13 اکتبر 2006

ترکیب بدیع فیلم سازی ایرانی با موسیقی افغانی

برگزاری مراسم "عظمت هنر اسلامی" در موزه هنر متروپولیتن نیویورک

آغاز متن

نیویورک – تمامی تماشاچیان در نیویورک، هنگام تماشای صحنه پایانی فیلم "بچه های آسمان" که در آن علی، پسر بچه 9 ساله، پشت خط پایان مسابقه دو، بر زمین می خورد – او با تمام وجود می خواهد که مقام سوم این مسابقات را کسب نماید تا بتواند برنده یک جفت کفش ورزشی شود – نفس هایشان در سینه حبس شده بود.

علی این کفش ها را برای خواهرش می خواست؛ او کفش های خواهرش را که برای تعمیر به یک کفاشی سپرده بودند، پس از تحویل گرفتن، گم کرده بود و او و خواهرش نمی خواستند که پدرشان از این موضوع باخبر شود، زیرا می دانستند که او استطاعت خرید یک جفت کفش نو را ندارد. هنگامی که در فیلم، علی پس از زمین خوردن، برمی خیزد و با تمام قدرت شروع به دویدن می کند، موجی از شادی سالن نمایش را در بر می گیرد.

فیلم بچه های آسمان در تاریخ هشتم اکتبر و به عنوان قسمتی از برنامه "عظمت هنر اسلامی" در موزه هنر متروپولیتن نیویورک به نمایش در آمد. این فیلم که به زبان فارسی و با زیرنویس انگلیسی نمایش داده می شد، اولین فیلم ایرانی می باشد که در سال 1998، در قسمت بهترین فیلم خارجی، کاندیدای دریافت جایزه اسکار شده بود و مورد تحسین بسیاری از تماشاچیان و منتقدان نیز قرار گرفت. نوشتن فیلمنامه و کارگردانی این فیلم را مجید مجیدی بر عهده داشته است.

پس از نمایش این فیلم، موضوع برنامه به کشور افغانستان اختصاص یافت؛ امری که جولیان لسلی ، مجری برنامه از آن به عنوان "بچه های آسمانی کابل" نام برد. لسلی که اهل آفریقای جنوبی می باشد، از سال 1989 در افغانستان زندگی کرده است و مدیر اجرایی بنیاد فرهنگی آقاخان در افغانستان می باشد. او که مسئولیت بازسازی و جمع آوری آثار تاریخی صدمه دیده از جنگ در کابل و هرات را بر عهده دارد، از علاقمندان به تاریخ و فرهنگ کشور افغانستان می باشد. لسلی، نسل جوان افغانستان را "نسل امید" می نامد و می گوید که هدف او از تلاش هایش این است که روزی این نسل جوان افغانستان بتوانند آثار باستانی و تاریخی کشور خود را مشاهده نمایند و به تاریخ و پیشینه کشورشان پی ببرند.

تاریخچه و مدارک تاریخی کشور افغانستان – اعم از بایگانی ها و معماری های برجسته آن – طی حمله ارتش سرخ در دهه 80 و پس از آن در دوران جنگ های داخلی افغانستان در دهه 90 نابود شده اند. اکنون نسلی از افغانی های مسن تر که کشور افغانستان را پیش از این دوران به یاد می آورند، به عنوان بزرگ ترین منبع تاریخ افغانستان محسوب می شوند و لسلی این موضوع را به خوبی می داند که وظیفه بازگویی و زنده نگاه داشتن تاریخ افغانستان، پس از مرگ این نسل، بر عهده نسل جوان افغانستان می باشد.

لسلی می گوید: "ما می خواهیم که افرادی از خود کشور افغانستان، این گونه مسایل را به ملت افغانستان انتقال دهند." لسلی در ادامه می افزاید که بهترین پاداش برای تلاش های او این است که ببیند کودکان افغانی همگی مشغول تحصیل و آموختن می باشند، مخصوصاً جوانانی که اکنون تحت نظر تیم های بازسازی، مشغول دوباره سازی و زنده کردن تاریخ افغانستان می باشند.

هر یک از این پروژه ها، فرصت های شغلی زیادی برای افغانی ها – که اکثراً کارهای عملیاتی بازسازی آثار تاریخی بر عهده آن ها می باشد – به وجود می آورد. یکی از این طرح ها، ساختمان اهدایی از طرف یک زن افغانی- آمریکایی که در حال حاضر در واشنگتن زندگی می کند، می باشد. این زن مالک یک حمام عمومی در شهر کابل بود و خانواده اش به اصرار از او می خواستند تا این حمام را به فروش برساند. او طی سفری که برای بازدید از این حمام به کابل داشت، با لسلی ملاقات کرد و تصمیم گرفت که حمام را به عنوان یک اثر تاریخی، جهت بازسازی و نگه داری به بنیاد فرهنگی آقاخان اهدا نماید. اکنون این حمام در حال تعمیر و مرمت می باشد و پس از اتمام تعمیرات، به شورای زنان شهر کابل تحویل داده خواهد شد تا شاید به عنوان اولین حمام مخصوص زنان درشهر کابل مورد استفاده قرار گیرد.

مراسم اختتامیه برنامه "عظمت هنر اسلامی" شامل اجرای کنسرت موسیقی توسط هنرمند افغانی، همایون سخی، بود که با تشویق و استقبال گسترده حاضران مواجه شد. سخی از برجسته ترین نوازندگان رباب – نوعی ساز زهی – در جهان می باشد. ساز رباب دارای ابعاد و شکل های متنوع و متفاوتی می باشد و در کشورهای اسلامی با نام های مختلفی شناخته می شود. از این ساز غالباً برای بیان حماسه ها و وقایع تاریخی استفاده می شود.

سخی که متولد کابل می باشد، پس از اشغال افغانستان توسط ارتش سرخ شوروی، به پاکستان گریخت و اکنون در شهر فرمونت در ایالت کالیفرنیا – مکانی که بیشترین جمعیت افغانی را دارد – زندگی می کند. کنسرت سخی که هنگام نواختن رباب، توسط توریالی هاشمی ، نوازنده طبل همراهی می شد، با تشویق گسترده حضار روبرو شد. قطعات منتخب از موسیقی سنتی افغانستان و همراهی سازهای رباب و طبل در کنسرت، شنوندگان را چنان به هیجان آورده بود که در پایان مراسم، همگی به صورت ایستاده به تشویق پرداختند.

این مراسم که توسط بنیاد فرهنگی آقاخان برگزار شده بود، تجلیلی از فرهنگ و هنر اسلامی بود. بنیاد فرهنگی آقاخان بخشی از شبکه سازمان های فعال در امر توسعه و رشد کشورهای جهان سوم می باشد. این سازمان ها که به صورتی خصوصی و غیر ایدئولوژیک اداره می شوند، در زمینه اصلاح و بهبود شرایط زندگی مردم در فقیرترین مناطق کشورهای در حال توسعه فعالیت می کنند. آقاخان که مدیریت کل فعالیت ها و سازمان های این شبکه را بر عهده دارد، رهبر معنوی فرقه اسماعیلیان می باشد.

بنیاد فرهنگی آقاخان وظیفه و مسئولیت صیانت از میراث اسلامی و موسیقی سنتی کشورهای اسلامی، بازسازی و تجدید حیات جوامع مدنی و حقوقی و فراهم آوردن زمینه های رونق دوباره معماری اسلامی را بر عهده دارد.

تاکید بر پیوندهای فرهنگی

نصیرالدین جمال، رییس شورای فعالیت های سازمان آقاخان در شمال شرقی ایالات متحده، هدف از برگزاری چنین مراسمی توسط بنیاد فرهنگی آقاخان را پایان بخشیدن به "عدم درک صحیح جامعه جهانی از اسلام و سایر ادیان سنتی" می داند. به اعتقاد جمال این گونه مراسم به مردم کشورهای جهان این امکان را می دهد تا شناخت بهتر و کامل تری نسبت به دین اسلام و فرهنگ و تاریخ کشورهای اسلامی داشته باشند.

بنیاد فرهنگی آقاخان با تاکید بر ارزش های مشترک انسانی در سراسر جهان، تلاش می کند تا امکان درک عمیق تری از جهان اسلام را برای کشورهای غربی فراهم آورد. به عنوان مثال، ماجرای فیلم بچه های آسمان در تهران اتفاق می افتد، اما ارزش های خانوادگی و تلاش برای حفظ این ارزش ها، اصولی مشترک و شناخته شده در بین تمامی مردم جهان می باشند.

جمال می گوید: "این فیلم نمایش دهنده شکوفایی ارزش های انسانی در عین فقر می باشد."

اکبر پوناوالا، یک تاجر مقیم نیویورک که 22 سال است به صورت داوطلبانه به سازمان های توسعه آقاخان کمک می نماید، می گوید که هدف اصلی بنیاد فرهنگی آقاخان، تاکید بر نکات مشترک میان انسان ها، علی رغم وجود تفاوت ها و نقاط افتراق بین آن هاست. این نکات مشترک شامل ارج نهادن به آموزش و پرورش و تحصیلات، تلاش برای برقراری صلح و استفاده از زبان موسیقی برای ارتباط برقرار نمودن با دیگر فرهنگ ها می باشد و تمامی این موارد به نوعی در متن تعالیم دین اسلام قرار دارند.

پوناوالا می گوید: "اگر مردم کشورهای مختلف با فرهنگ های گوناگون، تاکید و توجه بیشتری به نقاط اشتراکشان با یکدیگر داشته باشند، می توانند به صورتی کاملاً هماهنگ و در آرامش در کنار یکدیگر زندگی نمایند." او در پایان می پرسد: "چرا نباید اوضاع جهان این گونه باشد؟"

پايان متن