناسیم و به آن صحبت می کنیم، حفظ کند؟ و برای تغییر طرز برخورد جوانان لاتینی که با جامعه ای که در آن زندگی می کنند یکی نمی شوند و در نتیجه علاقه ای به یادگیری زبان انگلیسی ندارند، چه کاری باید انجام داد؟

از قبل از جواب های شما تشکر می کنم. من خود معلم زبان انگلیسی هستم و به رشد این زبان در جهان بسیار علاقمند می باشم.

با احترام، آرمن کراسنوف

ج [ایلان استاوانس]: هر چند دولت ها معتقد هستند که نقشی در شکل دادن و حفظ زبان دارند، واقعیت این است که مردم طبق نیاز های خودشان زبان را متحول می کنند. آن نیاز ها از بالا تعیین نمی شود؛ و نتیجۀ فعالیت نیرو های خودجوش هستند. بدیهی است که دولت آمریکا سهم عمده ای در حراست از زبان انگلیسی به عنوان زبان ملی دارد. اما مطمئن نیستم که جمعیت لاتین که معادل 45 میلیون تن هستند، زبان اسپانیایی و اسپانگلیسی را چون دولت آمریکا می گوید، کنار بگذارند. البته منظورم این نیست که زبان انگلیسی اولین شکل برقراری ارتباط نیست. نظر من این است که اسپانگلیسی دارای نقشی در آینده خواهد بود، نه به قیمت صدمه زدن به زبان انگلیسی، بلکه در کنار آن.

س [تم 2]: سلام، می خواستم در این گفتگو پیرامون زبان انگلیسی شرکت کنم. من در یاکوتسک به تدریس زبان انگلیسی اشتغال دارم. و نظرات زیادی دربارۀ این زبان دارم. به عنوان مثال، برایم جالب توجه است که یادگیری زبان بیشتر با تکیه بر لهجۀ آمریکایی صورت می گیرد تا لهجۀ بریتانیایی.

به غیر از لهجه، آیا تفاوت مهمی میان این دو نوع انگلیسی، اگر بتوان این چنین گفت، وجود دارد؟ متشکرم.

ج [ایلان استاوانس]: زبان انگلیسی در نتیجۀ قابلیت انعطافی که از آن برخوردار است، دارای رشدی جهانی می باشد. پیش بودن لهجۀ آمریکایی ناشی از تسلط فرهنگ این کشور در جهان است. این لهجه،  بهتر یا بدتر از لهجۀ بریتانیایی، استرالیایی، کانادایی، و غیره نیست؛ بلکه تفاوت در این است که فراگیر تر از دیگر لهجه ها می باشد.

س [نعمت الله خان- مرکز آموزشی کراچی]: زبان های فرانسه و اسپانیولی در پویایی زبان انگلیسی مؤثر بوده اند. زبان های اردو و عربی چه نقشی در این میان داشته اند؟

ج [ایلان استاوانس]: همۀ زبان های زندۀ دنیا در تغییر و تبدیل دائم هستند. و رشد شان وابسته به ارتباط دیالکتیکی آن ها با سایر زبان هاست. در نتیجۀ حضور مهاجران عرب در ایالات متحده، گویا زبان انگلیسی امروز از آن تأثیر پذیرفته و متقابلا بر آن مؤثر واقع شده است. و موضوع حضور شهروندان آمریکایی (نظامیان و غیر نظامیان) در جهان عرب نیز موجب ایجاد گفتگویی میان این دو زبان می گردد. همین امر درمورد سایر زبان ها من جمله اردو هم صدق می کند.

با توجه به این موضوع، از آن جا که لاتینی ها پرجمعیت ترین اقلیت آمریکا بوده و نزدیک به 45 میلیون تن جمعیت دارند، زبان اسپانیایی در منطقۀ ریو گرانده از اهمیت خاصی برخوردار است. اگر در نظر بگیرید که کل جمعیت کانادا از این تعداد کمتر است، آنگاه اهمیت آن بیشتر آشکار می شود.

س [نعمت الله خان- مرکز آموزشی کراچی]: قابلیت تطبیق انگلیسی، جنبۀ جهانی دارد و به همین جهت این زبان تبدیل به یک زبان میانجی شده است. اما انگلیسی کماکان به دو واژگان آمریکایی و بریتانیایی تقسیم می شود. این موضوع به طور گسترده ای بر ادبیات انگلیسی هم تأثیر داشته است. آیا شما فکر می کنید این مسیر درستی برای زبان انگلیسی است؟

ج [ایلان استاوانس]: داستان برج بابل را در کتاب مقدس به یاد داشته باشیم. که دربرابر اتحاد زبان ها قد علم می کند. با جا افتادن نظریۀ جهانی شدن، زبان کشور های امپریالیستی (انگلیسی، اسپانیایی، فرانسه، هلندی، پرتغالی، و غیره) با دو نیروی متضاد مواجه هستند: از یک سو در گسترش اتحاد مؤثر واقع می شوند، و از سوی دیگر به واحد های کوچکتری تقسیم می شوند. زیادی آرمانگرایانه است اگر بخواهیم بیندیشیم که انگلیسی زبانان سراسر جهان از این زبان به طور مشابه استفاده می کنند.

س [IRC آنتاناناریو]: صبح به خیر: من خانم رهارینجاناهاری برتین از ماداگاسکارهستم. در ماداگاسکار معمولا جونان هستند که به ابداع واژگان جدید می پردازند، آیا در آمریکا نیز این طور است؟ سرعت تحول زبان انگلیسی تا چه حد است و چه تأثیری بر زبان افرادی که خارج از آن کشوربه زبان انگلیسی صحبت می کنند، دارد؟ متشکرم.

ج [ایلان استاوانس]: جوانان عموما در صحبت کردن به یک زبان، آزادی بیشتری برای خود قائل هستند، در صورتی که افراد بزرگسال بیشتر جنبۀ محافظه کاری را حفظ می کنند. در میان ملل هم چنین چیزی اتفاق می افتد. آمریکا کشوری نسبتا جوان است و دارای فرهنگی پویا می باشد. موسیقی، رادیو، تلویزیون، و اینترنت، کانال هایی هستند که زبان از طریق آن ها مرتبا متحول می شود. اینها ابزاری "انجیلی" هستند که "سرود های مذهبی"، یعنی زبان انگلیسی را در جهان انتشار می دهند.

س [ACKG]: سلام آقای استاوانس! از آن جا که من به ماهیت تحول پذیر زبان، به خصوص زبان انگلیسی علاقه مند هستم، مایل بیشتر دربارۀ زبان آمیختۀ انگلیسی بدانم. ممکن است بگویید از چه منابعی می توانم استفاده کنم؟

ج [ایلن استاوانس]: من دوکتاب پیرامون این موضوع نوشته ام: "اسپانگلیسی: شکل گیری یک زبان نوین آمریکایی" (هارپر کالینز، 2003) و "روز های لغتنامه: توضیح احساسات" (گریولف،2005). ماه آینده کتاب دیگری منتشر می کنم موسوم به: "عشق و زبان" (انتشارات دانشگاه ییل)، که در آن به تحول مفهوم عشق در زبان های مختلف پرداخته ام.

س [آدولاتکال]: آقای ایلان استاوانس عزیز، من فکر می کنم حتی با نشستن در یک کشور دوردست آسیای میانه مانند ازبکستان و به آرامی حرکت کردن از انگلیسی کشور های BANA به سوی انگلیسی به عنوان یک زبان بین المللی، آشنایی با سوابق تعامل اینترنتی و جنبه های کمّی و کیفی آن جالب باشد.  تصور می کنم این فرایندی است مانند خریداری و ادغام شرکت ها در دنیای اقتصاد بازرگانی. با احترام، خانم حلیمه، استاد بازنشستۀ ممتاز مدیریت بازرگانی.

می توانم بعدها دربارۀ یک مورد شناسی پیرامون زبان های آمیختۀ آسیای میانه که اخیرا در یک دیگر ادغام شده اند، نظر خود را بیان کنم.

س [آدولاتکال]: من به عنوان مدرس زبان تخصصی انگلیسی در ازبکستان، غالبا با دانشجویانی سروکار پیدا می کنم که اطلاعات اندکی دربارۀ وجوه متنوع زبان انگلیسی دارند. می خواستم بدانم برخورد جامعه شناسان زبان شناس با زبان اسپانگلیسی چگونه است؟

ج [ایلان استاوانس]: پدیدۀ اسپانگلیسی، پدیده ای بحث انگیز است، به ویژه در میان افراد متخصص. بحث انگیز بودن آن بسته به زمینه ایست که زبان شناس در آن فعالیت دارد. در کشور های اسپانیایی زبان، اسپانگلیسی را نوعی خطر برای زبان اسپانیایی تلقی می کنند، اما بسیاری از افراد هم این قابلیت تطبیق زبان اسپانیایی را در قرن بیست و یکم، مورد ستایش قرار می دهند. گرایش های ضد آمریکایی معتقد هستند که امپریالیسم آمریکا قصد دارد از این راه، تمدن اسپانیایی زبان ها را هر چه کم رنگ تر کند. این مناقشات در داخل آمریکا جهت های متفاوتی دارند. تعدادی، این زبان را شاهدی بر این می گیرند که مهاجران لاتینی مانند سایر مهاجران قبل از خود تمایلی به آمریکایی شدن ندارند، و بعضی نیز آن را چون نشانۀ تحول فرهنگ آمریکایی توسط فرهنگ اسپانیایی زبان تلقی می کنند.

س [السا2]: آقای استاوانس عزیز، من مترجمی اهل شمال آرژانتین هستم، سئوال من این است که ما چگونه باید مسئلۀ بسیار مهم ترجمۀ زبانی را که به این سرعت متحول می شود، مخصوصا در آمریکا حل کنیم؟

ج [ایلان استاوانس]: مترجم ها انسان هایی متهور هستند. برای موفقیت در کار خود باید با دو زبان آشنایی کافی داشته باشند: زبانی که از آن ترجمه می کنند و زبانی که متن مورد نظر را به آن برمی گردانند. در مورد زبان انگلیسی، به خاطر سرعت تحول این زبان، کار بسیار دشواری در پیش دارند. راه حل آن به نظر من  جسارت داشتن است، و نیز استفاده از نوآوری برای کنار آمدن با موارد غیرمنتظره، و حتی برخورداری از استعداد ساختن واژگان جدید.

س [لیلیانا]: من لیلیانا آنگلادا از آرژانتین هستم. من به تدریس زبان انگلیسی اشتغال دارم و متوجه شده ام که ما زبان انگلیسی را تا حدی با نیاز های زبان شناختی خود تطبیق می دهیم که از واژگان انگلیسی استفاده می کنیم، اما شاید انگلیسی زبانان این زبان را نتوانند کاملا درک کنند (مثلا "موضوع را برایم توضیح بده" - در زبان گفتاری- یا "من گمان می کنم دولت اقدام لازم را نمی کند"- در زبان نوشتاری). نظر شما دربارۀ "انواع زبان های انگلیسی در جهان" چیست؟ آیا فکر می کنید روزی وجوه مختلف زبان انگلیسی در جهان چنان با یک دیگر تفاوت کنند که این زبان دیگر نقش زبان میانجی را از دست بدهد؟

ج [ایلان استاوانس]: انگلیسی (بعد از زبان چینی) دومین زبان جهان است. نقش تازه واردان به این زبان، مانند دانشجویان، گردشگران، و غیره، برای زنده نگه داشتن و حیات بخشیدن به آن، اهمیت زیادی دارد. از مفهوم زبان میانجی باید برداشتی پویا داشته باشیم. استفاده کنندگان از این زبان، حتی بومیان این زبان، از آن تنها به یک نحو خاص استفاده نمی کنند. همان طور که زبان در نتیجۀ تأثیر تازه واردان به آن، متحول می شود، کاربران آن نیز تغییر می کنند.

س [آدولاتکال]: ایلان عزیز، من مقاله های مربوط به بازاریابی به زبان انگایسی را با علاقۀ زیادی در اینترنت می خوانم. تعداد زیادی از محققان آسیایی درزمینۀ امور مربوط به محصولات و خدمات در زبان انگلیسی به بحث می پردازند و از اصطلاحات متضادی مانند "اقتدار دادن یا محرومیت از امتیازات" استفاده می کنند. شما در این مورد چه نظری دارید؟ آیا استفاده از زبان های انگلیسی و اسپانگلیسی فقط راه  مناسبی برای عرضۀ کالا های مختلف جهت نیاز های متفاوت مشتریان است، یا این که در آینده، و از طریق کشور های BANA فقط از نسخۀ دوم این زبان ها برخوردار خواهیم شد، و نقش رهبران ما به تشویق سازمان های غیر دولتی برای تأمین این محصولات و خدمات خلاصه خواهد شد که نفعی هم برای شنوندگان آن ندارد؟

با آرزوی موفقیت برای شما، حلیمه، مدرس زبان تخصصی انگلیسی.

ج [ایلان استاوانس]: در پنج سال گذشته، زبان اسپانگلیسی تبدیل به ابزار مهمی برای بازاریابی شرکت های آمریکایی مانند تاکوبل، هال مارک، و ماونتن دیو شده است، که من تنها معدودی از آنها را نام بردم؛ این شرکت ها با استفاده از این زبان به جلب مشتریان تازه ای می پردازند. این کار در مقابل، به رشد زبان اسپانگلیسی کمک می کند، و به آن اقتدار بیشتری می بخشد. آیا این موضوع موجب محرومیت مشتریان دیگر از امتیازاتشان می شود؟ شاید، اما در یک اقتصاد جهانی شده، شرکت های تجاری به دنبال راه های مختلفی برای تبلیغ درمورد محصولاتشان هستند و این راه ها معمولا شامل انبوهی از امکانات زبانی هم می شود.

س [السا2]: آقای استاوانس عزیز، نام من السا است و مترجمی اهل آرژانتین هستم. با درنظر گرفتن این که ترجمه فقط برای افرادی معدود نیست، بلکه جهت استفادۀ اکثریت است، می خواستم بپرسم وقتی ما در محل اقامت نداریم،  چگونه باید ترجمه کنیم که طرز بیان محلی رعایت شود؟

ج [ایلان استاوانس]: کار اصلی مترجم رفع تنش میان محلی و جهانی، و میان فردی و عمومی است، مخصوصا در مورد متون ادبی. شخصیت های یک رمان برای برقرار کردن ارتباط معمولا از زبان خاصی استفاده می کنند؛ آن ها زبان را شخصی کرده و آن را با نیاز های خود منطبق می کنند. به عبارت دیگر، زبان را به صورت محلی درمی آورند. یک مترجم خوب باید یک انسان شناس هم باشد و بتواند زیر و بم های یک زبان را بار دیگر بیافریند.

س [نعمت الله خان- مرکز آموزشی کراچی]: آیا زبان های جنوب شرق آسیا نیز جایی در زبان پویای انگلیسی دارند؟

ج[ایلان استاوانس]: آمیختن چینی و انگلیسی، کره ای و انگلیسی، ژاپنی و انگلیسی، ویتنامی و انگلیسی، پدیده ای است شناخته شده در جهان. در داخل آمریکا نیز، مهاجران آسیایی انگلیسی را به عنوان زبان ارتباطات خود برگزیده اند، اما در عین حال، آن را با زیر و بم های زبان خود نیز می آمیزند. بدون شک، زبان انگلیسی قرن بیست و یکم به طور غیر قابل پیش بینی، تحت تأثیر مجموعۀ زبان های آسیایی نیز قرار خواهد گرفت.

س [آدولاتکال]: ایلان عزیز، من معتقد هستم که ظهور یک زبان آمیخته، نتیجۀ مغشوشی در بر داشته باشد. ما حتا در ازبکستان هم باید مراقب کارمندان و استادان مؤسسات آموزش عالی باشیم. البته ما باید متخصصان بیشتری در زمینۀ گسترده ترین زبان های دنیا داشته باشیم. این سئوال تاریخی که با عبارت "آیا شما" آغاز می شود، باید به این شکل بیان شود: "شما به چند زبان زندۀ دنیا صحبت می کنید؟ - خانم حلیمه، استاد بازنشستۀ ممتاز مدیریت بازرگانی .

س [IRC آنتاناناریو]: سلام، رهاریزهنو دومونیا: ارتباط میان تحول زبان انگلیسی و ماهیت این زبان به طوری که در مدارس تدریس می شود کدام است؟ متشکرم.

ج [ایلان استاوانس]: این برداشت که زبان انگلیسی تدریس شده در کلاس درس باید با زبان انگلیسی زنده که در کوچه و خیابان، در تلویزون و رستوران استفاده می شود تفاوت داشته باشد، یک اشتباه است. معلمان باید شاگردان را با انبوه امکانات یک زبان ، آشنا سازند، ولو این شاگران در حال آموختن مقدمات زبان باشند. در جامعه ای با افرادی از جوامع گوناگون مانند جامعۀ ما، مهم است که از وجوه متنوع زبان به عنوان ابزار آموزشی استفاده شود.

از همۀ شرکت کنندگان به خاطر سئوال های خوبشان تشکر می کنم. شرکت در بحث زبان انگلیسی، به عنوان یک نیروی پویا و تماس زنده با جای جای جهان، بسیار شورانگیز است. سئوال های بسیار جالبی هنوز مانده است که من به دلیل کمبود وقت، فرصت پاسخ گویی به آن ها را نیافتم. به هر جهت، باید اذعان داشت که زبان اسپانگلیسی نقش مهمی را ایفا می کند. و این نقش، با گذشت زمان از اهمیت بیشتری برخوردار خواهد شد. به امید دیدار!

مجری: از ایلان استاوانس برای حضورش در این جا تشکر می کنیم. اکنون گفتگوی اینترنتی به پایان می رسد. لطفا برای اطلاعات بیشتر در مورد رویداد های آینده و دسترسی به متن نوشتۀ گفتگوی امروز (که بعد از یک روز کاری منتشر می شود) از صفحۀ اصلی گفتگوی اینترنتی یو اس اینفو دیدن کنید.

این گفتگوی اینترنتی یو اس اینفو همزمان با سلسله مقاله های نشریۀ الکترونیکی دربارۀ پویایی زبان انگلیسی منتشر می گردد که استاوانس نیز دارای دو مقاله در آن مجموعه است. برای مطالعۀ نشریۀ الکترونیکی، لطفا به "زبان انگلیسی پویا" مراجعه کنید.

(مهمانان این برنامه به دلیل تخصص خود برگزیده می شوند. نظراتی که آنان بیان می کنند متعلق به ایشان بوده و ضرورتا منعکس کنندۀ دیدگاه وزارت خارجۀ آمریکا نیست.)

(پخش ازسوی دفتر برنامه های اطلاعات بین الملل، وزارت خارجۀ آمریکا. تارنما:  http://www.america.gov )

پايان متن